آمرزش گناهان در عید غدیر

آمرزش گناهان از مهم‌ترین آموزه‌های قرآن و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام است و در منابع شیعی بر محور رحمت وسیع الهی و توبه قرار دارد. خداوند در آیه زمر، همه گناهان را با توبه می‌آمرزد و شفاعت اهل‌بیت علیهم‌السلام نیز برای کسانی است که استحقاق آن را داشته باشند. شرط اساسی پذیرش توبه، پشیمانی قلبی، استغفار زبانی، ترک عملی گناه و تصمیم بر عدم بازگشت است. این آموزه‌ها امید به رحمت الهی را در دل گنهکاران زنده نگه می‌دارد، بدون آنکه به امنیت از مکر الهی (أمن مکر الله) منجر شود.

آمرزش در آیات و روایات

خداوند در قرآن کریم در دو آیه، ابعاد مغفرت را ترسیم می‌فرماید:

• إِنَّ اللَّهَ لا یَغْفِرُ أَنْ یُشْرَکَ بِهِ وَ یَغْفِرُ ما دُونَ ذلِکَ لِمَنْ یَشاءُ: خداوند این را که برای او شریک قرار داده شود نمی‌آمرزد و غیر از آن را برای هر که بخواهد می‌آمرزد.
• قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحیمُ: بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف کرده‌اید، از رحمت خدا نومید نشوید که خداوند همه گناهان را می‌آمرزد.

مفسران شیعه، آیه زمر را ناظر به گناهکارانی می‌دانند که با توبه به سوی خدا بازمی‌گردند، و آیه نساء را در مورد کسانی که بدون توبه از دنیا می‌روند. بنابراین، هر گناهی با توبه بخشیده می‌شود، اما کافر و مشرک بدون توبه مشمول مغفرت نخواهد بود.

جایگاه توبه و استغفار

توبه در لغت به معنای بازگشت بنده به سوی خداست و در قرآن ۶۹ بار به آن اشاره شده است. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند:«لِكُلِّ داءٍ دَواءٌ وَ دَواءُ الذُّنُوبِ الاسْتِغْفارُ»: هر دردی را درمانی است و درمان گناهان، طلب آمرزش است.

امیرالمؤمنان علیه‌السلام توبه را بر چهار پایه استوار دانستند: پشیمانی در دل، آمرزش‌خواهی با زبان، ترک گناه با اعضا و جوارح، و تصمیم بر بازنگشتن به گناه. اگر گناه مربوط به حق‌الناس باشد، افزودن شرط جبران حقوق دیگران لازم است.

راه‌های آمرزش

توبه و استغفار: امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

• «كُلَّما عادَ المُؤمِنُ بِالاستِغفارِ عادَ اللَّهُ عَلَيهِ بِالمَغفِرَةِ»: هر بار که مؤمن به استغفار بازگردد، خداوند نیز مغفرت خود را بر او بازمی‌گرداند.

شفاعت: شفاعت اهل‌بیت علیهم‌السلام برای آمرزش گناهان شیعیان گنهکار است. امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

• «نَحْنُ نَشْفَعُ لِشیعَتِنَا یَوْمَ الْقِیامَةِ، فَأَمَّا الْمُحْسِنُونَ فَقَدْ نَجَّاهُمُ اللَّهُ»: در قیامت ما برای شیعیان گنهکارمان شفاعت می‌کنیم؛ اما نیکوکاران را خدا نجات داده است.

اعمال صالح و ذکر: قرآن می‌فرماید:

• وَ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُکَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ: و کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، گناهانشان را از آنان می‌زداییم.
• امام صادق علیه‌السلام فرمودند: تلاوت هر آیه‌ای از قرآن، ده حسنه دارد و ده گناه را محو می‌نماید.

آمرزش گناهان در عید غدیر خم

احمدبن محمّد بن ابى نصر می گوید: نزد امام رضا عليه السلام بوديم و مجلس، لبريز از جمعيّت بود. [ اهل مجلس] از روز غدير ياد كردند كه برخى آن را انكار كردند.

امام رضا عليه السلام فرمود:پدرم از پدرش نقل كرد كه فرمود:

إنَّ يَومَ الغَديرِ فِي السَّماءِ أشهَرُ مِنهُ فِي الأَرضِ ، إنَّ للّه ِِ فِي الفِردَوسِ الأَعلى قَصرا لَبِنَةً مِن فِضَّةٍ ولَبِنَةً مِن ذَهَبٍ ، فيهِ مِئَةُ ألفِ قُبَّةٍ مِن ياقوتَةٍ حَمراءَ ، ومِئَةُ ألفِ خَيمَةٍ مِن ياقوتٍ أخضَرَ ، تُرابُهُ المِسكُ وَالعَنبَرُ ، فيهِ أربَعَةُ أنهارٍ: نَهرٌ مِن خَمرٍ ، ونَهرٌ مِن ماءٍ ، ونَهرٌ مِن لَبَنٍ ، ونَهرٌ مِن عَسَلٍ ، وحَواليهِ أشجارُ جَميعِ الفَواكِهِ ، عَلَيهِ طُيورٌ أبدانُها مِن لُؤلُؤٍ وأجنِحَتُها مِن ياقوتٍ تُصَوِّتُ بِأَلوانِ الأَصواتِ ، إذا كانَ يَومُ الغَديرِ وَرَدَ إلى ذلِكَ القَصرِ أهلُ السَّماواتِ يُسَبِّحونَ اللّه َ ويُقَدِّسونَهُ ويُهَلِّلونَهُ ، فَتَطايَرُ تِلكَ الطُّيورُ فَتَقَعُ في ذلِكَ الماءِ وتَتَمَرَّغُ عَلى ذلِكَ المِسكِ وَالعَنبَرِ ، فَإِذَا اجتَمَعَتِ المَلائِكَةُ طارَت ، فَتَنفُضُ ذلِكَ عَلَيهِم ، وإنَّهُم في ذلِكَ اليَومِ لَيَتَهادَونَ نِثارَ فاطِمَةَ عليها السلام ، فَإِذا كانَ آخِرُ ذلِكَ اليَومِ نودوا: اِنصَرِفوا إلى مَراتِبِكُم فَقَد أمِنتُم مِنَ الخَطَأِ وَالزَّلَلِ إلى قابِلٍ في مِثلِ هذَا اليَومِ تَكرِمَةً لِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله وعَلِيٍّ عليه السلام

