شعر امیرالمؤمنین به نقل از هناد بن سری
هناد بن سری کوفی (۱۵۲-۲۴۳ق) معروف به هناد کبیر، حافظ حدیث، راوی موثق و زاهد اهل سنت بود که به «راهب کوفه» شهرت داشت. وی استاد بخاری، نسائی، ترمذی، ابوداود و ابن ماجه بوده و احادیثی در فضائل و ولایت امام علی علیه السلام روایت کرده است. او در خواب امیرالمومنین علی علیه السلام را دید که از او خواست شعر کمیت در وصف غدیر را بخواند، و سرانجام در کوفه درگذشت.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابوالسری هناد بن سری بن مصعب کوفی تمیمی وراق حنظلی |
| سرشناسی | حافظ حدیث، راوی موثق، زاهد |
| تولد | ۱۵۲ هجری قمری / کوفه |
| وفات | ۲۴۳ هجری قمری / کوفه |
| محل دفن | کوفه |
| خویشان سرشناس | هناد صغیر (برادرزاده، محدث) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | ابوالاحوص سلام بن سلیم، سفیان بن عیینة، وکیع بن جراح، فضیل بن عیاض، یحیی بن معین، قبیصة بن عقبه، عبدالرحمان بن ابی زناد |
| شاگردان | نسائی، ترمذی، ابوداود، ابن ماجه، بخاری، ابوحاتم رازی، ابوزرعه رازی، محمد بن جریر طبری |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | روایت حدیث، تألیف |
| علت شهرت | تصریح احمد بن حنبل به مقام علمی او، نقل احادیث در فضائل امام علی علیه السلام، دیدن امام علی علیه السلام در خواب و خواندن شعر کمیت |
زندگی نامه
هناد بن سری بن مصعب کوفی تمیمی وراق حنظلی، معروف به هناد کبیر (۱۵۲-۲۴۳ق)، از حافظان حدیث، راوی موثق و فردی عابد و زاهد در میان اهل سنت است. وی در کوفه زاده شد و در همان دیار رشد یافت.[۱] لازم به ذکر است که شخص دیگری با نام هناد بن سری بن یحیی دارمی (هناد صغیر، متوفی ۳۳۱ق) نیز وجود دارد که او نیز محدث بوده، اما در منابع اثری از او ذکر نشده و نباید با هناد کبیر اشتباه گرفته شود.[۲]
اساتید و شاگردان
هناد کوفی نزد استادان بزرگی دانش آموخت، از جمله: ابوالاحوص سلام بن سلیم، سفیان بن عیینة، وکیع بن جراح، فضیل بن عیاض، یحیی بن معین، قبیصة بن عقبه و عبدالرحمان بن ابی زناد.[۳] او خود به استاد و محدثی برجسته تبدیل شد و بسیاری از بزرگان اهل سنت از او استفاده بردند: نسائی، ترمذی، ابوداود، ابن ماجه، بخاری، ابوحاتم رازی و ابوزرعه رازی.[۴]
جایگاه رجالی
احمد بن حنبل، هنگامی که از او پرسیده شد از چه کسی در کوفه حدیث فراگیرند، هناد را سفارش کرد.[۵] وکیع بن جراح نیز کسی را به اندازه هناد بزرگ نمیشمرد.
