علی بن حسن مصری
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابوالحسن علی بن حسن بن حسین خَلْعی موصلی مصری |
| سرشناسی | فقیه، محدث، قاضی و عالم شافعی سدههای پنجم و ششم هجری |
| تولد | ۴۰۵ هجری قمری، مصر |
| وفات | ۴۹۲ هجری قمری، قرافه، مصر |
| محل دفن | قرافه، مصر |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | ابوسعد احمد بن مالینی، ابوعبدالله محمد بن نظیف |
| شاگردان | ابوعلی صدفی، محمد بن طاهر مقدسی |
| تحصیلات | تحصیل علوم دینی در مصر و سفر برای تکمیل تحصیلات به مناطق شرقی |
| مذهب | اهل سنت (شافعی) |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | فقه، حدیث، قضاوت |
| علت شهرت | فروش خلعت به درباریان و تألیف کتابهای «المغنی» و «الخلعیات» |
ابوالحسن علی بن حسن خَلْعی (۴۰۵–۴۹۲ ه.ق)، فقیه و محدث نامدار شافعی در سدههای چهارم و پنجم هجری بود. وی به دلیل اشتغال به فروش خلعت به درباریان، به «خَلْعی» شهرت یافت. اگرچه مدتی کوتاه منصب قضاوت را بر عهده داشت، عمده عمر خود را به تعلیم، تألیف و عزلت گذراند و آثاری ماندگار در فقه و حدیث از خود به جای نهاد.
زندگینامه
علی بن حسن بن حسین خَلْعی در سال ۴۰۵ ه.ق در مصر متولد شد.[۱] اصالت وی به موصل بازمیگردد و در مصر سکونت داشت.[۲] علت شهرت وی به «خَلْعی»، فروش خلعت (لباس فاخر) به سلاطین و درباریان مصر بود.[۳]وی مدتی کوتاه به عنوان قاضی شهر «فامیه» در شام منصوب شد، اما تنها پس از یک روز قضاوت، از این مقام کنارهگیری کرد و به محلۀ «قرافه» در مصر بازگشت و در انزوا به تحصیل و تألیف پرداخت.
وی سرانجام در سال ۴۹۲ ه.ق در قرافه مصر درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.[۴]
جایگاه راوی
او از عالمان برجسته شافعی مصر در عصر خود به شمار میرفت که در دو رشته اصلی حدیث و فقه تبحر داشت.[۵]ذهبى و اِسنَوى[۶]: او را توثيق كرده و او را در فقه ستوده اند. از عبدالرحمن بن عمر نحّاس و ابوسعد مالينى و ديگران حدیث شنيده است. ابن سكره نيز او را ستوده است. ابونصر احمد بن حسن شيرازى از مرويّات او بيست جزء جمع كرد و آنها را خِلَعيّات ناميد.
مشایخ
وی از محضر استادانی همچون ابوسعد احمد بن مالینی و ابوعبدالله محمد بن نظیف بهره برد و برای تکمیل تحصیلات به مناطق شرقی جهان اسلام سفر کرد.[۷]
راویان
از جمله راویان و شاگردان وی میتوان به ابوعلی صدفی و محمد بن طاهر مقدسی اشاره نمود.[۸]
تألیفات
از جمله آثار او می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- «المغنی» کتابی فقهی در چهار مجلد که از مهمترین آثار وی محسوب میشود.[۹]
- «الخلعیات (فوائد العشرین)» مجموعهای حدیثی در بیست جزء که توسط ابونصر شیرازی گردآوری شد و به نام «الخلعیات» مشهور گشت.[۱۰]
روايت حديث غدير[۱۱]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده على بن حسن مصرى خِلَعى، ابوالحسن (ت ۴۰۵ - م ۴۹۲ ق) است. متّقی هندی در «كنز العمّال» حديث غدير را با اشاره به ماجراى احتجاج اميرالمؤمنين عليه السلام از خِلَعى در «الخِلَعيّات» نقل كرده است.[۱۲]
پانویس
- ↑ بغدادی، اسماعیل پاشا، هدیة العارفین، ج۱، ص۶۹۴؛ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۱۳۵
- ↑ ابن قاضی شهبه، طبقات الشافعیة، ج۱، ص۲۶۹
- ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۱۳۵؛
- ↑ ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۳، ص۳۱۸؛ سبکی، طبقات الشافعیة الکبری، ج۵، ص۲۵۵
- ↑ ذهبی، العبر فی خبر من غبر، ج۲، ص۳۶۶؛ ابن تغری بردی، النجوم الزاهرة، ج۵، ص۱۶۴
- ↑ طبقات الشافعية: ج ۱ ص ۴۷۹.
- ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۱۳۵؛ سبکی، طبقات الشافعیة الکبری، ج۵، ص۲۵۳
- ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۱۳۵
- ↑ سبکی، طبقات الشافعیة الکبری، ج۵، ص۲۵۴
- ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۱۳۵؛ ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۳، ص۳۱۷
- ↑ چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۲۶۲.
- ↑ كنز العمّال: ج ۱۳ ص ۱۵۸.