تدابیر امنیتی در غدیر ضد منافقین

  هر اندازه مراسمى گسترده ‏تر و داراى اهداف مهم و الايى باشد نياز به تدابير امنيتى بيشترى دارد. اين نياز آنگاه بيشتر احساس مى‏ گردد كه شركت كنندگان در مراسم از قشرهاى مختلف مردم با درجاتى متفاوت از نظر ايمان و فرهنگ و مليت باشند. اوج اين نياز زمانى است كه مجرى برنامه يقين داشته باشد عده ‏اى توطئه‏ گر در ميان شركت كنندگان حضور دارند؛ و اكثر آنان افرادى بى‏ پروا و بى‏حيا با دل‏هايى پر از كينه، هيچ فرصتى را براى بر هم زدن مراسم از دست نخواهند داد.

در مراسم غدير گروهى از سردمداران نفاق با اطمينان از نزديكى رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله در فكر نقشه ‏هايى براى روزهاى پس از وفات آن حضرت بودند. اين گروه با توطئه ‏ها و دسيسه ‏هاى گوناگون، عده ‏اى از مردم ضعيف الايمان را با خود همراه مى ‏كردند. اينان از هيچ اقدامى بر ضد برنامه‏ هاى پيامبر صلى الله عليه و آله كوتاهى نمى‏ كردند، و از كارشكنى گرفته تا طرح نقشه‏ هاى پيچيده در مقابله با برنامه ‏هاى غدير همفكرى مى‏ كردند و بدون اتلاف وقت وارد عمل مى‏ شدند.

نمونه بارز آن نقشه قتل پيامبر صلى الله عليه و آله بود كه براى راه بازگشت از غدير تا مدينه در كوه «هَرشى» طراحى كردند، اما با اطلاع و اقدام به موقع پيامبر صلى الله عليه و آله خنثى شد. پس از آن هم نقشه قتل على ‏عليه السلام را طراحى كردند كه با اقدام سريع پيامبر صلى الله عليه و آله در سايه خبر خداوند خنثى شد. از جهتى ديگر تمام نگرانى پيامبر صلى الله عليه و آله از همين گروه بود و در متن خطابه نيز به حضور آنان و توطئه‏ هايشان تصريح كرد، و به خاطر همانان بود كه از خداوند تقاضاى حفظ نمود. در مورد تدابير امنيتى در غدير مى‏ توان به نكاتى اشاره كرد:

نظارت مستقیم خداوند در غدیر

با قاطعیت باید گفت - چنان‌که خود پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده است -:

اگر ضمانت حفظ از طرف خداوند و نزول آیه: وَ اللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النّاسِ نبود، هرگز امکان برگزاری چنان مراسم مفصلی که هر سوی آن نیاز به کنترلی داشت و در جای جای آن توطئه‌گرانی حضور داشتند، امکان‌پذیر نبود.

نزول بیش از چهل آیه از قرآن درباره اقدامات پیامبر صلی الله علیه و آله در غدیر، دلیل بر عنایت خاص خداوند به این برنامه اسلام است. از سوی دیگر نزول بیش از هشتاد آیه در افشاگری علیه اقدامات منافقین در ایام غدیر، از یک سو حاکی از ضمانتِ حفظ و حراست خداوند نسبت به پیامبر صلی الله علیه و آله و اجرای مراسم غدیر است؛ و از سوی دیگر نشانگر تلاش بی‌وقفه دشمنان ولایت اهل بیت علیهم السلام در ایام آخر عمر پیامبر صلی الله علیه و آله است.

برای مقابله با چنین مسئله پیچیده‌ای که عده ای به نام مسلمان در بین اجتماع مسلمین مشغول توطئه باشند و در ظاهر نتوان با آنان مقابله جدی کرد، پیامبر صلی الله علیه و آله شیوه‌های مختلفی را به کار گرفت. همه روش‌ها متمرکز بر این اصل امنیتی بود که به اصل برنامه غدیر لطمه نخورد و کم‌ترین آشوبی بر پا نشود.

بنا بر این، سیاست پیامبر صلی الله علیه و آله بر مقابله جدی با آنان نبود و جز در مراحلی که منافقین هتاکی را به نهایت می‌رساندند، حضرت با آنان مدارا می‌کرد و با اشاره و کنایه و ترساندنِ آنان از افشای اسرارشان، سعی در فرونشاندن فتنه‌ها می‌فرمود.

مجموع اقدامات امنیتی پیامبر صلی الله علیه و آله - که در واقع انعکاس وَ اللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النّاسِ بود - از زاویه نظارت مستقیم خداوند بر اجرای مراسم قابل توجه است، در حدی که بیش از ده بار تحرکات و تصمیمات منافقین توسط جبرئیل به پیامبر صلی الله علیه و آله خبر داده شد.

آن حضرت طبق اِخبار الهی آنان را احضار کرد و مشت آنان را باز نمود و به یک معنی آنان را فلج کرد. در اثر این خبرهای غیبی، این هراس بر دل آنان افتاده بود که تصمیم به هر اقدامی بگیرند خدا فوراً به پیامبر صلی الله علیه و آله خبر خواهد داد. جالب اینکه آنان با اینکه در دل به خدا و رسول ایمان نداشتند، اما مطمئن بودند که اخبار صحیح و دقیق اقدامات آنان به پیامبر صلی الله علیه و آله می‌رسد!