او را از حافظان حدیث، موثق، عابد و زاهد توصیف کردهاند که بسیار میگریست؛ به همین سبب به «راهب کوفه» شهرت داشت. گویند هرگز ازدواج نکرد، هر چند کنیزانی داشت.[۶] همچنین با فراء نحوی معاشرت داشت.[۷] محمد بن جریر طبری روایتی از او در باب ولایت علی بن ابیطالب علیه السلام نقل کرده است.[۸]
هر چند هناد از دانشمندان اهل سنت است، اما ظاهراً تعصبات ضد تشیع نداشت و حتی احادیثی در باب ولایت امیرالمؤمنین علی علیه السلام روایت کرده است. ابوالفتح کراجکی (م ۴۴۹ق) به نقل از طبری و او از هناد آورده که شبی در خواب امام علی علی علیه السلام را دید که به او فرمود: شعری از کمیت (در وصف غدیر خم و ولایت امام و تخلف مسلمانان از بیعت) را بخواند. هناد آن شعر را خواند و حضرت او را به آن توصیه کرد.[۹]
وفات
هناد بن سری در سال ۲۴۳ هجری قمری در کوفه درگذشت.[۱۰]
تألیفات
از هناد آثاری بر جای مانده که مهمترین آنها کتاب الزهد است؛ کتابی بزرگ که در منابع به آن اشاره شده است.[۱۱] ابن شهرآشوب نیز اثری به نام المسند را به هناد بن سری نسبت داده است[۱۲] که به احتمال قوی متعلق به هناد کبیر است، زیرا «هناد بن سری» به طور مطلق به او اطلاق میشود. دیگر منابعی که از او یاد کردهاند عبارتند از: خطیب بغدادی[۱۳]، ابن حبان[۱۴]، ابن ماکولا[۱۵]، ذهبی[۱۶]، احمد بن حنبل[۱۷]، سهمی[۱۸]، ابن مبرد[۱۹]، خزرجی[۲۰]، ابن حجر عسقلانی[۲۱]، زرکلی[۲۲] و کحاله.[۲۳]
شعر هناد بن سرى درباره غدير[۲۴]
هناد بن سرى مى گويد: امیرالمؤمنین علیه السلام را در خواب ديدم. حضرت فرمود: شعر کمیت را براى من بخوان كه مى گويد: «ويوم الدوح دوح غدير خم...» . من آن اشعار را براى حضرت خواندم. فرمود: اى هناد، شعر مرا هم به آن اضافه كن[۲۵]:
| ولم أرَ مثل ذاك اليوم يوماً | ولم أرَ مثله حقاً أُضيعاً |
پانویس
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۳۰، ص۳۱۱
- ↑ مزی، همان، ج۳۰، ص۳۱۴
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۳۰، ص۳۱۱
- ↑ مزی، همان، ج۹، ص۲۰۲؛ ج۳۰، ص۳۱۱؛ ج۳۳، ص۳۲۱؛ ج۳۵، ص۲۱۶
- ↑ ابن ابی حاتم رازی، الجرح و التعدیل، ج۹، ص۱۱۹-۱۲۰
- ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۱، ص۴۶۶
- ↑ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۴، ص۱۵۷
- ↑ خوارزمی، المناقب، ص۱۳۶
- ↑ کراجکی، کنز الفوائد، ص۱۵۴
- ↑ سمعانی، الأنساب، ج۴، ص۱۳۹
- ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۱، ص۴۶۵؛ بغدادی، هدیة العارفین، ج۲، ص۵۱۱
- ↑ ابن شهرآشوب، معالم العلماء، ص۱۲۹
- ↑ تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۸۴
- ↑ الثقات، ج۶، ص۳۲؛ ج۸، ص۴۵۳؛ ج۹، ص۲۴۶
- ↑ الاکمال، ج۷، ص۳۱۰
- ↑ تذکرة الحفاظ، ج۲، ص۷۰
- ↑ مسائل الامام احمد، ج۱، ص۳۵۸
- ↑ تاریخ جرجان، ص۳۰۲
- ↑ بحر الدم، ص۱۶۶
- ↑ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال، ص۴۱۴
- ↑ تقریب التهذیب، ص۵۷۴
- ↑ الأعلام، ج۸، ص۹۶
- ↑ معجم المؤلفین، ج۱۳، ص۱۵۴
- ↑ اسرار غدير ص ۳۲۰.
- ↑ بحار الانوار: ج ۲۵ ص ۳۸۳ و ج ۲۶ ص ۲۳۰.