داوود علیه السلام

حضرت داوود علیه السلام، از پیامبران بزرگ و از رسولان الهی است که خداوند متعال او را به مقام نبوت و پادشاهی مفتخر ساخت. وی نه تنها اورشلیم (بیت‌المقدس) را برای بنی‌اسرائیل فتح کرد، بلکه کتاب آسمانی زبور بر او نازل شد و به مقام قضاوت و حکمت نیز دست یافت. از ویژگی‌های برجسته او می‌توان به صدای بسیار زیبا، قدرت زره‌سازی، و تسبیح هماهنگ کوه‌ها و پرندگان با او اشاره کرد. در قرآن کریم، شانزده بار از نام او یاد شده و او به عنوان «ذوالایدی» (دارای قدرت و نیرومندی) و «اوّاب» (بسیار بازگشت‌کننده به سوی خدا) ستایش گردیده است. با وجود جایگاه والای او در اسلام، تورات تحریف‌شده، تهمت‌های ناروایی به ساحت مقدس او نسبت داده که علمای شیعه با استناد به آیات و روایات، به شدت از آن بیزاری جسته‌اند.

داوود علیه‌السلام

نام	داوود
نسب	داوود بن ایشا (یَسَّی) بن عُوَید بن بوعز بن سَلْمون بن نَحْشون بن عَمیناداب بن آرام بن حَصْرون بن فارِص بن یهودا بن یعقوب (اسرائیل)
کنیه	ابوسلیمان (به دلیل فرزندش سلیمان)
لقب	خلیفة الله، صفی الله، ذوالایدی، اوّاب، حکیم، فصل‌الخطاب، نبی‌الله
زادروز	حدود ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد (در بیت‌لحم یا اورشلیم)
زادگاه	بیت‌لحم (در فلسطین) – به روایت مشهور
محل دفن	اورشلیم (بیت‌المقدس)
طول عمر	حدود ۷۰ تا ۱۰۰ سال (بر اساس روایات مختلف؛ مشهور ۱۰۰ سال)
والدین	ایشا (یَسَّی) (پدر)
همسران	بت‌شبع (مادر حضرت سلیمان علیه السلام)
فرزندان	سلیمان نبی، و دیگر فرزندان (حدود ۱۹ پسر در تورات)
پس از	طالوت (شاؤل) در پادشاهی؛ و پس از موسی و یوشع در نبوت
پیش از	سلیمان بن داوود علیه‌السلام
نقش	پیامبر بزرگ الهی، پادشاه دادگر، قاضی عادل
حوادث	نزول کتاب زبور، قتل جالوت، فتح اورشلیم
مخالفان	جالوت (سپاه فلسطینیان)
حاکمان هم‌عصر	طالوت (پیش از پادشاهی داوود)
آثار مرتبط	زبور (مزامیر) – کتاب آسمانی نازل شده بر او

زندگی‌نامه

داوود بن ایشا (یَسَّی) از نسل یهودا بن یعقوب علیه السلام بود. او از دودمان ابراهیم خلیل و از نسل اسحاق و یعقوب علیه‌السلام است. از نظر ویژگی‌های ظاهری، او را فردی کوتاه‌قد، سبزه‌رو و کم‌مو وصف کرده‌اند و به گفته روایات، ختنه‌شده به دنیا آمد. حضرت سلیمان علیه السلام فرزند او و جانشینش در نبوت و پادشاهی بود.

• در روایتی از امام صادق علیه السلام درباره وجه نامگذاری داوود نقل شده است که مورچه‌ای (ملکه مورچگان) به سلیمان علیه السلام گفت: پدرت داوود، «داوود» نامیده شد چون جراحت و شکستگی قلب خویش را با مودت و محبت خدا مداوا می‌کرد. در واقع «داوود» خلاصه «داوَی جُرحَهُ بِوُدّ» است.