روز غدير، در آسمان، مشهورتر از زمين است. خدا در بهشت برين، كاخى دارد كه خشت هايش يكى از سيم و يكى از زر است و در آن، صد هزار گنبد از ياقوت سرخ و صد هزار خيمه از ياقوت سبز است و خاك آن [ نيز] مُشک و عنبر است. در آن، چهار نهر جارى است: نهر شراب، نهر آب، نهر شير و نهر عسل. و پيرامون آن، درختانى با همه گونه ميوه هست كه بر آنها پرندگانى با پيكرهايى از مرواريد و بال هايى از ياقوت با صداهاى گوناگون نشسته اند. چون روز غدير مى شود، ساكنان آسمان با تسبيح و تقديس و تهليل خداوند، به آن كاخ، وارد مى شوند. پس، همه پرندگان مى پرند و داخل آب ها مى شوند و خود را به مُشك و عنبر [ بهشتى ]آغشته مى كنند و هنگامى كه فرشتگانْ گِرد مى آيند، پرواز مى كنند و آن مشك و عنبر را بر آنها مى افشانند و در آن روز، فرشتگان، شاد باش عروسى فاطمه عليها السلام را ـ كه سنبل و ميخک بهشتى بود ـ به هم هديه مى دهند. در پايان آن روز، به آنان ندا مى شود كه به جايگاه هاى خود بازگرديد كه به خاطر بزرگداشت محمّد و على، تا چنين روزى در سال ديگر، از خطا و لغزش ، ايمن خواهيد بود.

ثُمَّ قالَ: يَا بنَ أبي نَصرٍ ، أينَما كُنتَ فَاحضُر يَومَ الغَديرِ عِندَ أميرِ المُؤمِنينَ عليه السلام ؛ فَإِنَّ اللّه َ يَغفِرُ لِكُلِّ مُؤمِنٍ ومُؤمِنَةٍ ، ومُسلِمٍ ومُسلِمَةٍ ذُنوبَ سِتّينَ سَنَةً ، ويُعتِقُ مِنَ النّارِ ضِعفَ ما أعتَقَ في شَهرِ رَمَضانَ ولَيلَةِ القَدرِ ولَيلَةِ الفِطرِ ، وَالدِّرهَمُ فيهِ بِأَلفِ دِرهَمٍ لِاءِخوانِكَ العارِفينَ ، فَأَفضِل عَلى إخوانِكَ في هذَا اليَومِ وسُرَّ فيهِ كُلَّ مُؤمِنٍ ومُؤمِنَةٍ . ثُمَّ قالَ: يا أهلَ الكوفَةِ! لَقَد اُعطيتُم خَيرا كَثيرا ، وإنَّكُم لَمِمَّنِ امتَحَنَ اللّه ُ قَلبَهُ لِلإِيمانِ ، مُستَقَلّونَ مَقهورونَ مُمتَحَنونَ يُصَبُّ عَلَيكُمُ البَلاءُ صَبّاً ، ثُمَّ يَكشِفُهُ كاشِفُ الكَربِ العَظيمِ ، وَاللّه ِ لَو عَرَفَ النّاسُ فَضلَ هذَا اليَومِ بِحَقيقَتِهِ لَصافَحَتهُمُ المَلائِكَةُ في كُلِّ يَومٍ عَشرَ مَرّاتٍ ، ولَولا أنّي أكرَهُ التَّطويلَ لَذَكَرتُ مِن فَضلِ هذَا اليَومِ وما أعطَى اللّه ُ فيهِ مَن عَرَفَهُ ما لا يُحصى بِعَدَدٍ . سپس فرمود:

«اى ابن ابى نصر! روز غدير، هر كجا بودى، نزد [ مزار] امير مؤمنان حاضر شو، كه خداوند [ در اين روز]، گناهان شصت ساله هر مرد و زن باايمان و مسلمان را مى آمرزد و دو برابر كسانى كه در ماه رمضان و شب قدر و شب عيد فطر از آتش رهانيده، آزاد مى سازد و انفاق يك درهم در آن روز به برادران حق آشناى خود، برابر هزار درهم [ در روزهاى ديگر ]است. پس در اين روز، به برادرانت احسان كن و هر مرد و زن باايمان را در آن، خوش حال كن».

سپس فرمود:

«اى كوفيان! خيرى فراوان به شما عطا شده و شما از كسانى هستيد كه خداوند، دل هايشان را به ايمان آزموده است. شما را خوار و مقهور مى سازند و آزمايش مى شويد و بلاها بر شما سرازير مى شود. سپس بازكننده گره هاى بزرگ، آن را مى گشايد. به خدا سوگند، اگر مردم، فضيلت حقيقى اين روز را مى دانستند، فرشتگان با آنها در هر روز، ده بار مصافحه مى كردند و اگر نبود كه درازگويى را ناخوش دارم، از فضيلت هاى اين روز و عطاياى خداوند بر شناسندگانِ [ قدرِ] اين روز، چندان ذكر مى كردم كه به شماره نيايد».