واداشتن منافقين به سكوت

يكى از سياست ‏هاى پيامبر صلى الله عليه و آله در امنیت غدير ايجاد جوى بود كه منافقين در بين خود به اين نتيجه برسند كه فعلاً ايجاد آشوب به ضرر آنان است و نبايد با آبروى خود بازى كنند و وجهه خود را خراب كنند. آنان در اوج كينه‏ توزى فقط به نجوا در بين خود اكتفا مى ‏كردند و از اقدامات عملى پرهيز داشتند. دسيسه‏ هاى خود را هم با سؤالاتى در قالب‏ هاى دلسوزانه يا آوردن بهانه‏ هاى بيجا مطرح مى ‏كردند. البته گاهى آتش كينه زبانه مى‏ كشيد، ولى با سياست‏ هاى پيامبر صلى الله عليه و آله آب سردى بر آن ريخته مى‏ شد و خنثى مى ‏گرديد.

زير نظر داشتن دقيق منافقين

يكى ديگر از سياست ‏هاى پيامبر صلى الله عليه و آله در امنيت غدير قرار دادن افراد قابل اعتمادى در بين مردم بود، تا حركات منافقین را زير نظر داشته باشند و به پيامبر صلى الله عليه و آله گزارش كنند، كه از بين آنان نام مقداد و ابوذر و حذيفه و بريده اسلمى به صراحت در تاريخ آمده است.

تهديد منافقين به افشاگرى

سياست ديگر پيامبر اكرم‏ صلى الله عليه و آله در امنيت غدير تهديد منافقين به افشاگرى بود كه به راحتى آنان را بر سر جايشان مى‏ نشاند، چرا كه اكثر مردم از اقدامات آنان بى‏ اطلاع بودند. اين روش پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام سخنرانى به طور جدى به كار گرفته شد، و حضرت دو بار در خطابه صريحاً اعلام كرد كه اگر بخواهم نام فتنه‏گران را ذكر كنم و آنان را معرفى نمايم مى‏ توانم، ولى با بزرگوارى رفتار مى‏ كنم و از چنين كارى صرف نظر مى‏ نمايم.

چند بار هم حضرت با كنايه وارد عمل شد و كلمه «اصحاب صحيفه» را بر زبان جارى كرد و لرزه بر اندام منافقين انداخت، در حالى كه به تصريح روايات اكثر مردم منظور حضرت را از «صحيفه» نفهميدند. چند بار هم افشاگرى به صراحت صورت گرفت و پرده از اقدامات خطرناک آنان برداشته شد.

مدارا با منافقين براى حفظ امنيت

روش ديگر پيامبر صلى الله عليه و آله در برخورد با منافقين سياست مدارا بود. آن حضرت در برابر سؤالات ناهنجار و بهانه‏ ها و پيشنهادات فتنه جويانه آنان -  بدون آنكه برخورد تندى داشته باشد -  در كمال خونسردى پاسخ لازم را مى‏ داد و هرگز به جهت فتنه‏گرى آنان اشاره نمى ‏كرد.

با اين برخوردِ آرام، هم مردم پاسخ لازم را درباره مطالب مطرح شده مى ‏شنيدند، كه اين خواسته منافقين نبود؛ و هم حيله‏ هاى منافقين كه در راستاى تخريب اذهان و ايجاد فتنه بود، به نتيجه نمى ‏رسيد.

نمونه‏ هايى از تحركات منافقين

چند مورد از تحركات منافقين به عنوان نمونه ذكر مى‏ شود:

در نزديكى غدير عده‏اى به عنوان عجله براى خداحافظى آمدند، و پيامبر صلى الله عليه و آله فقط با اظهار تعجب آنان را شرمنده كرد.

در اثناى خطابه سخنانى بين منافقين رد و بدل شد، كه حضرت با بى ‏اعتنايى سخنان خود را ادامه داد. همچنين حركات و گفتارهاى مسخره ‏آميزى از آنان ديده شد، و پيامبر صلى الله عليه و آله فقط به اين اكتفا كرد كه آنان را احضار نمايد و مورد سؤال قرار دهد. جالب‏ تر اين بود كه وقتى انكار كردند حضرت اصرار نفرمود، و همين اندازه ترس آنان را اقرارى حساب كرد كه از افشاى اسرار خود نگرانند.

منافقين پس از بيعت نيز تلاش‏هاى مذبوحانه ‏اى را در شكل‏ هاى گوناگون آغاز كردند.

1. اولين شيوه وسوسه اندازى در قلوب مردم بود.
2. دومين روش اين بود كه اظهار كنند هنوز نفهميده ‏اند منظور پيامبر صلى الله عليه و آله از مراسم مفصل غدير چيست!
3. سومين شيوه شبهه اندازى در نسبتِ غدير به خدا بود.
4. چهارمين روش مسئله تبديل على ‏عليه السلام به شخص ديگرى بود.
5. پنجمين مسئله مطرح كردن شركت ديگران با على ‏عليه السلام در خلافت بود.

با آنكه مراسم عظيم غدير پاسخ همه اين شبهات و پيشنهادات را مى‏ داد، اما پیامبر صلی الله علیه و آله با خونسردى كامل به سخنان آنان گوش مى ‏داد، و پاسخ مناسب را -  بدون آنكه از خود ناراحتى يا عصبانيت نشان دهد -  به آنان مى‏ فرمود. با اين سياست ‏هاى پيامبر صلى الله عليه و آله در سايه حفظ پروردگار بود كه سخنرانی غدیر در امنيت كامل برگزار شد، و هر گونه شبهه ‏افكنى در مفاهيم و اهداف آن خنثى شد و كامل‏ ترين نتايج از آن گرفته شد.

بیشتر بخوانید: "واقعه غدیر"