امیرالمؤمنین نابود کننده باطل در خطبه غدیر
امیرالمؤمنین نابود کننده باطل در خطبه غدیر از موضوعات خطبه غدیر است. پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در فراز «وَیُزْهِقُ الْباطِلَ وَیَنْهى عَنْهُ»، امیرالمؤمنین علیه السلام را نابودکنندهٔ باطل و نهی‌کننده از آن معرفی می‌کند. این عبارت، دو جنبه از مقابلهٔ آن حضرت با باطل را بیان می‌کند: تلاش برای از میان بردن باطل و بازداشتن مردم از پذیرش و پیروی آن.
متن و ترجمه فراز
وَیُزْهِقُ الْباطِلَ وَیَنْهى عَنْهُ[۱] «و باطل را از میان می‌برد و از آن نهی می‌کند.»
شرح فراز
از میان بردن باطل
در این فراز، «یُزْهِقُ الْباطِلَ» به معنای از میان بردن باطل است. بر این اساس، نقش امیرالمؤمنین علیه السلام در برابر باطل، تنها شناخت و معرفی آن نیست؛ بلکه مقابله با آن و تلاش برای برچیدن زمینه‌های گمراهی و انحراف را نیز در بر می‌گیرد.
این تعبیر باید در پیوند با فراز پیشین، دربارهٔ راهنمایی به حق و عمل به آن، فهمیده شود. هدایت به حق و مقابله با باطل، دو جنبهٔ مرتبط از جایگاه امیرالمؤمنین علیه السلام در بیان پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله هستند.
نهی از باطل
عبارت «وَیَنْهى عَنْهُ» بر بازداشتن مردم از باطل دلالت دارد. نهی از باطل، افزون بر مقابله با جلوه‌های آن، جنبهٔ هدایتی نیز دارد؛ زیرا مردم را از پذیرش اندیشه‌ها و رفتارهای نادرست بازمی‌دارد و به پیروی از حق فرا می‌خواند. بنابراین، این فراز هم به مقابله با باطل و هم به هدایت مردم در برابر آن اشاره دارد.
ارتباط معنایی با آیه ۸۱ سوره اسراء
مضمون این فراز با آیهٔ ۸۱ سورهٔ اسراء ارتباط معنایی دارد. خداوند می‌فرماید: وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا[۲] «و بگو: حق آمد و باطل از میان رفت؛ بی‌گمان باطل از میان رفتنی است.»
در آیه، از آمدن حق و زوال باطل سخن گفته شده است؛ در فراز خطبه نیز پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله، امیرالمؤمنین علیه السلام را از میان‌برندهٔ باطل معرفی می‌کند. وجه مشترک این دو عبارت، تأکید بر زوال باطل در برابر حق است.
پیام فراز
این فراز، پیروی از امیرالمؤمنین علیه السلام را با شناخت حق و پرهیز از باطل پیوند می‌دهد. بر پایهٔ این بیان، توجه به جایگاه آن حضرت باید در انتخاب‌ها و رفتارهای پیروان نیز نمود داشته باشد؛ به این معنا که حق را بشناسند، از آن پیروی کنند و از همراهی با باطل بپرهیزند.
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- الاحتجاج علی أهل اللجاج؛ احمد بن علی طبرسی، تحقیق محمدباقر موسوی خرسان، مشهد: نشر المرتضی، ۱۴۰۳ق.
- شرح خطابه غدیر؛ محمدرضا شریفی، اصفهان: انتشارات نورالحیات، ۱۴۴۶ق.