رابغ
رابغ، شهری بندری در حجاز در حاشیه دریای سرخ است. این شهر که در موازات میقات جحفه قرار دارد، محل احرامگزاری حاجیانی بود که از مصر به حج میآمدند. میقات اصلی مصریان حجفه بود، اما به نقل از منابع، از قرن هشتم هجری مصریانی که از مسیر زمینی به مکه میرسیدند و قبل از مکه به مدینه نرفته بودند، در رابغ محرم میشدند. ناآباد بودن حجفه از علل اقبال حجگزاران مصری به رابغ بود تا در این مکان محرم شوند.
موقعیت مکانی
رابغ از ریشه (ربغ) و به معنای فراوانی نعمت است.[۱] در منابع کهن از آن با عنوان بطن رابغ یاد شده است. این شهر در ساحل دریای سرخ و در ۱۵۵ کیلومتری شمال جده و در مسیر بین مدینه و مکه قرار دارد.[۲] با وجود فاصله ۲۱۲ کیلومتری با مکه از توابع آن حساب میشود.[۳]
برخی جغرافی دانان رابغ را مکانی در مجاورت جحفه (از میقاتهای مشهور شامیان و مصریان) دانستهاند.[۴] یاقوت آن را در مسیر حاجیان بین بزواء و جحفه و پایینتر از عزور خوانده و گزارشهایی را مبنی بر واقعشدن رابغ بین جحفه و ودان و نیز قول واقدی را مبنی بر قرار گرفتن رابغ بین جحفه و ابوا نقل کرده است.[۵] نویسنده دیگری آن را منطقهای بین مدینه و جحفه و از بخشهای وادی مَر مسکن قبیله خزاعه دانسته است، بدین ترتیب هنگامی که کسی از مدینه راهی مکه میشود بزواء و ودّان قبل از رابغ و عزور و جحفه بعد از آن قرار میگیرند.[۶]
رابغ و غدیرخم
این راه، از راه اصلی مکّه و مدینه جدا میشود. پیش از ورود به شهر رابغ و از سمت راست کسی که از مکّه میآید، از زیر تابلوی راهنما، به راست میپیچی و از کنار خانههایی میگذری که برخی، از حلبی و برخی گِلی و متعلّق به بادیه نشینان منطقه اند. سپس به راه قدیمی شوسه میرسی که به سمت چپ میپیچد و آن، همان راه اصلی قدیمی است که بقایای آن، در پشت فرودگاه رابُغ، باقی است. پس از طی ده کیلومتر و در سمت راست، راهی از آن جدا میشود که به غدیر میرسد و فاصله رابُغ تا غدیر در حدود ۲۶کیلومتر است. و از آنچه گفتیم، چنین نتیجه میشود: غدیر خم، در حدود هشت کیلومتری شرق میقاتِ جحفه و ۲۶ کیلومتری جنوب شرقی رابُغ، واقع است.
منابع
دانشنامه امیرالمؤمنین علیه السلام بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ (ری شهری)؛ ج۲، ص ۴۲۷