مهدی بن ابی حرب حسینی مرعشی
ابوجعفر مهدی بن ابیحرب (نزار) حسینی مرعشی، معروف به «سید عالم عابد»، از عالمان و عابدان شیعه در سدههای پنجم و ششم هجری قمری است. با اینکه بسیاری از منابع رجالی متقدم او را ذکر نکردهاند، اما به دلیل نقل روایت توسط طبرسی (صاحب احتجاج) و نیز نقل از وی توسط ابنشهرآشوب و طبرسی مفسر، جایگاه علمی او آشکار میشود. وی از مشایخ شیخ ابومنصور طبرسی و از شاگردان ابوعبدالله جعفر بن محمد دوریستی بوده است.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | أبو جعفر مهدی بن أبی حرب (نزار) بن الحسین المرعشی القائنی |
| سرشناسی | عالم، عابد، محدث، از مشایخ شیعه در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری |
| وفات | حدودا (اما پس از ۵۰۰ قمری تا پیش از ۵۸۸ قمری) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | جعفر بن محمد بن احمد الدوریستی (ابوعبدالله)، حاکم حسکانی (عبیدالله بن عبدالله)، شیخ ابو علی (به واسطه پدرش از شیخ طوسی) |
| شاگردان | ابومنصور احمد بن علی طبرسی (صاحب الاحتجاج)، ابن شهرآشوب مازندرانی، ابوعلی طبرسی (صاحب مجمع البیان) |
| مذهب | شیعه |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، فقه، وعظ، عبادت، نقل فتوا |
| علت شهرت | روایت ابومنصور طبرسی از او در کتاب الاحتجاج؛ نقل فتاوای او در شرح الإرشاد؛ انتساب به خاندان مرعشی |
زندگی نامه
ابوجعفر مهدی بن ابیحرب (نزار) حسینی مرعشی.[۱] لقب «مرعشی» اشاره به انتساب به خاندان مرعشی (سادات مرعش) دارد. «قائنی» نیز از سوی برخی منابع به او نسبت داده شده است (آقابزرگ، همان، ص ۳۱۲). پدرش «ابوحرب» (که نام او نزار ذکر شده) است. وی با عنوان «السید العالم العابد» شناخته میشود.[۲]
نمازی شاهرودی میگوید: «لم یذکروه» – یعنی رجالشناسان متقدم او را ذکر نکردهاند.[۳] با این حال، به دلیل روایت طبرسی (صاحب الاحتجاج) از او و نیز نقل فتاوای او توسط شیخ طبرسی در شرح الإرشاد، شخصیت وی مورد توجه قرار گرفته است.[۴]
اساتید
مهمترین استاد وی جعفر بن محمد بن احمد بن عباس دوریستی (ابوعبدالله) است. خود طبرسی در آغاز کتاب الاحتجاج میگوید: «حدثنی العالم العابد ابوجعفر مهدی بن ابیحرب حسینی مرعشی رضی الله عنه، قال: حدثنی الشیخ الصدوق ابوعبدالله جعفر بن محمد بن احمد الدوریستی».[۵]
نیز وی از طریق استادش دوریستی، از شیخ صدوق (محمد بن علی بن بابویه) روایت میکند.[۶]
همچنین از «الحاکم الحسکانی» (ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله، صاحب شواهد التنزیل) روایت دارد.[۷]
و از «شیخ ابو علی» به واسطه پدرش از شیخ طوسی نقل میکند.
شاگردان
- شیخ ابومنصور احمد بن علی بن ابیطالب طبرسی (صاحب کتاب الاحتجاج) از مهمترین راویان اوست. طبرسی در آغاز الاحتجاج اسناد خود را به او میرساند.[۸]
- ابنشهرآشوب (متوفی ۵۸۸ ق) در کتاب مناقب از او روایت کرده است.[۹]
- شیخ ابوعلی طبرسی (مفسر، صاحب مجمع البیان) نیز از او روایت نموده است.[۱۰]
- شیخ طبرسی در شرح الإرشاد بسیار از فتاوای او نقل میکند؛ از جمله در کتاب قصاص و دیات.[۱۱]روش طبرسی در روایت از وی
طبرسی در الاحتجاج توضیح میدهد که بیشتر اخبار را بدون سند میآورد، مگر روایات مربوط به امام حسن عسکری علیه السلام که آنها را با سند واحد از مهدی بن ابیحرب نقل میکند. همچنین در بخش فضل علما، حدیثی را با همین سند میآورد.[۱۲]
وفات
منابع متقدم تاریخی برای او ذکر نکردهاند. با توجه به اینکه طبرسی (صاحب الاحتجاج) در نیمه اول سده ششم میزیسته و وی از مشایخ او بوده، میتوان گفت مهدی بن ابیحرب در اواخر سده پنجم و اوایل سده ششم حیات داشته است. آقابزرگ تهرانی او را در طبقه «الکرام البررة» (قرن ششم) قرار داده است.[۱۳]
در سند خطبه غدير[۱۴]
يكى از افرادى كه در سند خطبه غدیر در كتاب «الاحتجاج» طبرسى به نقل از امام باقر علیه السلام نامشان آمده ابوجعفر مهدى بن ابى حرث حسينى مرعشى است.
پانویس
- ↑ آقابزرگ تهرانی، طبقات أعلام الشیعة، ج ۳، ص ۳۱۲؛ نیز خوانساری، روضات الجنات، ج ۲، ص ۱۷۴
- ↑ مامقانی، تنقیح المقال، ج ۶، ص ۳۳۶
- ↑ نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج ۸، ص ۳۹
- ↑ مامقانی، تنقیح المقال، ج ۶، ص ۳۳۶
- ↑ امین، أعیان الشیعة، ج ۱۰، ص ۱۴۳
- ↑ امین، أعیان الشیعة، ج ۱۰، ص ۱۴۳
- ↑ آقابزرگ، طبقات أعلام الشیعة، ج ۳، ص ۳۱۲
- ↑ نمازی، مستدرکات، ج ۸، ص ۳۹؛ امین، أعیان، ج ۱۰، ص ۱۴۳
- ↑ آقابزرگ، همان، ص ۳۱۲
- ↑ آقابزرگ، همان، ص ۳۱۲
- ↑ مامقانی، تنقیح المقال، ج ۶، ص ۳۳۶
- ↑ امین، أعیان، ج ۱۰، ص ۱۴۳
- ↑ آقابزرگ، طبقات أعلام الشیعة، ج ۳، ص ۳۱۲
- ↑ اسرار غدير: ص ۱۰۹.