شیخ بن عبدالله عیدروس

شیخ بن عبدالله بن شیخ العیدروس (۹۱۹–۹۹۰ قمری) عالم برجسته، عارف و شاعر یمنی از سادات حسینی حضرموت بود. وی با سفر به هند و تألیف آثاری چون «العقد النبوی» و «نفحات الحكم»، به ترویج علوم دینی و عرفان در شبه‌قاره پرداخت.

شیخ بن عبدالله بن شیخ العیدروس

اطلاعات فردی
نام کامل	السید شیخ بن عبدالله بن شیخ عبدالله العیدروس الحسنی الحضرمی
سرشناسی	عارف، فقیه شافعی، مفسر، ادیب و شاعر یمنی
تولد	۹۱۹ هجری قمری، تَریم، حضرموت
وفات	۲۵ رمضان ۹۹۰ هجری قمری، احمدآباد، هند
محل دفن	احمدآباد، گجرات، هند
خویشان سرشناس	از خاندان العیدروس از سادات حسینی حضرموت
اطلاعات علمی
استادان	ابن حجر الهیتمی، عبدالرحمن بن الدیبع، ابو الحسن البکری، عبدالله فاکهی
شاگردان	عبدالقادر بن شیخ العیدروس (فرزند)، حمید بن عبدالله السندی، احمد بن علی البسکری
تحصیلات	تحصیل علوم دینی در حضرموت، یمن، حجاز و مصر
مذهب	شافعی، تصوف
اطلاعات فرهنگی
علت شهرت	از مراکز اصلی نشر علم و عرفان در قرن دهم هجری، مهاجرت به هند و تألیفات متعدد

جایگاه علمی

السید شیخ بن عبدالله العیدروس الحسنی الحضرمی، عارف، فقیه، ادیب و چهره‌ای برجسته در گسترش تصوف و علوم اسلامی در شبه‌قاره هند در سده دهم هجری است. او در سال ۹۱۹ ه.ق (۱۵۱۳ م) در تَریْم حضرموت زاده شد. پس از فراگیری مقدمات و حفظ قرآن در زادگاهش، به منظور تکمیل تحصیلات به مراکز عمده علمی جهان اسلام آن روزگار سفر کرد.

وی دانش را نخست نزد پدرش و نیز علمای حضرموت چون شهاب‌الدین ابن عبدالرحمن و عبدالله بن محمد باقشیر فراگرفت. سپس رحلات علمی خود را آغاز کرد: در یمن از شیخ محمد بن عمر باقضام در عدن بهره برد، به حجاز رفت و در مکه از محضر ابی‌الحسن البکرالصدیقی، شهاب‌الدین ابن حجر هیتمی، عبدالله بن احمد الفاکهی و دیگران بهره‌مند شد و سه سال به مجاورت، عبادت و تدریس در مسجدالحرام پرداخت. پس از آن به زبید رفت و از حافظ عبدالرحمن بن الدیبع حدیث شنید و در شحر نیز از احمد بن عبدالله بافضل بهره گرفت. شمار مشایخ و اجازه‌نامه‌های عمومی او در نقل حدیث و علوم مختلف، گواه وسعت دانش و ارتباطات علمی اوست.

در سال ۹۵۸ ه.ق به هند مهاجرت کرد و در احمدآباد گجرات اقامت گزید. در آنجا مورد تکریم مقامات دولتی چون وزیر عمادالملک قرار گرفت و حلقه درس و ارشاد او به مرکزی مهم برای طالبان علم و سالکان طریقت تبدیل شد. شاگردان فراوانی از محضرش بهره بردند که از جمله می‌توان به فرزندش عبدالقادر، نوه‌اش محمد بن عبدالله سورتی و عالمانی چون احمد بن علی بسکری و حمید بن عبدالله سندی اشاره کرد.

وی پس از ۳۲ سال اقامت و فعالیت علمی و تربیتی در احمدآباد، در شب ۲۵ رمضان سال ۹۹۰ ه.ق (۱۵۸۲ م) درگذشت و در همان شهر به خاک سپرده شد. مورخان و تذکره‌نویسان، او را به جامعیت در علوم ظاهری و باطنی، زهد، کرامات، و تأثیر عمیق در احیای طریقت عیدروسیه در هند ستوده‌اند.

تألیفات:

آثار او تنوع علمی او در فقه، حدیث، تصوف، شعر و ادبیات را نشان می‌دهد. مهم‌ترین تألیفاتش عبارتند از:

• «العقد النبوی والسر المصطفوی» شرحی بر قصیده «الوسیله» در نسب و مناقب اهل بیت.
• «حقائق التوحید (شرح کبیر) و سراج التوحید (شرح صغیر)» دو شرح بر قصیده عرفانی خودش «تحفة المُرید».
• «الفوز والبشرى» رساله‌ای در عقاید و تصوف.
• «نفحات الحکم عن لامیة العجم» شرحی ناتمام بر لامیهٔ مشهور عطار نیشابوری.
• «دیوان شعر» مجموعۀ اشعار او که مشتمل بر قصاید در مدح پیامبرصلی الله علیه وآله، اهل بیت علیه السلام، عرفان و مواعظ اخلاقی است.
• «مولدان ، رسالة المعراج و الحزب النفیس».

روايت حديث غدير

يكى از علما و بزرگان اهل‏ سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده شيخ بن عبدالله عيدروس است.

نقل ماجراى حارث فهرى

از جمله دلايل قطعى بر دلالت حدیث غدیر بر امامت «امیرالمؤمنین‏ علیه السلام»، ماجراى «حارث فهری» و عذاب الهى با سنگ آسمانی و نزول آياتى از سوره معارج است. اين ماجرا را شمارى از بزرگان اهل ‏سنت نقل كرده ‏اند، كه از جمله آنان شيخ بن عبداللَّه بن شيخ بن عبداللَّه بن شيخ بن عبدالله عيدروس (ت ۹۹۳ -  م ۱۰۴۱ ق)است.

وى در «العقد النبوى و السرّ المصطفوى» خبر مذكور را از تفسير ثعلبى نقل كرده است. محبّى و شيخانى قادرى و محمد محبوب عالم: او را ستوده‏ اند. وى شاگرد عمويش شيخ عبدالقادر بن شيخ علومى است، و شيخ عبدالقادر او را ستوده است.

بیشتر بخوانید: "حارث بن نعمان فهری"