غدیر و نوروز در پاكستان
در پاکستان هر سال ساعت نصب حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام را استخراج میکنند، چرا که آن را پاکترین ساعت سال میدانند، و هر ساله در نوروز «جشن تاج پوشی علی علیه السلام» برگزار میشود. شیعیان پاکستان همیشه این روز شکوهمند را به عنوان «عید سعید غدیر» و جشن ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام برگزار میکنند. شیعیان پاکستان و بالاخص مردم گیلگیت، بلتستان، هنگو و پاراچنار، شهرها و مناطق خود را چراغانی میکنند و با صدای بلند شعار میدهند که: «الحمد اللَّه الذی جعلنا من المتمسکین بولایة امیرالمؤمنین علیه السلام».
برنامههای جشن نوروز در نواحی شمال غربی، پاکستان باختری - که از چندین حیث به ایران نزدیک تر است - بسیار جالب و توأم با جریانات خاصی میباشد. در آنجا علاوه بر پوشیدن لباس نو و تبریک گفتن به یکدیگر، پس از تحویل سال و ترتیب یافتن مجالس، قصیده و شعر ضیافتهایی نیز به مناسبت جشن مزبور در منازل صورت میگیرد، و در آن سفره امیرالمؤمنین علیه السلام که شامل هفت نوع میوه خشک و سبزیجات و یک نوع بیسکویت به نام «کلوچه نوروزی» و پلو با گوشت مرغ سفید و تخم مرغهای رنگ زده میباشد، گسترده میشود.
مرغ سفید هر قدر هم که ناپیدا باشد فراهم میکنند، زیرا تهیه پلو با گوشت مرغ سفید را شگون نیک میدانند. کلوچه نوروزی در بین مردم پیشاور محبوبیت خاصی دارد، و حتی افراد غیر شیعه نیز به آن علاقه زیادی دارند. پس از قرائت فاتحه و صرف (نذر) امیرالمؤمنین علیه السلام، مردان و زنان شیعه در آن نواحی از خانه بیرون میروند و مدتی در باغها و چمن زارها به گردش میپردازند، و کوشش میکنند پابرهنه بر سبزه و چمن قدم بزنند و این عمل را «لگد کردن سبزه» نامند. بدین ترتیب تمام روز را با خوشحالی و شادکامی به سر میبرند.
عید نوروز یکی از اعیاد جالب مرزنشینان پاکستان غربی بهشمار میرود، و این بخش را منتسب به مولای متقیان حضرت علی علیه السلام میدانند، که در حقیقت همان جشن غدیر خم است، و معمولاً آن را در ۲۱ مارس برگزار میکنند. آنها معتقدند روزی که حضرت محمد صلی الله علیه وآله در یک اجتماع ۱۲۴ هزار نفری از اصحاب خودشان به حکم پروردگار حدیث معروف غدیر را خواند و حضرت امیر علیه السلام را به جانشینی خود معرفی کرد، ۲۱ مارس و همزمان با ۱۸ ذی حجه و مصادف با اول بهار بوده است.
لذا در این ایام خانه تکانی میکنند و لباس نو میپوشند. خود و خانواده و خانههایشان را با انواع صندل و بوها خوشبو میکنند، و سفره ای در منازل خود پهن کرده و انواع شیرینی و میوه را در آن چیده و نذر حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام میکنند. در این سفره یک کاسه پرآب را تدارک می بییند و یک گل سرخ تازه را در آن قرار میدهند، و در وقت سال تحویل - که در حقیقت آفتاب وارد برج حمل (فروردین) میشود - به آن گل و آب نگاه میکنند. میگویند این گل در آب به حرکت در میآید، و آن زمانی است که دعا مستجاب میشود و میخوانند.
در پاکستان، اول فروردین به روز «تاج پوشی علی علیه السلام» موسوم است، و گفته میشود که در دهههای پیش حتی اهل سنت نیز نقش بسزایی در گرامیداشت این آئین داشتهاند. متأسفانه تشدید فعالیتهای افراط گرایانه برخی گروههای مذهبی اهل سنت در این سرزمین، اکنون گستره بزرگداشت این آئین را محدود به شیعیان کرده است.
شیعیان این منطقه معتقدند که لحظه تحویل سال با زمان بلند کردن دست حضرت علی علیه السلام توسط حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله در روز عید غدیر خم همزمان بوده، و معتقدند که این لحظه با برکتترین زمان سال بوده و هر دعایی به درجه استجابت خواهد رسید. زنان در این زمان یک ظرف بزرگ را از آب پر کرده و در درون یک اتاق پاکیزه میگذارند. دو غنچه گل محمدی در داخل آب گذاشته و شروع به خواندن قرآن و دعای «یا مقلّب القلوب و الابصار…» میکنند. باورمندان این رسم معتقدند که دو غنچه گل محمدی پس از حرکت در یک لحظه به هم میرسند، و آن لحظه زمان تحویل سال و آغاز فروردین یا به امامت رسیدن حضرت علی علیه السلام است.
در برخی شهرهای شیعه نشین پاکستان همچون پاراچنار، بلتستان، و گلگیت و بعضی از محلههای شهر کراچی و کویته و برخی روستاهای ایالتهای سند و پنجاب، مراسم خصوصی جشن «تاج گذاری» بر پا میشود، و ذاکرین و شاعرین و روحانیان فضائل و مناقب حضرت علی علیه السلام را بیان میکنند.
از جمله شعرهایی که در این گونه مراسم بیان میشود ابیات زیر است که سروده خواجه نظام الدین اولیاء در مدح حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام میباشد:
| امامت را کسی باشد که شاه اولیاء باشد | به زهد و عصمت و دانش مثال انبیاء باشد. | |
| امام حق کسی باشد که باشد همسر زهرا | چنان رفعت که میبینی بجز حیدر که را باشد؟ | |
| امام حق کسی باشد که باشد، جامع قرآن | نبی را حجت برهان به هنگام وَغا باشد. | |
| وصیت کرد با امت، محمد در غدیر خم | علی بن ابی طالب خلافت را سزا باشد. | |
| امام آنچنان فاضل که می جوئی زمین بشنو | حسن ابن علی ما را به جای مرتضی باشد. | |
| حسین بن علی ما را به مذهب زینت و زیب است | که از روز اول (ازل) ما را جنابش ملتجی باشد. | |
| شفیع جنت و دوزخ، امیرالمؤمنین باشد | اگر خواهی که در محشر شفیعت مصطفی باشد. |
معمولاً در پایان این گونه مراسم، به طول مفصل از میهمانان با انواع شیرینیها و شام پذیرایی میشود.
منابع
قنوت خورشید: ص ۴۹–۵۳.