تفسیر الرازی (کتاب)
 | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| نویسنده | فخر رازی، محمد بن عمر |
| مذهب | اهل تسنن |
| زبان | عربی |
| موضوع | تفسیر قرآن |
| تعداد جلد | ۳۲ |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | مکتب تحقیق دار احیاء التراث العربی |
| محل نشر | لبنان |
| سال نشر | ۱۴۲۰ق |
| قطع | رقعی |
«تفسیر الفخر الرازی» مشهور به «التفسیر الکبیر» و «مفاتیح الغیب»، مهمترین و جامعترین اثر فخرالدین محمد بن عمر رازی، متکلم و مفسر اشعری قرن ششم و هفتم هجری، و یکی از چند تفسیر مهم و برجسته اهل سنت در قرآن کریم به زبان عربی است. تفسیر رازی به دلیل حجم بسیار زیادش به «تفسیر کبیر» مشهور شده است.
نویسنده
مقاله اصلی: "فخر رازی"
«فخر رازی» فخرالدین ابوعبدالله محمد بن عمر بن حسین بن حسن تیمی بکری طبرستانی رازی، مشهور به فخر رازی، متولد ۵۴۴ قمری در ری و متوفی ۶۰۶ قمری در هرات، دانشمند برجسته ایرانی، وی ملقب به «ابن الخطیب» و «امام رازی» یا «امام فخر رازی» و «امام المشککین» نیز بوده است، پدرش ضیاءالدین عمر بن حسین طبرستانی، خود از بزرگان علم و عرفان بود که از آمل به ری مهاجرت کرده بود.
محتوای کتاب
تفسیر فخر رازی در ۳۲ جلد، با ساختاری باببندی شده و مقدمهای مفصل، با ارائه اطلاعاتی درباره نام، محل نزول و تعداد آیات سوره آغاز میشود. در ادامه، با ذکر آیات، به تبیین ارتباط آنها با آیات پیشین میپردازد و به نقل و بررسی روایات مرتبط با صحابه و تابعین و مسائل نسخ و مصطلحات حدیثی مبادرت میورزد. سپس آیه یا آیات را به اجزای مفهومی خرد تقسیم کرده و با رویکردی مسئلهمحور، از زوایای لغوی، ادبی، کلامی، فقهی و فلسفی مورد واکاوی قرار داده و در نهایت دیدگاه خود را ارائه میدهد. این تفسیر، ضمن توجه به مباحث کلامی-فلسفی از جمله رویت خدا، عدل الهی و جبر و اختیار، به عقیده شیعه در امامت معصوم نیز پرداخته است.
نقل آیه تبلیغ برای غدیر[۱]
آیه «یا أَیُّها الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَبِّکَ وَ إِن لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَاللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرینَ» (مائده/۶۷) از جمله آیات مشهور در ارتباط با واقعه غدیر خم است که بر اساس روایات متعدد، در شأن حضرت علی علیه السلام و مسئله ولایت و جانشینی ایشان نازل شده است. این دیدگاه، نه تنها در میان علمای شیعه مورد اتفاق است، بلکه بسیاری از مفسران و محدثان اهل سنت نیز بر این باورند که آیه مذکور در ارتباط با این واقعه نازل شده است. با وجود این شهرت، برخی از علمای اهل سنت تلاش کردهاند تا با ارائه تفاسیر دیگر، شأن نزول آیه را به موضوعات دیگری مانند مکر یهود یا دعوت یهودیان به اسلام منحرف کنند. با این حال، روایات متعددی از منابع معتبر اهل سنت وجود دارد که نزول این آیه در غدیر خم و در ارتباط با معرفی حضرت علی علیه السلام به عنوان ولی و جانشین پیامبر صلی الله علیه وآله را تأیید میکنند، از جمله بزرگان اهل سنت، فخرالدین رازی[۲] است که با وجود گرایشهای کلامی خاص خود، در تفسیرش به این نکته اشاره کرده که آیه تبلیغ در فضیلت حضرت علی علیه السلام نازل شده است، این اعتراف، نشان از قوت و اعتبار روایات مربوط به شأن نزول آیه در واقعه غدیر خم دارد.
منابع
غدیر در آیینه کتاب، محمد انصاری