احادیث ساختگی (کتاب)
احادیث ساختگی کتابی از سید علی حسینی میلانی است که به بررسی و نقد شماری از روایات مربوط به فضائل خلفا و ترتیب خلافت میپردازد. نویسنده در این اثر با بررسی سند، راویان و متن احادیث، میزان اعتبار روایتهایی را ارزیابی میکند که در برخی منابع دربارهٔ فضائل ابوبکر، عمر و عثمان نقل شدهاند.
معرفی کتاب
جعل حدیث از موضوعات مهم در تاریخ حدیث و اندیشهٔ اسلامی است. پیدایش جریانهای سیاسی و مذهبی پس از رحلت پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم سبب شد برخی روایتها با هدف اثبات فضیلت اشخاص یا تقویت دیدگاههای سیاسی وارد منابع حدیثی شوند.
کتاب احادیث ساختگی با رویکردی نقادانه، تعدادی از این روایتها را بررسی میکند. نویسنده با استفاده از دانش رجال و اصول حدیثشناسی، وضعیت راویان، پیوستگی سند، اختلاف نقلها و هماهنگی یا ناسازگاری متن احادیث را تحلیل میکند.
نویسنده
سید علی حسینی میلانی در سال ۱۳۲۷ش در نجف متولد شد و از فقیهان و متکلمان شیعه در حوزهٔ امامت و پاسخ به شبهات اعتقادی است. او پس از تحصیل در حوزههای علمی نجف و قم، در زمینهٔ کلام، حدیث، امامت و نقد دیدگاههای مخالفان مذهب شیعه به تدریس و تألیف پرداخت.
میلانی از استادان مباحث تخصصی اعتقادات در حوزهٔ علمیهٔ قم است و در تأسیس و گسترش مراکز علمی و پژوهشی، از جمله بنیاد فرهنگی امامت، نقش داشته است.[۱]
آثار نویسنده
| اثر | اثر |
|---|---|
| نفحات الأزهار فی خلاصة عبقات الأنوار | جواهر الکلام فی معرفة الإمامة و الإمام |
| استخراج المرام من استقصاء الافحام | احادیث ساختگی |
محتوای کتاب
نویسنده در مقدمهٔ کتاب، مسئلهٔ جعل حدیث و پیامدهای آن را در تاریخ اسلام توضیح میدهد. از دیدگاه او، روایتهای جعلی میتوانند در شکلگیری باورهای تاریخی و اعتقادی نادرست اثر بگذارند و تشخیص حدیث معتبر از غیرمعتبر برای شناخت درست تاریخ اسلام ضروری است.
در ادامه، شماری از احادیث مشهور دربارهٔ فضائل خلفا بررسی میشود. نویسنده در هر بحث، ابتدا متن یا مضمون روایت را مطرح میکند و سپس راویان و منابع نقل آن را مورد ارزیابی قرار میدهد. برخی از مباحث کتاب عبارتاند از:
- بررسی حدیث مژدهٔ بهشت به سه خلیفه؛
- نقد روایت دیدار پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم با خلفا در خانه؛
- بررسی روایت گفتوگو با کوه حرا؛
- نقد سخنان منسوب به پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم در هنگام بیماری؛
- بررسی روایتهای مربوط به فضائل ناشناختهٔ خلفا؛
- نقد روایتهای مربوط به ساخت مسجد پیامبر؛
- بررسی روایت رؤیای رسول خدا؛
- نقد روایت همسنگ بودن خلفا با امت؛
- بررسی روایتهای مربوط به فرمان خدا دربارهٔ خلفا؛
- نقد روایتهای مربوط به مژدهٔ پیامبر؛
- بررسی ادعای جایگاه ویژهٔ خلفا؛
- نقد روایتهای ناهمگون دربارهٔ فضائل آنان؛
- بررسی روایت نوشتاری بر برگهای درختان بهشتی؛
- نقد روایتهای مربوط به خلفا در روز رستاخیز.
روش نقد روایات
روش اصلی کتاب بر سه محور استوار است:
- بررسی شخصیت و وثاقت راویان؛
- مقایسهٔ نقلهای مختلف یک روایت؛
- ارزیابی هماهنگی متن حدیث با منابع معتبر و مبانی تاریخی.
در بخشهایی از کتاب، راویانی مانند شریک بن ابینمر، عثمان بن غیاث، ابواسامه، عقیل بن خالد، زهری، سفیان بن وکیع، داوود عطّار، قتاده، محمد بن بشّار، عبدالوهاب بن عبدالمجید، خالد حذّاء و ابوقلابه بررسی شدهاند.
نویسنده همچنین دیدگاه شماری از عالمان اهلسنت، از جمله خطیب بغدادی، ذهبی و ابنحجر عسقلانی را دربارهٔ برخی از این روایتها نقل و نقد میکند.
نتیجهٔ کتاب
نتیجهٔ کلی کتاب آن است که شماری از روایتهای مربوط به فضائل خلفا از نظر سند یا متن با اشکال روبهرو هستند و برخی از آنها با انگیزههای سیاسی و مذهبی در منابع وارد شدهاند. نویسنده بر ضرورت پالایش منابع حدیثی، توجه به علم رجال و بررسی دقیق سند و متن روایتها تأکید میکند.
فهرست مطالب
- مژدهٔ بهشت به سه خلیفه
- بررسی راویان حدیث
- شریک بن ابینمر
- عثمان بن غیاث
- ابواسامه
- دیدار در خانه
- بررسی راویان حدیث
- عقیل بن خالد
- زهری
- سخنی با کوه حرا
- بررسی و نقد حدیث
- سخنی از پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم در هنگام بیماری
- بررسی و نقد حدیث
- فضائل ناشناخته
- بررسی راویان حدیث
- سفیان بن وکیع
- داوود عطّار
- قتاده
- محمد بن بشّار
- عبدالوهاب بن عبدالمجید
- خالد حذّاء
- ابوقلابه
- دو نکتهٔ جالب
- راویان حدیث سند حاکم نیشابوری
- خلفا و ساخت مسجد پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم
- بررسی و نقد حدیث
- رؤیای رسول خدا
- بررسی و نقد حدیث
- خلفا همسنگان امت
- عمرو بن واقد، از راویان این حدیث
- خلفا و فرمان خدا
- سلیمان بن عیسی سجزی، از راویان این حدیث
- خلفا و مژدهٔ پیامبر
- حدیث ساختگی و دیدگاه خطیب بغدادی
- دیدگاههای دیگر
- خلفا و جایگاه ویژه
- بررسی و نقد حدیث
- نقد دیدگاه ابنحجر
- فضائل ناهمگون
- مختار بن نافع، راوی این حدیث
- نوشتاری بر روی برگهای درختان بهشتی
- حدیث ساختگی و دیدگاه برخی از علما
- خلفا در روز رستاخیز
- حدیث ساختگی و دیدگاه ذهبی و عسقلانی
- احادیث ساختگی و سخن پایانی
کتابهای مرتبط
پانویس
- ↑ «زندگینامه آیتالله سید علی حسینی میلانی»، پایگاه رسمی سید علی حسینی میلانی.
منابع
- احادیث ساختگی، سید علی حسینی میلانی، قم، انتشارات الحقایق، ۱۳۹۲ش.
- زندگینامهٔ سید علی حسینی میلانی، پایگاه رسمی سید علی حسینی میلانی.
- تألیفات سید علی حسینی میلانی، پایگاه رسمی سید علی حسینی میلانی.
