قرضدادن به شيعيان در عيد غدير
قرض دادن یعنی واگذاری مال به دیگری با تعهد بازپرداخت؛ این عمل در قرآن و روایات مستحب است و پاداشی بزرگ دارد، چنانکه قرضالحسنه، وام دادن به خدا شمرده شده است. قرض حسن، قرضی است از مال حلال که با منت و آزار ضایع نشود؛ در روایات به خوشرفتاری هنگام بازپسگرفتن قرض نیز سفارش شده است.
برای صحت قرض، افزون بر بلوغ، عقل، قصد و اختیار، شرطهایی ویژه هست؛ از جمله اگر مدتی برای بازپرداخت تعیین شود، قرضدهنده نمیتواند پیش از سررسید آن را مطالبه کند، و تأخیر در بازپرداخت گناه محسوب میگردد. شرطِ بازپرداختِ بیش از مقدار قرض، ربا و حرام است.
جایگاه قرض دادن
در منابع اسلامی، قرضالحسنه از جایگاهی والا برخوردار است؛ آیات قرآن و روایات معصومین علیهم السلام آن را به عنوان «وام دادن به خدا» معرفی کردهاند.[۱] بر اساس حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله، ارزش قرضدادن حتی از صدقه فراتر است.[۲] در قرآن کریم، آیات متعددی به این موضوع اختصاص یافته است: بقره/۲۴۵، مائده/۱۲، حدید/۱۱ و ۱۸، تغابن/۱۷ و مزمل/۲۰ . طبق آموزههای دینی، قرضدادن از مستحبات مؤکد شمرده میشود و وامدهنده در قیامت پاداشی عظیم دریافت خواهد کرد.[۳] از سوی دیگر، در سیره ائمه معصومین علیهم السلام بر خوشرفتاری هنگام مطالبه طلب و مدارا با بدهکار تأکید شده است. چنانکه از امام صادق علیه السلام روایت شده: هرکس به نیازمندی قرض دهد و در بازپسگیری آن نیکرفتاری کند، گناهانش آمرزیده میشود.[۴]
در مقابل تأکید بر فضیلت قرضدهی، عمل قرضگرفتن معمولاً نکوهیده شده است. به عنوان نمونه، در روایتی منسوب به امیرالمومنین علی علیه السلام آمده که از قرضکردن پرهیز دهید، زیرا سبب خواری در روز و اندوه در شب میگردد.[۵]
قرض دادن به شيعيان در عيد غدير[۶]
از موارد بسيار مهم در مورد روز غدير، اعمال و آداب عید غدیر است. به علت اهمیت اين روز، اعمال و آدابى ذكر شده كه با هيچ روزى برابرى نمى كند و مختص به قشر خاص و سن معينى نيست، و داراى ابعاد اعتقادى و عبادى مختلفى است.
از جمله قرض دادن به شيعيان است، كه اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود: «من استدان لاخوانه و اعانكم فانا الضامن على اللَّه ان بقّاه قضاه و ان قبضه قبل تاديته له حمله عنه»[۷]: هر كس در روز غدير براى برادرانش از ديگران قرض بگيرد و آنان را يارى نمايد، من از جانب خداوند ضامنم كه اگر زنده بماند آن دين ادا شود. اما اگر قبل از اداى دين بميرد خداوند قرضش را ادا نمايد.
پانویس
- ↑ ربا و بانکداری اسلامی، ص۱۲۷.
- ↑ الکافی، ج۴، ص۱۰.
- ↑ فلاحزاده، احکام دین، ص۱۸۶.
- ↑ ثواب الاعمال، ص۲۸۹.
- ↑ غررالحکم، ص۳۶۳.
- ↑ آداب عيد غدير (خانه كودک): ص ۵۶-۱۴۵. غدير دعا و محبت (نيشابورى): ص ۳۷-۶۲ . همراه با ذى الحجه (اوحدى): ج ۲ ص ۱۰۵-۱۸۱. ترجمه الغدير (امينى - واحدى): ص ۶۵۹ . اسرار غدير: ص ۲۴۶، ۲۵۴-۲۵۶. چهارده قرن با غدير: ص ۲۳۳، ۲۳۴. قنوت خورشيد: ص ۲۹، به نقل از كتاب: غدير عيد برتر (صدرى). چهارده قرن با غدير: ص ۷۷، ۱۵۳-۱۵۷، ۲۰۱-۲۰۹، ۲۳۳، ۲۳۴. غدير در قرآن: ج ۳ ص ۳۳۸-۳۴۰. اسرار غدير: ص ۲۴۶، ۲۵۲، ۲۵۳، ۲۵۴-۲۵۶، ۲۸۱، ۳۵۳-۳۶۳.
- ↑ وسائل الشيعة: ج ۱۰ ص ۴۴۵، به نقل از مصباح المتهجد.