حدیث اقتدا به شیخین (کتاب)
«حدیث اقتدا به شیخین در ترازوی نقد» اثر سید علی حسینی میلانی، پژوهشی کلامی و حدیثی دربارهٔ روایت منسوب به پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم در سفارش به پیروی از ابوبکر و عمر است. میلانی راههای نقل روایت، دیدگاه شماری از محدّثان اهلسنت دربارهٔ سند آن و استناد به متن حدیث در بحث خلافت را بررسی میکند. ترجمهٔ فارسی اثر را هیئت تحریریهٔ مرکز حقایق اسلامی فراهم کرده است.
نویسنده
سید علی حسینی میلانی فقیه و متکلم شیعه است. بخشی از آثار او به بررسی آیات و احادیث مورد استناد در بحث امامت، ارزیابی سند و دلالت روایات و نقد استدلالهای مربوط به جانشینی پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم اختصاص دارد.
آثار نویسنده
محتوای کتاب
بخش نخست به بررسی سندهای حدیث اختصاص دارد. نویسنده روایتهای منسوب به حذیفه، ابنمسعود، ابودرداء، انس بن مالک، عبدالله بن عمر و جدّهٔ عبدالله بن ابیهذیل را بررسی میکند. در بررسی روایت حذیفه، سندهای احمد بن حنبل، ترمذی و حاکم نیشابوری جداگانه طرح میشوند. میلانی در این بخش، اعتبار راویان و اشکالاتی را که به هر طریق وارد میداند توضیح میدهد.
بخش دوم دیدگاه شماری از محدّثان و عالمان اهلسنت را دربارهٔ سند روایت گرد میآورد. سخنان ابوحاتم رازی، ترمذی، بزّار، عُقیلی، دارقطنی، ابنحزم، ذهبی و ابنحجر عسقلانی از جمله دیدگاههای بررسیشدهاند. کتاب در کنار نقل برخی از این دیدگاهها، شرححالی کوتاه از گوینده نیز میآورد.
بخش سوم به متن و دلالت حدیث میپردازد. نویسنده در بحث از امکان استناد به روایت برای خلافت، به اختلافنظر ابوبکر و عمر، گزارشهای مربوط به بیعت در سقیفه و مسئلهٔ فسخ بیعت میپردازد. او همچنین استدلال میکند که در سقیفه برای اثبات خلافت به این روایت استناد نشده است. نتیجهٔ نویسنده این است که حدیث از نظر سند و دلالت برای اثبات خلافت ابوبکر و عمر کفایت نمیکند.
فهرست مطالب
- هویة الکتاب
- شناسنامهٔ کتاب
- فهرست نگاشتهها
- سرآغاز
- پیشگفتار
بخش یکم: دقّتها و تأمّلاتی در اسناد حدیث اقتدا
- تأمّلاتی در اسناد حدیث اقتدا
- روایت حذیفه
- سند احمد بن حنبل
- سند ترمذی
- اسناد حاکم
- نقد سند
- روایت ابنمسعود
- نقد و بررسی این سند
- روایت ابیالدرداء
- تأمّلی در سند روایت ابیالدرداء
- روایت انس بن مالک
- تأمّلی در سند روایت انس
- نقد سند
- روایت عبدالله بن عمر
- تأمّلی در سند حدیث عبدالله بن عمر
- روایت جدّهٔ عبدالله بن ابیهذیل
- تأمّلی در سند روایت جدّهٔ عبدالله بن ابیهذیل
بخش دوم: دیدگاه علمای بزرگ اهلسنّت پیرامون سند حدیث اقتدا
- سند حدیث اقتدا در سخنان علمای بزرگ اهلسنّت
- کلام ابوحاتم رازی
- نگاهی به شرح حال ابوحاتم رازی
- کلام ابوعیسی ترمذی
- نگاهی به شرح حال ابوعیسی ترمذی
- کلام ابوبکر بزّار
- نگاهی به شرح حال ابوبکر بزّار
- کلام ابوجعفر عُقیلی
- نگاهی به شرح حال ابوجعفر عُقیلی
- کلام ابوبکر نقّاش
- کلام ابنعدی جرجانی
- نگاهی به شرح حال ابنعدی
- کلام ابوالحسن دارقطنی
- نگاهی به شرح حال ابوالحسن دارقطنی
- کلام ابنحزم اندلسی
- نگاهی به شرح حال ابنحزم اندلسی
- کلام شمسالدین ذهبی
- نگاهی به شرح حال شمسالدین ذهبی
- کلام نورالدین هیثمی
- نگاهی به شرح حال نورالدین هیثمی
- کلام ابنحجر عسقلانی
- نگاهی به شرح حال ابنحجر عسقلانی
- کلام شیخالاسلام هروی
- کلام عبدالرؤوف مناوی
- نگاهی به سند این حدیث
- کلام ابندرویش حوت
بخش سوم: نگرشی به متن و دلالت حدیث اقتدا
- تأمّلی در متن و دلالت حدیث اقتدا
- بطلان حدیث اقتدا از نظر دلالت و معنا
- اختلافنظر بین ابوبکر و عمر
- جهل به احکام الهی
- جواز عصمت
- روز سقیفه به چنین حدیثی استدلال نشده است
- بیعت در سقیفه
- فسخ بیعت
- خلافت از آنِ کیست؟
- بیعت ناگهانی
- کاوشی در متن حدیث اقتدا
- تکمیل کاوش در متن حدیث اقتدا
- کتابنامه
کتابهای مرتبط
منابع
- حدیث اقتدا به شیخین در ترازوی نقد، سید علی حسینی میلانی، ترجمهٔ هیئت تحریریهٔ مرکز حقایق اسلامی، قم، مرکز الحقائق الاسلامیه، ۱۳۸۷ ش. رکورد کتابشناختی کتابخانهٔ ملی ایران
