زبیر بن عبدالله توزی (ابویَعلی)
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | زبیر بن عبدالله بن موسی بن یوسف (بن عبدالله بن موسی بن الحارث التوزی) |
| سرشناسی | ابویعلی البغدادی |
| وفات | ۳۷۰ هجری قمری |
| محل دفن | موصل |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | محمد بن أبی الأزهر النحوی، محمد بن نوح الجندیسابوری، و… |
| شاگردان | أبو نعیم الحافظ، الحاکم النیسابوری (به نقل محمد بن علی المقرئ) |
| تحصیلات | سماع گسترده در بصره، خوزستان، اصفهان، آذربایجان، خراسان |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | روایت حدیث |
| علت شهرت | سفرهای علمی گسترده و نقل حدیث از مراکز مختلف اسلامی |
زبیر بن عبدالله بن موسی بن یوسف، معروف به أبو یعلی البغدادی، یکی از راویان حدیث در اواخر قرن سوم هجری است که به فعالیت گسترده در مناطق مختلف اسلامی شناخته میشود. وی از راویان برجستهای چون محمد بن أبی الأزهر النحوی و محمد بن نوح الجندیسابوری روایت نمود و همچنین از أحمد بن محمد بن یاسین الهروی الحافظ حدیث شنید.
جایگاه راوی
أبو نعیم الحافظ نسب وی را تأیید کرده و اشاره میکند که زبیر بن عبدالله به نزد ایشان آمده و روایت نموده است. حاکم أبو عبدالله محمد بن عبدالله النیسابوری شرح جامعی از وی ارائه میدهد و بر اساس روایت محمد بن علی المقرئ، زبیر را بن عبیدالله بن موسی بن الحارث التوزی البغدادی، ساکن نیشابور، توصیف میکند. او از أبو القاسم بن منیع، أبو محمد بن صاعد و همزمانانشان سماع کرد و سفرهای علمی گستردهای به بصره، خوزستان، اصطخر (اصفهان)، و آذربایجان داشت. سپس به خراسان مهاجرت کرد و در آنجا احادیث بسیاری فراگرفت، پس به بصره بازگشت، بغداد را زیارت نمود و سرانجام در سال ۳۷۰ هجری قمری در موصل درگذشت.[۱]
روایت حدیث غدیر[۲]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که در قرون ابتدائی اسلام حدیث غدیر را نقل کرده زبیر بن عبدالله (عبیدالله، عبدالواحد) بن موسی بغدادی توزی، ابویَعلی (م ۳۷۰ ق) است.[۳]خوارزمی به اسناد خود حدیث روزه روز غدیر را از ابویعلی زبیر بن عبدالله توزی روایت کرده است.[۴] خطیب بغدادی و ابن اثیر:[۵] حافظ ابونعیم و حاکم نیشابوری شرح حال وی را نوشتهاند.