علی بن محمد طنافسی (ابوالحسن)
علی بن محمد بن اسحاق بن ابی شداد، که به نامهای علی بن محمد بن ابی شداد، علی بن محمد بن شَروی، علی بن محمد بن عبدالرحمن و علی بن محمد بن نباته طنافسی نیز شناخته میشود، کنیه او ابوالحسن، اهل کوفه و از موالی زید بن عبدالله بن عمر بن خطاب بود. او پسر خواهر طنافسیان (محمد بن عبید و برادرانش) به شمار میرفت و در قزوین و ری سکونت داشت.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | علی بن محمد بن اسحاق بن ابی شداد (معروف به علی بن محمد طنافسی) |
| سرشناسی | محدث و راوی حدیث اهل کوفه |
| وفات | ۲۳۳ هجری قمری |
| خویشان سرشناس | خواهرزاده محمد بن عبید، یعلی بن عبید و ابراهیم بن عبید (محدثان مشهور به طنافسی) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | سفیان بن عیینه، وکیع بن جراح، محمد بن فضیل، ابومعاویه ضُرَیر و... |
| شاگردان | ابن ماجه، ابوزرعه رازی، ابوحاتم رازی، ابوقدامه قشیری، حسین بن علی طنافسی (پسرش) و... |
| تحصیلات | تحصیل حدیث در کوفه |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | راوی موثق و ساکن قزوین، عمو و دائیهایش (طنافسیان) از محدثان نامدار کوفه بودند |
جایگاه راوی[۱]
از شمار بسیاری از محدثان روایت کرده است، از جمله:
ابراهیم بن عیینه، اسحاق بن سلیمان رازی، اسحاق بن منصور سلولی، جعفر بن عون، حفص بن غیاث، حماد بن اسامة (ابواسامه)، حنان بن سدیر، دبيس بن حمید ملائی، زید بن حباب، سفیان بن عیینه، سلم بن سالم بلخی، سهل ابوالحسن، شعيب بن حرب، عباده بن کليب، عبدالله بن ادریس، عبدالله بن محمد بُزيعی، عبدالله بن نُمیر، عبدالله بن وهب، عبدالرحمن بن محمد محاربی، عبدالرحمن بن مصعب قطان، عبدالعزیز بن ابان قرشی، عبیدالله بن موسی، عبید بن سعید اموی، عمرو بن محمد قرشی عنقزی، دائی خود محمد بن عبید طنافسی، محمد بن فضیل بن غَزَوان و...
راویان از او:
از جمله کسانی که از وی روایت کردهاند:
ابن ماجه، ابراهیم بن سهلویه معدل، ابوقدامه احمد بن محمد بن سعید قشیری، جبیر بن هارون بن عبدالله خرجانی اصفهانی، جعفر بن محمد بن حسن رازی (ابویحیی زعفرانی)، حامد بن محمود بن عیسی ثقفی، ابومحمد حسن بن صالح بن ربیع، حسن بن عباس رازی، ابوعلی حسن بن محمد بن حمزه ثقفی اصفهانی (هیسانی)، حسن بن منصور بن مقاتل، پسرش ابوعبدالله حسین بن علی بن محمد طنافسی (قاضی قزوین)، زیاد بن ایوب طوسی، ابوعثمان سعید بن عباس، سهل بن سعد بن نضله طائی قزوینی و عباس بن اسماعیل طامذی مقری.
جایگاه رجالی
ابوحاتم درباره او گفته است: «ثقه و راستگفتار بود و از لحاظ فضل و صلاح، نزد من محبوبتر از ابوبکر بن ابی شیبه است؛ هرچند ابوبکر حدیث بیشتری روایت کرده و فهم عمیقتری داشت.»
حافظ ابویعلی خلیل قزوینی نیز گفته است:
«علی بن محمد بن ابی شداد طنافسی و برادرش حسن بن محمد (که هر دو خواهرزاده طنافسیان نامدار کوفه یعنی عمر، یعلی، محمد و ابراهیم بنی عبید بودند) در قزوین اقامت داشتند و بزرگان حدیث همچون ابوزرعه، ابوحاتم، محمد بن مسلم بن واره و محمد بن ایوب به سوی آنان سفر کردند. از میان اهالی قزوین نیز کسانی چون یحیی بن عبدک، محمد بن ماجه و دیگران از آن دو روایت کردهاند. مقام و منزلت آنان بسیار بلند بود، هرچند اسناد روایاتشان در آن زمان عالی نبود؛ چرا که آنان از ابن عیینه، دائیهای خود، وكیع، محمد بن فضیل و ابو معاویه روایت مستقیم داشتند. حسن در سال ۲۲۲ هجری درگذشت و علی در سال ۲۳۳ هجری وفات یافت.»
نسائی در «مسند علی» روایات او را نقل کرده است. ذهبى و ابن حجر و رافعى[۲]: او را توثيق كرده اند. ابن حجر پس از توثيق او مى گويد: ابن ماجه در السنن و نَسايى در «مسند على عليه السلام» به واسطه زياد بن ايّوب طوسى، و نيز ابوزُرعه و ابوحاتِم و ابوواره از وى روایت كرده اند. ابوحاتم، خليلى، ابن حبّان، حافظ خليلى و ابن ابى حاتم نيز او را توثيق و تمجيد كرده اند.
روايت حديث غدير[۳]
یكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده على بن محمد بن اسحاق طَنافِسى كوفى، ابوالحسن (م ۲۳۳ يا ۲۳۵ ق) است. ابنماجه حديث غدير را در ماجراى بدگويى معاويه از اميرالمؤمنين عليه السلام در حج و نزد سعد بن ابی وقاص و نقل حديث غدير توسط سعد، در سنن خود از على بن محمد نقل كرده است.[۴]
بیشتر بخوانید: "سعد بن ابی وقاص (ابواسحاق)"