نبوت

داوود علیه السلام از پیامبران بزرگ بنی‌اسرائیل بود که خداوند بر او کتاب زبور را نازل کرد. پس از حضرت موسی و یوشع علیه‌السلام، بنی‌اسرائیل به دست داورانی رهبری می‌شدند که آخرین آنان سموئیل بود. مردم از سموئیل خواستند تا پادشاهی برایشان برگزیند و طالوت (شاؤل) به پادشاهی رسید. در زمان طالوت، جنگ سختی با جالوت (جولیات) رخ داد و طالوت وعده داد هر که جالوت را بکشد، نصف مال خود و دخترش را به او خواهد داد. در این نبرد، داوود جوان، جالوت را با سنگ فلاخن به هلاکت رساند و داماد طالوت شد و سپس پس از وفات طالوت، به پادشاهی بنی‌اسرائیل رسید. تاریخ پادشاهی او در کتاب‌های سموئیل دوم و پادشاهان اول عهد عتیق ثبت شده است. امام باقر علیه السلام داوود را از معدود انبیایی دانسته که به حکومت نیز رسیدند. در زمان او، اورشلیم (بیت‌المقدس) فتح شد و به پایتختی برگزیده شد.

کتاب زبور

زبور، کتاب آسمانی نازل شده بر حضرت داوود است که نام آن سه بار در قرآن در سوره‌های نساء (آیه ۱۶۳)، انبیاء (آیه ۱۰۵) و اسراء (آیه ۵۵) ذکر شده است. زبور مجموعه‌ای از پند، حکمت و نیایش با پروردگار بود و بر اساس روایات، در شب هجدهم ماه رمضان بر داوود نازل شد. این کتاب، برخلاف تورات، حاوی احکام و دستورات فقهی نبود و به مناجات و مواعظ اخلاقی اختصاص داشت. در عهد عتیق، کتابی با عنوان «مزامیر» به داوود منسوب است که مشتمل بر ۱۵۰ قطعه مناجات است، اما از نظر علمای اسلام، این کتاب نیز دستخوش تحریف شده و تمام آن متعلق به داوود نیست.

ویژگی‌های قرآنی

قرآن کریم صفات برجسته‌ای را برای حضرت داوود برمی‌شمارد: او زبان حیوانات را می‌فهمید و خداوند به او حکومت، حکمت و آنچه می‌خواست تعلیم داد. او بسیار عبادت می‌کرد و در خوف الهی بسیار می‌گریست. پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله روزه و نماز او را ستوده است؛ به گونه‌ای که یک روز را روزه می‌گرفت و روز دیگر را افطار می‌کرد. آیه ۱۷ سوره ص، او را «ذَا الْأَیْدِ» (دارای قدرت) و «أَوَّابٍ» (بسیار بازگشت‌کننده) معرفی کرده است. همچنین کوه‌ها و پرندگان نیز به همراه او تسبیح خداوند را می‌گفتند. علامه مجلسی در بحار الأنوار برای تسبیح کوه‌ها سه احتمال ذکر کرده: تسبیح فرشتگان ساکن در کوه‌ها، خلق صدای تسبیح در آنها، یا داشتن شعور برای کوه‌ها.

قضاوت و مقام خلافت

خداوند به داوود حکمت و «فصل الخطاب» را عطا کرد و به او دستور داد در میان مردم قضاوت کند. آیه ۲۶ سوره ص، مقام خلافت (جانشینی الهی) را برای داوود اثبات کرده است که به نظر علامه طباطبایی، مراد از آن، خلافت الله و قضاوت به حق میان مردم است. همچنین از امام صادق علیه السلام نقل شده که امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف پس از ظهور، مانند حضرت داوود قضاوت خواهد کرد.

