عصای موسی علیه السلام

عصای موسی علیه السلام، از ودایع امامت است که برخی از معجزات حضرت موسی علی نبینا وآله و علیه السلام از طریق آن رخ داده است. این عصا که از درختان بهشتی دانسته شده، از حضرت آدم به حضرت شعیب و سپس به حضرت موسی علیه السلام رسید. طبق روایات، این عصا نزد امامان علیهم السلام بوده و هنگام ظهور در دست امام مهدی عجل الله فرجه خواهد بود. تبدیل عصا به مار، شکافته‌شدن دریا و عبور بنی‌اسرائیل از دریا و زدن عصا به سنگ و بیرون آمدن دوازده چشمه آب از آن، معجزاتی است که حضرت موسی توسط عصایش انجام داد.

عصای موسی علیه‌السلام در آیات و روایات

خداوند متعال در قرآن کریم ماجرای پرسش خود از حضرت موسی علیه‌السلام را این‌گونه نقل می‌فرماید:

• وَ مَا تِلْكَ بِیَمِینِكَ یَا مُوسَى (۱۷) قَالَ هِیَ عَصَایَ أَتَوَكَّؤُا عَلَیْهَا وَ أَهُشُّ بِهَا عَلى غَنَمِی وَ لِیَ فِیهَا مَآرِبُ أُخْرَى (۱۸) قَالَ أَلْقِهَا یَا مُوسَى (۱۹) فَأَلْقَاهَا فَإِذَا هِیَ حَیَّةٌ تَسْعَى (۲۰) قَالَ خُذْهَا وَ لا تَخَفْ سَنُعِیدُهَا سِیرَتَهَا الْأُولَى. خداوند فرمود: ای موسی! آنچه به دست راست توست چیست؟» (موسی) گفت: «این عصای من است که بر آن تکیه می‌کنم و با آن برای گوسفندانم برگ می‌ریزم و در آن منافع دیگری (نیز) برای من است.» (خداوند) فرمود: «ای موسی! عصا را بیفکن.» پس (موسی) آن را افکند، پس ناگهان آن (عصا) ماری شد که می‌شتافت. (خداوند) فرمود: «آن را بگیر و نترس، ما به زودی آن را به حالت اولیه‌اش بازمی‌گردانیم.

این عصا را به‌درستی می‌توان «اژدهایی خفته» توصیف کرد که با دستور خداوند به موجودی هراس‌انگیز تبدیل می‌شد.

قرآن کریم معجزات متعددی را برای عصای حضرت موسی برمی‌شمارد. از جمله:

• الف) اژدها شدن در برابر فرعون: در سوره اعراف می‌خوانیم: فَأَلْقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِیَ ثُعْبَانٌ مُبِینٌ: پس موسی عصایش را انداخت، که ناگهان اژدهایی آشکار شد. این اژدها چنان بود که تمام سحر و جادوی ساحران فرعون را یکسره در خود بلعید.
• ب) شکافتن دریا و نجات بنی‌اسرائیل: بنابر آیات متعدد، حضرت موسی با عصای خود به دریا زد و راهی برای عبور قومش گشود. علامه مجلسی در بحارالانوار به این معجزه بزرگ اشاره می‌کند.
• ج) جاری شدن آب از سنگ: حضرت موسی با عصای خود به سنگی در بیابان زد و دوازده چشمه از آن جاری گشت تا دوازده قبیله بنی‌اسرائیل سیراب شوند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عصای موسی آن است که هرگز از میان نرفته و به‌عنوان «ودایع امامت» از پیامبری به پیامبر دیگر و سپس به ائمه اطهار علیهم‌السلام به ارث رسیده است. امام محمد باقر علیه‌السلام می‌فرمایند:

• عصای موسی از آدم علیه السلام بود که به شعیب رسید، وسپس به موسی بن عمران علیه السلام رسید، واین عصا هم اکنون در نزد ماست.
• امام صادق علیه‌السلام نیز در توصیف جنس آن می‌فرماید: «عصای موسی چوبی بود از درخت بهشتی.». جالب‌تر اینکه امام باقر علیه‌السلام می‌فرمایند: «این عصا اکنون نزد ماست، و من آن را دیده‌ام، همچون روزی که از درخت بریده شده، سبز است و چون با آن سخن بگویی، پاسخ می‌دهد.»

توصیف عصا

درباره نام، جنس، ویژگی و کاربرد عصای موسی در کتب فریقین مطالبی نقل شده است. از امام باقر علیه السلام نقل شده عصای موسی را حضرت آدم از بهشت به زمین آورد و آن از درخت عوسَج بهشتی بوده است. در حدیث دیگری امام صادق علیه السلام فرمود: عصای موسی چوبی بود از درخت بهشتی مُورد (درختی شبیه به انار) است.

بر پایه برخی گزارش‌ها، حضرت شعیب علیه السلام از حضرت موسی علیه السلام خواست از داخل خانه، از میان عصاها یکی را انتخاب کند. موسی علیه السلام وقتی خواست عصایی را انتخاب کند، تا سه بار عصای نوح و ابراهیم علیه السلام(عصای نوح که به ابراهیم رسیده بود) به صورت معجزه‌آسا حرکت کرده و در دست موسی قرار گرفت. پس از آن شعیب از موسی خواست همان را بردارد؛ زیرا خداوند آن را مختص تو قرار داده است.

عصای موسی و ظهور حضرت مهدی علیه السلام

بر اساس روایات معتبر، این عصای شریف در دست مبارک حضرت مهدی عجل الله فرجه می باشد و آن حضرت با همان عصا معجزاتی را انجام خواهد داد که حضرت موسی علیه‌السلام انجام داد. در روایت نعمانی آمده است که امام صادق علیه‌السلام فرمود: «عصای موسی چوب آس و از درخت بهشتی است».

ودايع امامت

از جمله ودايع امامت كه خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله در مكه دستور داد آنها را پيش از غدير به اميرالمؤمنين‏ عليه السلام تحويل دهد عصاى حضرت موسى‏ عليه السلام بود. سپس در روز پر ماجراى چهاردهم ذى‏ الحجة، هنوز برنامه سلام به اميرالمؤمنين در مسير مكه تا غدير پايان نيافته بود كه بار ديگر دستور تحويل ميراث‏ هاى انبياء عليهم السلام به على ‏عليه السلام از طرف خداوند صادر شد، و پيامبر صلى الله عليه وآله هم همه را در يک جلسه خصوصى به اميرالمؤمنين ‏عليه السلام تحويل داد.

در حدیثی از امام باقر علیه السلام نقل شده است: عصای موسی یادگاری از حضرت آدم علیه السلام بود که به شعیب علیه السلام رسید و پس از شعیب نیز به دست حضرت موسی افتاد و هم اکنون نزد ماست. عصا برای قائم آل محمد علیهم السلام مهیا شده است و با آن آنچه را که موسی انجام داده بود، انجام خواهد داد. امام صادق علیه السلام نیز فرمود: عصای موسی علیه السلام نزد ماست.