عبدالوهاب بن محمد بخاری (حاج عبدالوهاب)
شیخ عبدالوهاب بن محمد بن رفیعالدین حسینی بخاری آجی، عالم و عارف سدههای نهم و دهم هجری، در سال ۸۶۹ ه.ق در شهر «آج» (از نواحی بخارا) در یک خاندان سادات حسینی چشم به جهان گشود. نسب او به جلال حسین بن احمد حسینی بخاری میرسد.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عبدالوهاب بن محمد بن رفیعالدین حسینی بخاری آجی |
| سرشناسی | عارف، صوفی، مفسر قرآن و مؤلف |
| تولد | ۸۶۹ هجری قمری، آج، بخارا (ازبکستان کنونی) |
| وفات | ۹۳۲ هجری قمری، دهلی، هند |
| محل دفن | دهلی، هند |
| خویشان سرشناس | نسب وی به امام حسین علیه السلام میرسد. |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | صدرالدین حسینی بخاری، عبدالله بن یوسف قرشی ملتانی |
| شاگردان | محمد بن عبدالوهاب دهلوی (فرزندش) |
| تحصیلات | تحصیل علوم دینی و عرفانی در بخارا، ملتان و دهلی |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | عرفان و تصوف، تفسیر قرآن، ادبیات عربی (شعر و مدیحهسرایی) |
| علت شهرت | تألیف تفسیر قرآن با رویکرد عرفانی و تأکید بر مناقب پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله |
زندگینامه[۱]
نسب وی با چندین واسطه به امام حسین علیه السلام میرسد. او دانش را نخست نزد صهر خود، صدرالدین حسینی بخاری فراگرفت و از او طریقت صوفیانه را اخذ کرد. سپس برای حج و زیارت به حجاز سفر کرد و پس از بازگشت، مدتی در ملتان و بعد در دهلی ساکن شد. در دهلی از محضر شیخ عبدالله بن یوسف قرشی ملتانی بهره برد و مجدداً به حجاز سفر کرد. وی در دربار سکندر شاه لودهی (حاکم دهلی) مورد احترام فراوان بود.
- زادگاه و نشو و نما: بخارا (منطقه آج)
- اقامت و تحصیل: مدینه منوره و مکه مکرمه (در سفرهای حج)
- فعالیت و تدریس: ملتان و دهلی (هند)
- محل وفات: دهلی در سال ۹۳۲ قمری (۱۵۲۵ میلادی)، همزمان با ورود بابر شاه (بنیانگذار امپراتوری گورکانی) به این شهر.
جایگاه علمی
- استادان: صدرالدین حسینی بخاری (صهر و مرشد اولیه) و عبدالله بن یوسف قرشی ملتانی.
- شاگردان: پسرش، محمد بن عبدالوهاب دهلوی.
وی به عنوان شیخ، عارف صالح، صوفی، مفسر قرآن و مؤلف شناخته میشود. شيخ عبدالحقّ دهلوى در «اخبار الاخيار» و سيد محمد بن سيد جلال در «تذكرة الابرار» شرح حال وى را نوشته و او را بسيار ستوده اند.[۲]
تألیفات
- «تفسیر قرآن کریم»
- «رسالهای در شمائل پیامبر صلی الله علیه وآله»
- «قصایدی به زبان عربی در مدح پیامبر صلی الله علیه وآله»
روايت حديث غدير[۳]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده عبدالوهاب بن محمد بن رفيع الدين بخارى است. عبدالوهاب بخارى حديث غدير را نقل كرده است.[۴]
نزول آيه تبليغ در غدير[۵]
يكى از وجوه دلالت حدیث غدیر بر امامت اميرالمؤمنين عليه السلام نزول آيه تبليغ (يا ايها الرسول بلّغ...) در غدير است، كه از جمله مشهورترين آیات غدیر مى باشد. اختصاص آن به غدير هم نزد شيعه و غير شيعه از مسلمات است، و بين مفسرين و محدثين اهل سنت مشهور است، اگر چه بعضى از آنان در صدد انحراف شأن نزول آيه بوده اند.
در كنار شيعه، عده اى از بزرگان اهل سنت نيز نزول اين آيه در غدير را نقل كرده اند.[۶] از جمله عبدالوهاب بن محمد بن رفيع الدين احمد بخارى، حاج عبدالوهاب (ت۸۶۹ - م ۹۳۲ ق) است. حاج عبدالوهاب در تفسيرش نزول آيه تبليغ در واقعه غدير خم را از براء بن عازب روايت كرده و مى گويد كه اين خبر را ابونعيم روايت كرده و ثعالبی در كتابش آورده است.[۷]
پانویس
- ↑ برگرفته از کتاب «الإعلام بمن في تاریخ الهند من الأعلام» معروف به «نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر»
- ↑ اخبار الاخيار: ص ۲۰۶. همچنين براى شرح حال وى ر.ک: نزهة الخواطر: ج ۴ ص ۲۲۳.
- ↑ چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۲۸۵.
- ↑ وى از علماى هند بوده، و شيخ عبدالحق دهلوى شرح حال او را نوشته است: اخبار الاخيار: ص ۲۰۶.
- ↑ غدير در قرآن: ج ۱ ص ۸۷ . چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۴۵۶.
- ↑ دانشنامه غدیر،ج ۱۵،ص۹
- ↑ نفحات الازهار: ج ۸ ص ۲۴۷.