امور اجتماعی در عید غدیر

الف. اظهار سرور قلبی و زبانی

• امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرماید: در این روز، روی خوش با یکدیگر داشته باشید، و در ملاقات‌هایتان اظهار سرور و شادی نمائید.
• امام صادق علیه السلام فرمود: روز غدیر روزی است که به عنوان اظهار سرور از نعمت ولایت که خداوند بر شما منت گذارده، باید شکر و حمد خدا نمائید.
• امام رضاعلیه السلام فرمود: این روز، روزِ تبسم بر روی مؤمنین است. هر کس در این روز بر روی برادر مؤمن خود تبسم کند خداوند در روز قیامت نظر رحمت به او می‌نماید و هزار حاجت او را برمی‌آورد، و قصری از دُرّ سفید در بهشت برایش بنا می‌کند.

ب. تبریک و تهنیت گفتن

سنتی دیرینه در غدیر تبریک خاص آن است که حاوی مفاهیم والای غدیر است:

• امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه در این روز برادر مؤمن خود را ملاقات کردی بگو: «الْحَمْدُ للَّهِ الَّذى أَكْرَمَنا بِهذَا الْيَوْمِ وَ جَعَلَنا مِنَ الْمُؤْمِنينَ، وَ جَعَلَنا مِنَ الْمُوفينَ بِعَهْدِهِ الَّذى عَهِدَهُ إِلَيْنا وَ ميثاقِهِ الَّذى واثَقَنا بِهِ مِنْ وِلايَةِ وُلاةِ أَمْرِهِ وَالْقُوَّامِ بِقِسْطِهِ وَ لَمْ يَجْعَلْنا مِنَ الْجاحِدينَ وَ الْمُكَذِّبينَ بِيَوْمِ الدّينِ»: شکر خدای را که ما را به این روز گرامی داشته و ما را از مؤمنان و از وفاداران به پیمانی که با ما بسته و عهدی که درباره والیان امرمان و بر پا دارندگان عدالت از ما گرفته قرار داده است، و ما را از منکران و تکذیب کنندگان روز قیامت قرار نداده است.
• امام رضاعلیه السلام فرمود: در این روز به یکدیگر تهنیت و تبریک بگوئید، و هر گاه برادر مؤمن خود را ملاقات کردید چنین بگوئید: «الْحَمْدُ للَّهِ الَّذى جَعَلَنا مِنَ الْمُتَمَسِّكينَ بِوِلايَةِ أَميرِالْمُؤْمنينَ عليه السلام»: سپاس خدایی را که ما را از تمسک کنندگان به ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام قرار داده است.
• پیامبرصلی الله علیه وآله در غدیر خم به مردم دستور دادند که به خود ایشان و به امیرالمؤمنین علیه السلام تبریک و تهنیت بگویند، و می فرمود: «هَنِّئُونى، هَنِّئونى».

ج. جشن گرفتن عمومی

جشن گرفتن به معنای اجتماع عده‌ای به مناسبتی شادی‌آور و مسرور کننده است. به عبارت دیگر «جشن» بمعنی عید گرفتنِ دست جمعی و نمونه بارز آن است.

• امیرالمؤمنین علیه السلام روز غدیری را که با جمعه مقارن شده بود جشن گرفتند و در خطبه ای به همین مناسبت، مطالب مفصلی درباره غدیر و عید گرفتن آن فرمودند. پس از نماز، حضرت به اتفاق اصحابشان به منزل امام مجتبی علیه السلام که جشنی در آن برپا کرده بود رفتند و پذیرایی مفصلی انجام شد.
• امام رضاعلیه السلام در روز غدیری روزه گرفتند و برای افطار عده ای را دعوت نمودند، و برای آنان سخنان مفصلی درباره غدیر فرمودند، و به منازل آنان هدایایی فرستادند.
• امیرالمؤمنین علیه السلام درباره عید غدیر فرمود: در این روز کنار یکدیگر جمع شوید تا خداوند امور شما را جمع و درست نماید.
• سرودن و خواندن اشعار نیز تناسب تامی با جشن عمومی غدیر دارد که در واقع نوعی یادبود و یادگار است و با شیرینی خاصی که در شعر نهفته است طراوتِ جشن بیشتر می‌شود. شعر گفتنِ حسّان بن ثابت به مناسبت مراسم غدیر که با اجازه شخص پیامبرصلی الله علیه وآله در اولین جشن غدیر صورت گرفت مؤید این مطلب است.

