محمد بن درویش حوت بیروتی (ابوعبدالرحمن حوت)
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمد بن درویش بن محمد حوت بیروتی شافعی |
| سرشناسی | فقیه، محدث و عالم برجسته بیروت، ملقب به «محمد الحوت الکبیر» |
| وفات | ۸ ذیحجه ۱۲۷۶ ق |
| محل دفن | گورستان باشوره، بیروت |
| خویشان سرشناس | فرزند: علامه عبدالرحمن حوت |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | علمای بیروت و شام |
| شاگردان | فرزندش عبدالرحمن حوت و بسیاری دیگر |
| تحصیلات | علوم دینی در بیروت |
| مذهب | شافعی |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | فقه، حدیث، تفسیر، تصوف و علوم اسلامی |
| علت شهرت | مرجعیت دینی در بیروت، تألیف ۳۵ اثر، نقش برجسته در حمایت از آوارگان مسیحی در جریان رویدادهای ۱۸۶۰ |
ابوزید عبدالرحمن بن محمد بن درویش حوت بیروتی شافعی علوی (۱۸۴۶-۱۹۱۶ م)، از سادات علوی و فرزند علامه محمد حوت کبیر، برجستهترین عالم و فقیه شافعی بیروت در اواخر سده نوزدهم و اوایل سده بیستم میلادی بود. وی نقیب سادات اشراف، امام مسجد عمری کبیر، رئیس جمعیت مقاصد خیریه اسلامی و از پیشگامان وحدت اسلامی و همزیستی مسلمانان و مسیحیان در بیروت به شمار میرفت.به دلیل زهد، تواضع، وقف تمام دارایی خود در راه خدا و محبوبیتاش نزد همه طوایف، مردم بیروت او را «ولیّ» خواندند و از اولیای خدا دانستند. از آثار اوست: مراقی السعادات، إرشاد العوام و أسنى المطالب.
زندگینامه[۱]
ابوزید عبدالرحمن بن محمد بن درویش حوت بیروتی شافعی علوی (۱۲۶۲-۱۳۳۶ ق)، از برجستهترین علمای مسلمان بیروت در نیمه دوم سده نوزدهم و اوایل سده بیستم میلادی. نسب وی به خاندان اهلبیت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله و به سادات آل ابی علوی میرسد.
عبدالرحمن حوت در سال ۱۸۴۶ میلادی در شهر بیروت، در محله باب یعقوب در جنوب بیروت قدیم، در خانه پدری خود دیده به جهان گشود. پدرش علامه شیخ محمد حوت «کبیر»، صاحب ۳۵ اثر در علوم مختلف دینی، از علمای بزرگ بیروت بود. او دارای برادرانی به نامهای عبدالله، سلیم، جمیل و محمد بود.
وی دانش را ابتدا نزد پدر فراگرفت و در مدارس و مکتبخانههای بیروت تحصیل کرد. از نوجوانی در حلقههای درسی که پدرش در منزل و مساجد برگزار میکرد، حضور یافت و تحت تأثیر او قرار گرفت. در دوازدهسالگی به فقه و حدیث علاقهمند شد و تا هجدهسالگی قرائت و تجوید قرآن را به کمال رساند و علوم شرعی را فراگرفت. از همان زمان به کار خیریه در عرصه فرهنگی و اجتماعی روی آورد و در اموری مانند کمک به فقرا، تدریس و دعوت به تفاهم میان مذاهب اسلامی (سنی و شیعه) و همچنین تفاهم میان مسلمانان و مسیحیان فعالیت میکرد. این رویکرد ادامه راه پدرش بود که نقش مهمی در حمایت از آوارگان مسیحی در جریان رویدادهای ۱۸۶۰ میلادی داشت.
