محمد بن مسعود کازرونی
سعیدالدین محمد بن مسعود کازرونی (متوفی ۷۵۸ق) از محدثان بزرگ اهل سنت در قرن هشتم هجری است[۱] که در علوم حدیث، تفسیر و سیره نبوی تبحر داشت. وی با تألیف آثاری چون شرح مشارق الانوار و المولد النبوی، نقش مهمی ایفا کرد. علمای بزرگ معاصر وی از جمله شهابالدین احمد، ابن حجر عسقلانی و ابن جزری، او را با عناوینی چون «امام رحله»، «سعید الحق و الدین» و «استاد المحدثین» ستودهاند.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابوعبدالله محمد بن مسعود بن محمد بن خواجة امام مسعود بن محمد بن علی بن احمد بن عمر بن اسماعیل بن الشیخ ابی علی الدقاق البلبانی کازرونی |
| سرشناسی | محدث، مفسر، فقیه |
| وفات | اواخر جمادیالثانی ۷۵۸ ق |
| خویشان سرشناس | خواجة امام مسعود (جد) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | ابوالحجاج یوسف بن عبدالرحمن مزّی، جماعتی از محدثان |
| شاگردان | شرفالدین ابوالسعادات عبدالرحیم بن عبدالکریم جرهمی، تقیالدین محمد بن فهد هاشمی و… |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، تفسیر، سیره نبوی |
| علت شهرت | تألیف شرح مشارق الانوار، المولد النبوی، شفاء الصدور، المسلسلات |
زندگینامه[۲]
ابوعبدالله محمد بن مسعود بن محمد بن خواجة امام مسعود بن محمد بن علی بن احمد بن عمر بن اسماعیل بن الشیخ ابی علی الدقاق البلبانی کازرونی.[۳] نسبت «بلبانی» به روستایی از توابع کازرون اشاره دارد که خاندان وی بدان منسوب بودند.
تاریخ دقیق ولادت وی دانسته نیست، اما بنا به گزارش ابن حجر عسقلانی، وی در اواخر جمادیالثانی سال ۷۵۸ق درگذشته است.[۴]
جایگاه علمی
کازرونی از اجله محدثان و اکابر نبلای عصر خود بهشمار میرود و مناقب سدیده و فضائل حمیده او بر هر متتبعی آشکار است. شهابالدین احمد در توضیح الدلائل، وی را با عناوین «شیخ»، «امام رحله» و «سعید الحق و الدین» توصیف کرده و تصریح نموده که او همواره در عبادت خداوند در سکون و رحلت به سر میبرده است. ابن حجر عسقلانی نیز در الدرر الکامنة از او به عنوان «محدثی فاضل» یاد کرده است.
محمد بن احمد بن محمد سمرقندی در ترجمه منتقی، او را چنین ستوده است: «مؤلف کتاب، مولانا و سیدنا، استاد المحدثین، قدوة العلماء المتقین، اسوة المفسرین، رافع اعلام الشریعة و سالک مسالک الحقیقة، مفسر الاحادیث النبویة و مستخرج الاخبار المصطفویة، الشیخ العالم العارف الزاهد سعید الملة و الحق و الدین محمد بن مسعود بن محمد بن مسعود کازرونی».
اساتید[۵]
از جمله مهمترین استادان کازرونی میتوان به این افراد اشاره کرد:
- ابوالحجاج یوسف بن عبدالرحمن مزّی، صاحب تهذیب الکمال، که به وی اجازه روایت داده است.
- جماعتی دیگر از محدثان که ابن جزری در مشیخة الجنید البلبانی از آنان یاد کرده است.
شاگردان[۶]
عالمان بسیاری از محضر کازرونی بهره بردند و از او روایت کردهاند. از جمله راویان آثار وی میتوان به این افراد اشاره کرد:
- شرفالدین ابوالسعادات عبدالرحیم بن عبدالکریم جرهمی
- تقیالدین محمد بن فهد هاشمی
- عمر بن تقیالدین بن فهد
- محمد ارکماس
- محمد حجازی شعرانی
- علی بن ابوالبقاء غمری مکی
علامه تاجالدین دهان حنفی در کتاب کفایة المتطلع سلسله سند خود را تا کازرونی چنین ذکر کرده است: «کتاب شرح المشارق للشیخ سعیدالدین محمد بن مسعود کازرونی، اخبر به عن الخطیب علی بن ابی البقاء الغمری المکی عن المعمر محمد حجازی الشعرانی عن العز العلامة محمد ارکماس عن الحافظ عمر بن الحافظ تقیالدین بن فهد عن والده الحافظ تقیالدین محمد بن فهد و الامام عفیفالدین عبدالله بن الشرف عبدالرحیم کلاهما عن والد الثانی الامام شرفالدین ابوالسعادات عبدالرحیم بن عبدالکریم جرهمی عن المؤلف».
تألیفات
کازرونی آثار متعددی در موضوعات حدیث، تفسیر و سیره نبوی تألیف کرده است. مهمترین این آثار عبارتاند از:
- «شرح مشارق الانوار»
- «شفاء الصدور: تألیفی در موضوع حدیث»
- «المسلسلات: کتابی در احادیث مسلسل»
- «المولد النبوی»
- «مختصرات»
کازرونی درباره تلاش علمی خود چنین میگوید: «حق تعالی مرا توفیق بخشید تا در فضائل قدسیه و احادیث نبویه بکاوم و در حالت صغر سن به شرف صحبت علما مشرف گشتم و چند کتاب تألیف کردم از آن جمله شرح مشارق الانوار و کتاب شفاء الصدور و مسلسلات و دیگر مختصرات و در استکشاف معانی آن احادیث کوشش بلیغ نمودم»
روایت حدیث غدیر[۷]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده سعیدالدین محمد بن مسعود کازرونی (درگذشت: ۷۵۸ق) است.[۸] کازرونی در «المنتقی فی سیرة المصطفی صلی الله علیه و آله» حدیث غدیر را نقل کرده است.[۹]
پانویس
- ↑ الغدیر، ج ۱، ص ۲۰۴
- ↑ عبقات الأنوار فی إمامة الأئمة الأطهار، ج۱۲، ص ۲۶۴
- ↑ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة، ج۴، ص۲۷۰
- ↑ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة، ج۴، ص۲۷۰
- ↑ ابن حجر عسقلانی، الدرر الکامنة، ج۴، ص۲۷۰
- ↑ دهان حنفی، کفایة المتطلع، ص۲۳۰
- ↑ چکیده عبقات الانوار (حدیث غدیر): ص ۲۷۸.
- ↑ دانشنامه غدیر، ج ۱۱، ص ۳۰۰.
- ↑ المنتقی فی سیرة المصطفی صلی الله علیه وآله (مخطوط). برای شرح حال کازرونی ر.ک. الدرر الکامنة: ج ۴ ص ۲۵۵.