بازخوانی واقعه غدیر در دو غدیریه احمد محمّد الشامی و ادیب الممالک فراهانی (مقاله)

چکیده

بازخوانی رویدادهای مهمّ تاریخی و به­ویژه مذهبی، ازجمله موضوعات مورد توجّه شاعران مسلمان است. واقعۀ غدیر خم، یکی از مهم‌ترین این رویدادهای تاریخی است که در شعر بسیاری از شاعران معاصر بازخوانی و تحلیل شده است. جستار پیش رو ضمن معرّفی دو شاعر شیعه عرب و فارس، یعنی احمد محمّد شامی و ادیب الممالک فراهانی، نحوة نگرش آن دو را نسبت به این رویداد مهم سنجش و ارزیابی کرده است. یافته­ های پژوهش که در چارچوب مکتب آمریکایی ادبیّات تطبیقی و با روش توصیفی - تحلیلی انجام شده، بیانگر آن است که هردو شاعر، با هدف تأکید بر لزوم پیروی از حاکمان مسلمان از بُعد سیاسی زندگانی حضرت علی علیه السلام، ضمن بازخوانی این واقعه در کنار برشمردن برخی حوادث مهمّ روزگار حضرت علی علیه السلام، قصیدۀ خود را به پادشاه روزگار خود تقدیم کرده‌اند؛ همچنین یافته­ ها نشان­ دهندۀ برخی تفاوت­ها و شباهت­ ها در شعر دو شاعر است. مهم­ترین شباهت­ های دو قصیده، مقدّمۀ غزلی و استناد به آیات قرآنی و احادیث است. درمورد تفاوت میان دو قصیده نیز می­توان گفت احمد شامی بیشتر توجّه خود را به شخصیّت حضرت علی علیه السلام و صفات ایشان و نیز حوادث پیش و پس از واقعة غدیر معطوف کرده و کمتر به جزئیات آن پرداخته است؛ درحالی‌که ادیب الممالک، حادثۀ غدیر را با جزئیات بیشتری مطرح کرده و کمتر به حوادث دیگر اشاره کرده است.

منبع

کاوشنامه ادبیات تطبیقی، شهریور۱۳۹۸، دوره۹، شماره۲.