در شب چهارشنبه ۸ ذیحجه ۱۲۷۶ ق (اواخر ژوئن ۱۸۶۰ م)، پدرش شیخ محمد حوت کبیر پس از بیماری کوتاهی درگذشت. پس از درگذشت پدر، شیخ عبدالرحمن و برادرش محمد افندی به عنوان امام نماز ظهر و عصر در مسجد عمری کبیر جانشین وی شدند.
- در رجب ۱۳۱۹ ق (نوامبر ۱۹۰۱ م) به عنوان نقیب سادات اشراف در بیروت منصوب شد و شانزده سال در این سمت باقی ماند.
- در سال ۱۹۰۸ م به ریاست این جمعیت انتخاب شد و پس از پایان دوره قانونی، به دلیل پیشرفتهای چشمگیر جمعیت در امور دینی و ادبی، مجدداً به این سمت برگزیده شد.
- پس از اعلام قانون اساسی عثمانی در ۱۹۰۸ م، جمعیتی متشکل از سی عالم بیروتی به نام «الجمعیة العلمیة الإسلامیة» تشکیل شد و شیخ عبدالرحمن به ریاست آن انتخاب گردید.
شیخ عبدالرحمن حوت به زهد، تواضع، تمسک به اسلام و عشق به کار خیر شهرت داشت. به حقوق همسایگی پایبند بود و از دیدار آنان غافل نمیشد. مورد اعتماد مردم بود و بارها به عنوان قیم اوقاف تعیین شد. کارهای خیر خود را پنهانی انجام میداد. تنها عکسی که از او به جا مانده، بدون اطلاع و در حین تدریس در زاویه امام اوزاعی گرفته شده است. مردم بیروت او را «ولی» میخواندند و از اولیای خدا میدانستند. او همچنین مورد احترام مسیحیان ارتدکس و مارونی بیروت بود.
شاگردان
شاگردان بسیاری در محضرش پرورش یافتند که از برجستهترین آنان میتوان به این افراد اشاره کرد:
- مفتی شیخ محمد توفیق خالد (۱۲۹۰-۱۳۷۰ ق)
- ادیب محمد پاشا مخزومی (۱۲۸۵-۱۳۴۸ ق )
- شیخ محمد توفیق هبری (۱۲۸۵-۱۳۷۳ ق)
- شیخ محمد عربی عزوزی ادریسی حسنی مغربی فاسی (حدود ۱۳۰۶ ق )
- علامه شیخ حسن مدوّر (۱۲۷۹-۱۳۳۲ ق )
تألیفات
از شیخ عبدالرحمن حوت چند اثر در علوم دینی بر جای مانده است:
- «مراقی السعادات فی الحث علی أداء الصلوات فی أول الأوقات والزجر عن ترکها»
- «إرشاد العوام إلی سبیل السلام»
- «الرسالة الناصحة»
- «أسنى المطالب فی أحادیث مختلفة المراتب»
وفات
شیخ عبدالرحمن حوت در سال ۱۹۱۶ م (۱۳۳۶ ق)، در اوج جنگ جهانی اول، پس از بیماری کوتاهی درگذشت. پیکرش با شکوه بسیار و با حضور هزاران نفر از مردم بیروت تشییع و در گورستان باشوره در حاشیه بیروت قدیم به خاک سپرده شد.
روايت حديث غدير[۲]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده حمد بن درويش حوت بيروتى شافعى، ابوعبدالرحمن حوت (م ۱۲۷۶ ق) است. وى حديث غدير را در كتابش «اسنى المطالب فى احاديث مختلفة المراتب» روایت كرده و نوشته كه احمد بن حنبل و اصحاب سنن غير از ابوداوود و حاكم نيشابورى آن را روايت كرده و صحيح دانسته اند.
كحّاله[۳]: او را ستوده است.
پانویس
- ↑ سيرة العلَّامة الشيخ عبد الرحمن الحوت؛ ص. 120.، أسنى المطالب في أحاديث مختلفة المراتب، ج1 ص15
- ↑ چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۲۹۶.
- ↑ معجم المؤلفين: ج ۹ ص ۲۹۹.