در سوره ص، داستانی از آزمون الهی برای داوود نقل شده است. دو نفر (که در واقع فرشتگان بودند) به صورت شاکیان به نزد او آمدند. یکی گفت: برادر من ۹۹ گوسفند دارد و من یک گوسفند و او اصرار دارد که یک گوسفند مرا نیز بگیرد. داوود بدون شنیدن کلام طرف مقابل، حکم به ظلم کردن برادر صاحب‌نودونه گوسفند داد و سپس فهمید که این یک آزمون الهی بوده و خطا کرده است. او از پروردگارش طلب آمرزش کرد و به سجده افتاد و توبه نمود. خداوند نیز او را آمرزید و مقام و منزلت بلندی برایش قرار داد.

زره‌سازی

قرآن تصریح دارد که خداوند به داوود ساختن زره را یاد داد. در روایات آمده که خداوند داوود را بنده‌ای خوب خواند، اما این که شغلی نداشته و تنها از بیت‌المال ارتزاق کند را ناپسند دانست. داوود گریست و خداوند زره‌سازی را به او تعلیم داد و او از این راه زندگی می‌کرد.

صدای خوش

حضرت داوود به صدای بسیار زیبا مشهور بود. به گونه‌ای که خداوند به هیچ فردی صدایی مانند او نداده بود و هنگامی که زبور را تلاوت می‌کرد، حیوانات و پرندگان گرد او جمع می‌شدند. مکارم شیرازی بر این باور است که اگرچه همه ذرات جهان تسبیح خداوند را می‌گویند، اما امتیاز داوود این بود که هنگام تسبیح، آنچه در درون موجودات نهفته بود آشکار می‌گشت و زمزمه درونی به نغمه برونی تبدیل می‌شد.

مقام نبوت در برابر تهمت‌های تورات

در تورات تحریف‌شده، داستانی ناپسند درباره زنای داوود با همسر اوریا (یکی از سردارانش) و به قتل رساندن او نقل شده است که به هیچ وجه با عصمت انبیا سازگار نیست. علمای شیعه به شدت این تهمت را رد کرده‌اند. امام علی علیه السلام فرمود: «هر کس را نزد من آورند که بگوید داوود با همسر اوریا همبستر شده، دو حد بر او جاری می‌کنم؛ حدی برای توهین به مقام نبوت و حدی برای تهمت ناروا به داوود». امام رضا علیه السلام در پاسخ به این ماجرا فرمودند که در شریعت داوود، اگر زنی شوهرش را از دست می‌داد، حق ازدواج مجدد نداشت و داوود اولین کسی بود که خداوند این حکم را برداشت و به او اجازه داد با همسر اوریا پس از گذشت عده ازدواج کند و این ازدواج، به فرمان الهی انجام شد و ثمره آن، سلیمان نبی بود. این تهمت، از اسرائیلیاتی است که به منابع اسلامی راه یافته و با مبانی دینی ما ناسازگار است.

وفات

حضرت داوود علیه السلام پس از چهل سال پادشاهی و در سن صد سالگی در بیت‌المقدس درگذشت و فرزندش سلیمان علیه السلام جانشین او شد.

نزول استغفار بر حضرت داوود علیه السلام در دهه غدیر

در ایام دهه غدیریه رخدادهای متعددی اتفاق افتاده است. یکی از این رخدادها نزول استغفار بر حضرت داوود علیه السلام است. ابوریحان بیرونی در حوادث ماه ذی حجة الحرام نوشته است: روز بیست و ششم استغفار بر حضرت داوود علیه السلام نازل شد. مفسران عامه در ذیل آیه: «و ظنّ داوود انما فتنّاه فاستغفر ربه و خرّ راکعاً و اناب»: داوود دانست که او را آزموده‌ایم پس از خدایش طلب مغفرت کرد به رکوع رفت و توبه کرد، مطالبی نوشته‌اند که هرگز با مقام نبوت سازگار نیست.

پیشوایان معصوم علیهم السلام به شدت آن را نفی کرده‌اند و از عصمت حضرت داوود علیه السلام دفاع کرده‌اند. سید مرتضی علم الهدی نیز آن را بررسی کرده و همه شبهات عامه را پاسخ داده است.