عبدالمسیح انطاکی

عبدالمسیح انطاکی

اطلاعات فردی
نام کامل	عبدالمسیح انطاکی
سرشناسی	شاعر، ادیب و روزنامه‌نگار مسیحی
تولد	۱۸۷۴ میلادی، انطاکیه یا حلب
وفات	۱۹۲۳ میلادی، قاهره، مصر
محل دفن	قاهره
اطلاعات علمی
مذهب	مسیحی
اطلاعات فرهنگی
زمینه فعالیت	شعر، ادبیات عربی، روزنامه‌نگاری
علت شهرت	سرودن قصیده بلند «ملحمة الامام علی علیه السلام»

عبدالمسیح انطاکی (۱۸۷۴-۱۹۲۳م)، ادیب، شاعر و روزنامه‌نگار مسیحی یونانی‌تبار است. شهرت اصلی وی مرهون سرودن قصیده حماسی گسترده‌ای با عنوان «مَلحَمَةُ الامام علی علیه السلام» است که با ۵۵۹۵ بیت، به عنوان طولانی‌ترین قصیده عربی شناخته شده و متنی ستایش‌آمیز در فضائل و مناقب امیرالمومنین علیه السلام است. یافته‌ها حاکی از آن است که انطاکی، با وجود تعلق مذهبی به مسیحیت، نه تنها به تصویرسازی ادبی از جایگاه امام علی علیه السلام پرداخته، بلکه به صراحت به واقعه غدیر و ولایت اشاره کرده است، امری که رویکردی پیشگامانه در میان شعرای مسیحی عرب‌زبان معاصر قلمداد می‌گردد.

زندگینامه

عبدالمسیح انطاکی در ۱۸۷۴م در انطاکیه یا حلب در خانواده‌ای مسیحی زاده شد. وی از نخستین روشن فکران عربی بود که خواهان استقلال جهان عرب از امپراتوری عثمانی شد که این امر موجب خشم حکام ترک و تبعید او گردید. مهاجرت‌های پی در پی او به نقاطی مانند قاهره (جایی که مجله «الشهباء» را منتشر کرد) و سپس خرمشهر در ایران، نشان از زندگی پرفرازونشیب و درگیر با مسائل سیاسی روز دارد. اقامت او در خرمشهر و ارتباط با شیخ خزعل‌خان، حاکم آن منطقه، بستر مناسبی برای تفرغ ذهنی و سرودن شاهکار ادبی او فراهم آورد. درگذشت وی در ۱۹۲۳م در قاهره ثبت شده است.

دیدگاه‌های انطاکی درباره امام علی علیه السلام و خاندان پیامبر صلی الله علیه وآله را می‌توان در چند محور کلی دسته‌بندی نمود:

• او فضائل امام علی علیه السلام را همچون ستارگان آسمان، بی‌شمار و آشکار برای همگان می‌داند.
• انطاکی به صراحت به واقعه غدیر و نزول آیه تبلیغ اشاره کرده و دشمنی و حسادت را دلیل انکار یا فراموشی این حقیقت تاریخی می‌شمارد. این صراحت، او را به عنوان «اولین شاعر مسیحی عرب‌زبان معاصر» پردازنده به این موضوع متمایز می‌کند.
• او امام علی علیه السلام را «اقیانوس بی‌کران دانش» و «دریای مواج معرفت» می‌خواند که به ظاهر و باطن امور عالم بود.
• انطاکی معتقد است امام حسین به همراه پدر و جدش علیهم السلام، به دلیل جایگاه والای نزد خدا، در روز قیامت مردم را شفاعت خواهند کرد.

ملحمة الامام علی علیه السلام

این اثر که در سال ۱۹۲۰م منتشر شد، نقطه اوج فعالیت ادبی انطاکی است.

• این قصیده با ۵۵۹۵ بیت در قالب «قصیده» و به صورت «هائیه» (بر وزن حرف «ه» به عنوان ردیف)، به عنوان طولانی‌ترین و یکی از برترین قصاید عربی و نیز اولین هائیه حماسی عربی شناخته می‌شود.
• محتوای شعر، برگرفته از روایات نبوی و وقایع تاریخی صدر اسلام است که فضائل، شجاعت، عدالت و علم امام علی علیه السلام را با بیانی حماسی به تصویر می‌کشد. زبان شعر، روان و بی‌تکلف و از موسیقی دلنشینی برخوردار است.
• انطاکی این قصیده عظیم را در دوران اقامت خود در خرمشهر (حدود ۱۹۱۷م) سرود و بخشی از آن را به شیخ خزعل تقدیم کرد که نشان‌دهنده ارتباط زمینه اجتماعی-سیاسی با تولید اثر ادبی است.

روايت حديث غدير

يكى از علما و بزرگان اهل ‏سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده عبدالمسيح بن فتح ‏الله انطاكى حلبى (م ۱۳۴۱ ق) است. انطاكى حديث غدير را در شعرى كه در تاریخ اسلام سروده آورده است. كحّاله: او را ادیب، نويسنده، شاعر و روزنامه‏ نگار يونانى الاصل معرفى كرده است.