عمر بن حسن مراغی (ابوحفص)
عمر بن حسن بن مَزْیَد بن اَمِیلۀ مراغی، معروف به مِزّی دمشقی (۶۸۰-۷۷۸ قمری)، از محدثان و مُسْنِدان برجستۀ شام در سدۀ هشتم هجری بود. وی به دلیل عمر طولانی و اِسنادهای عالی در نقل حدیث، به عنوان مُسْنِد شام شهرت یافت و حلقهای مهم در انتقال کتب حدیثی به نسلهای پسین بود.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عمر بن حسن بن مَزْیَد بن اَمِیلَة المراغی الدمشقی، زینالدین ابوالحفص |
| سرشناسی | محدث، مُسْنِد و راوی حدیث |
| تولد | ۶۸۰ قمری، دمشق |
| وفات | ۷۷۸ قمری، دمشق |
| محل دفن | دمشق |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | فخرالدین بن البخاری، عمر بن عبدالمنعم القواس، احمد بن ابراهیم الفاروثی (خطیب دمشق)، احمد بن عساکر، بدرالدین ابن جماعة |
| شاگردان | ابن الجزری، تاجالدین سبکی، تقیالدین فاسی، جمالالدین القرشی |
| تحصیلات | تحصیل حدیث در دمشق |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، تاریخ |
| علت شهرت | مُسْنِد شام و دارای انحصار در نقل برخی کتب حدیثی مانند سنن أبی داوود |
زندگینامه[۱]
عمر بن حسن بن مَزْیَد بن اَمِیلۀ بن جمعه المراغی (منسوب به مراغه) المِزّی (منسوب به مِزّه یا نسبت خانوادگی) الدمشقی. لقب و کنیه او زینالدین، ابوالحفص. در تاریخ تولد او گزارشها متفاوت است؛ ماه شعبان یا رجب سال ۶۸۰ قمری (۱۲۸۱ میلادی) در دمشق. وفات او در ۸ ربیعالآخر سال ۷۷۸ قمری در دمشق و عمر او حدود ۹۸ سال ضبط شده است.
اساتید
وی از طبقۀ آخر محدثان نسل پیش از خود بهره برد و نزد جمع زیادی از عالمان عصر دانش آموخت. برخی از مهمترین مشایخ او عبارتند از:
- فخرالدین بن البخاری: از او کتب مهمی را به طور انحصاری شنید، از جمله:
- جامع الترمذی
- سنن أبیداوود السجستانی
- الشمائل للترمذی
- مشیخۀ ابن الظاهری و ذیل آن تألیف مِزّی.
- عمر بن عبدالمنعم القوّاس: از او بخشهایی از معجم ابن جمیع و عمل الیوم واللیلة ابن السنی را سماع کرد.
- عمادالدین احمد بن ابراهیم الفاروثی (خطیب دمشق): از او بخش اعظم الذرّیة الطاهرة دولابی را فراگرفت.
- شرفالدین احمد بن عساکر
- بدرالدین ابن جماعه
- فاطمة بنت قاضی العسکر
جایگاه علمی
وی به عنوان یک مسند (دارای اسناد عالی و روایت گسترده) و محدث مورد اعتماد شناخته میشد. بسیاری از علمای نسل بعد برای کسب اجازه و سماع حدیث از او شتافتند. ابن جزرى و ابن روزبهان[۲] او را توثيق كرده و در علم اسناد و حدیث ستوده اند. وى استاد ابوالخير محمد بن جزرى بوده كه اِسناد جزرى و ديگر مشايخ بزرگ و اصحاب حديث به وى مى انجامد. از جمله شاگردان و راویان از وی میتوان به این افراد اشاره کرد:
- ابن الجزری (مؤلف طبقات القراء)
- تاجالدین سبکی (که مجالسی از امالی ابن سمعون را نزد او شنید)
- تقیالدین فاسی (صاحب ذیل التقیید)
- جمع کثیری دیگر (تا ۷۹ تن نام برده شدهاند).
آثار
مهمترین اثر به جای مانده از او، کتاب «مشیخة الإمام أبي حفص عمر بن الحسن...» است که توسط الصدر الیاسوفی تدوین شده و مشایخ و اسانید او را در بر دارد.
روايت حديث غدير[۳]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده عمر بن حسن بن مزيد بن اميلة بن جمعه مراغى، ابوحفص (م ۷۷۸ ق) است. شمس الدين ابن جَزَرى در «اسنى المطالب فى مناقب على بن ابى طالب عليه السلام» نوشته كه مراغى حديث غدير را با اشاره به ماجراى احتجاج اميرالمؤمنين عليه السلام در رحبه کوفه روايت كرده است.[۴]
منبع