د. لباس نو پوشیدن

• امام رضاعلیه السلام فرمود: این روز، روزِ زینت کردن است. هر کس خود را برای روز عید غدیر زینت کند خداوند گناهان او را می‌آمرزد، و ملائکه‌ای به سوی او می‌فرستد که برای او حسنات بنویسند و تا سال آینده درجات او را بالا ببرند.
• امام رضاعلیه السلام در روز عید غدیری به منازل عده‌ای از خواص اصحابشان البسه نو حتی انگشتر و کفش فرستادند، و احوال ظاهری آنان و اطرافیان خود را تغییر دادند، و لباس‌های عادی روزانه را به لباس‌های مناسب عید تغییر دادند.

هـ. هدیه دادن

• امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: در این روز نعمت‌های خداوند را به یکدیگر هدیه دهید همان‌طور که خداوند بر شما منت نهاده است.

ز. دیدار مؤمنان

• امام رضاعلیه السلام فرمود: هر کس در این روز مؤمنان را زیارت کند و به دیدار آنان رود خداوند بر قبر او هفتاد نور وارد می‌کند و قبر او را وسیع می‌نماید، و هر روز هفتاد هزار ملائکه در قبرش او را زیارت می‌کنند و او را به بهشت بشارت می‌دهند.

ح. توسعه بر خانواده و برادران

• امیرالمؤمنین علیه السلام در روز عید غدیری فرمود: وقتی از این اجتماعتان برگشتید بر عیال خود توسعه دهید و با برادران خود نیکی کنید…. به یکدیگر نیکی کنید تا خداوند الفت و انس شما را بر قرار فرماید.
• امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: احسان در این روز موجب رشد مال و زیاد شدن آن می‌گردد.
• امام رضاعلیه السلام فرمود: هر کس در این روز بر عیالش و بر خودش وسعت دهد خداوند مالش را زیاد می‌کند.

و. عقد اخوت و برادری

یکی از مراسمی که برای عید غدیر ذکر شده و بسیار به جا و زیباست، برنامه «عقد اُخُوّت» است، به این معنی که برادران دینی - طی یک سنت اسلامی - برادری خود را مستحکم می‌نمایند و با یکدیگر پیمان می‌بندند که در آخرت نیز به یاد یکدیگر باشند. در ضمن درباره حقوق برادری در اسلام از یکدیگر حلیت می‌گیرند. حقوقی که بسیار زیاد است و مراعات آنها احتیاج به مواظبت دائمی و مراقبت دقیق دارد. در ضمن هر شخص با همین حلالیت گرفتن، بار دیگر خود را متوجه لزوم مراعات آنها می‌نمایند.

کیفیت اجرای عقد اُخُوّت چنین است:

دست راست خود را در دست راست برادر مؤمن می‌گذاری و می‌گویی: «واخَيْتُكَ فِى اللَّهِ وَ صافَيْتُكَ فِى اللَّهِ وَ صافَحْتُكَ فِى اللَّهِ، وَ عاهَدْتُ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ وَ أَنْبِيائَهُ وَ الْأَئِمَّةَ الْمَعْصُومينَ عَلَيْهِمُ السَّلامُ عَلى أَنّى إِنْ كُنْتُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ الشَّفاعَةِ وَ أُذِنَ لى بِأَنْ أَدْخُلَ الْجَنَّةَ لا أَدْخُلُها إِلاَّ وَ أَنْتَ مَعى»: با تو در راه خدا برادری و یک روئی (با صفائی) می‌نمایم و دست می‌دهم، و با خدا و ملائکه اش و رسولان و انبیائش و امامان معصوم علیهم السلام پیمان می‌بندم که اگر من از اهل بهشت و اهل شفاعت بودم و به من اجازه ورود به بهشت داده شد، وارد آن نشوم مگر آنکه تو نیز همراه من باشی.

آنگاه برادر دینی در جواب او بگوید: قَبِلْتُ: قبول کردم. سپس بگوید: «أَسْقَطْتُ عَنْكَ جَميعَ حُقُوقِ الاُخُوَّةِ ما خَلاَ الشَّفاعَةَ و الدُّعاءَ وَ الزِّيارَةَ»: همه حقوق برادری را از تو ساقط کردم (و بر تو بخشیدم) مگر شفاعت و دعا و زیارت را.