ضجنان
ضجنان، (به فتح اول و دوم، به سكون جيم نيز روايت شده)، در سيره و در حديث اسراء و غير آن، از اين مكان نام برده شده است. جايى است نزديك مكه. بلادى مىنويسد: حرّه يا سنگلاخ مستطيل شكلى است در پنجاه و چهار كيلومترى مكه كه از شرق به غرب كشيده شده و راه مكه به مدينه، از شاخ غربى آن مىگذرد. اين شاخ امروزه به نام «خشم المحسنيه» خوانده مىشود. [۱]
ضجنان شاخ يا باريكۀ ديگرى نيز دارد كه به سمت شمال غربى كشيده شده و پوشيده از ريگ است. اين شاخ همان كراع (كرانۀ) الغميم مىباشد. به گفتۀ ياقوت، «ضجنان» كوه كوچكى است كه در فاصلۀ ۲۵ ميلى مكه قرار دارد و در پايين آن محلى به نام «غميم» واقع است كه يكى از مساجد منسوب به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در آنجا بوده و آن حضرت در آن نماز گزارده است.[۲]
منزلی در مسیر غدیر
پس از پایان مراسم حجة الوداع، پیامبر صلی الله علیه وآله با خروج از مکه جاده منتهی به مدینه را در پیش گرفتند. در اولین منزل به نام «ضَجْنان» در ۲۵ مایلی مکه جبرئیل نازل شد و دستور اعلان ولایت را برای پیامبر صلی الله علیه وآله آورد، در حالی که هنوز ضمانت حفظ از شر مردم را نیاورده بود.[۳]
پیامبرصلی الله علیه وآله با توجه به فوری نبودن دستور فرمود: ای جبرئیل! سابقه مردم با اسلام نزدیک است. ترس آن دارم که آرامش برهم ریزد و آنان هم اطاعت نکنند. جبرئیل بازگشت و روز شانزدهم بار دیگر نازل شد و دستور اعلان ولایت را آورد ولی همچنان ضمانت حفظ را نیاورده بود. پیامبرصلی الله علیه وآله که میدانست این
دستور فوری نیست و در جستجوی موقعیت مناسبی بود فرمود: ای جبرئیل، از اصحابم میترسم که با من مخالفت کنند. در واقع حضرت یک بار دیگر تقاضای حفظ از جانب خداوند متعال را تکرار فرمود.[۴]
منابع
دانشنامه غدیر، جلد ۱۴، صفحه ۳۸۴.