عیدی‌دادن در عید غدیر

عیدی دادن، به معنای اهدای هدیه در روزهای عید، سنتی است که ریشه در سیره معصومین علیهم السلام و آموزه‌های اسلامی دارد. این عمل افزون بر ایجاد الفت و محبت میان مسلمانان، از مصادیق بارز احسان، صله رحم و انفاق در راه خدا به شمار می‌رود. در منابع دینی، به ویژه سیره نبوی و علوی، تأکید فراوانی بر هدیه دادن در مناسبت‌های مختلف از جمله اعیاد شده است. رسول خدا صلی الله علیه وآله خود هدیه می‌داده و به گرفتن هدیه تشویق می‌فرموده‌اند و هرگاه گوسفندی ذبح می‌کردند، می‌فرمودند: «برای دوستان حضرت خدیجه سلام الله علیها هم بفرستید».

عیدی دادن در آیات و روایات

در قرآن کریم، هر چند واژه «عیدی» به کار نرفته، اما آیات متعددی بر انفاق و احسان به خویشاوندان تأکید دارد، مانند آیه «وَ آتِ ذَا الْقُرْبى‎ حَقَّهُ». انفاق در راه خدا، پاداشی چند برابر دارد: مَثَلُ الَّذينَ يُنفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فى‎ سَبيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فى‎ كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ. عیدی دادن نیز یکی از مصادیق انفاق است که برای ایجاد الفت و مودّت بین مسلمانان بسیار پسندیده شمرده می‌شود.

در روایات، هدیه دادن عامل تحکیم روابط و از بین بردن کینه‌ها معرفی شده است. پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله می‌فرمایند: «به یکدیگر هدیه دهید تا با هم محبت کنید؛ هدیه کینه‌ها را می‌برد».

سیره عملی معصومان علیهم السلام نیز مؤید این سنت است. در روز عید غدیر، امام حسن علیه السلام پس از یک مهمانی بزرگ، به همه مردم هدایایی عطا کردند و این رفتار سبب رواج سنت عیدی دادن در آن روز شد. همچنین نقل شده که امام صادق و امام باقرعلیهما السلام در روز عید فطر، جدا از پرداخت زکات فطریه، به مردم عیدی می‌دادند و به سطح مالی آنان توجهی نداشتند.

عيدى دادن در عيد غدير

از موارد بسيار مهم در مورد روز و عيد غدير، اعمال و آداب عيد غدير است. به علت اهميت اين روز، اعمال و آدابى ذكر شده كه با هيچ روزى برابرى نمى‏ كند و مختص به قشر خاص و سن معينى نيست، و داراى ابعاد اعتقادى و عبادى مختلفى است. از جمله آداب عيد غدير عيدى دادن است: عيدى دادن در اين روز بزرگ نشانه آن است كه عطا كننده از واقعه روز غدير بسيار خرسند بوده، و حاضر است به شكرانه آن بخشى از مال خود را ميان مؤمنان تقسيم نمايد.

• «اميرالمؤمنين‏ عليه السلام: وَ عُودُوا بِالْمَزِيدِ مِنَ‏ الْخَيْرِ عَلَى‏ أَهْلِ‏ التَّأْمِيلِ‏ لَكُمْ‏»: در روز غدير به كسانى كه به شما اميد دارند زياد خير برسانيد.
• «قال الصادق‏ عليه السلام: فِي هَذَا الْيَوْمِ وَ لَا تَقْعُدْ عَنِ‏ الْخَيْرِ وَ سَارِعْ‏ إِلَى‏ ذَلِكَ»‏: در اين روز از انجام كار خير كوتاهى مكن و به سوى آن شتاب كن.
• همچنين امام صادق‏ عليه السلام فرموده است: َ «الدِّرْهَمُ‏ فِيهِ‏ بِأَلْفِ‏ أَلْفِ‏ دِرْهَمٍ»: انفاق يک درهم در اين روز معادل يک ميليون درهم است.
• عيدى دادن در اين روز بزرگ نشانه آن است كه عطا كننده از واقعه روز غدير بسيار خرسند بوده، و حاضر است به شكرانه آن بخشى از مال خود را ميان مؤمنان تقسيم نمايد.
• « اميرالمؤمنين‏ عليه السلام: و عودوا بالمزيد من الخير على اهل التأميل لكم»: در روز غدير به كسانى كه به شما اميد دارند زياد خير برسانيد.
• «قال الصادق ‏عليه السلام: (فى هذا اليوم) و لا تقعد عن الخير و سارع الى ذلك»: در اين روز از انجام كار خير كوتاهى مكن و به سوى آن شتاب كن.
• حضرت امام جعفر صادق‏ عليه السلام فرموده است: «الدرهم فيه بالف الف درهم»: انفاق يك درهم در اين روز معادل يك ميليون درهم است.