غدیر از آدم تا خاتم (کتاب)
«غدیر از آدم تا خاتم» نوشتهٔ علیاصغر رضوانی، پژوهشی کلامی دربارهٔ استمرار حجت الهی و تعیین جانشین پیامبران از دیدگاه شیعه است. نویسنده با بررسی آیات، روایات و گزارشهایی دربارهٔ اوصیای پیامبران، واقعهٔ غدیر و اعلان ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام را در چارچوب بحث نصب الهی امام توضیح میدهد.
نویسنده
علیاصغر رضوانی دانشآموختهٔ حوزهٔ علمیهٔ قم و نویسندهٔ آثاری در زمینهٔ کلام شیعه، امامت و غدیر است.
آثار نویسنده
| ضرورت غدیر | پیمانشکنان و وفاداران غدیر |
| رهیافتگان به سوی غدیر | عوامل دوری مسلمانان از غدیر |
| اتحاد ملی و انسجام اسلامی در پرتو آموزههای غدیر | غدیر از آدم تا خاتم |
محتوای کتاب
بخش نخست به ضرورت وجود حجت الهی در هر زمان میپردازد. رضوانی آیات مربوط به شب قدر، گواهی بر امتها، انذار و هدایت را بررسی میکند و توضیح میدهد که از دیدگاه او، این آیات چگونه بر استمرار حجت دلالت دارند. او همچنین کاربردهای واژهٔ «امام» در قرآن را از یکدیگر تفکیک میکند و به صفات امام برحق میپردازد.
در بخش دوم، نویسنده حق طاعت و حاکمیت الهی را مقدمهٔ بحث نصب امام قرار میدهد. او در تفسیر آیات خلافت، معنای «خلیفه»، مصداق آن و نسبت خلافت الهی با حضرت آدم علیهالسلام را بررسی میکند. سپس روایات مورد استناد در بحث نصّ بر امام و آیات مطرحشده در برابر این برداشت را میسنجد. ولایت پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم، امیرالمؤمنین علیهالسلام و اهلبیت علیهمالسلام نیز در این بخش بررسی میشود.
بخش سوم به انتخاب اوصیا اختصاص دارد. رضوانی مفهوم «اصطفا» را توضیح میدهد، دیدگاه ابوالحسن ندوی را نقد میکند و نمونههایی از گزارشهای وصایت، از شیث و آدم علیهماالسلام تا اوصیای منسوب به نسل حضرت اسماعیل علیهالسلام در عصر فترت، میآورد. او در پایان این بخش، از دیدگاه خود نسبت غدیر را با وحدت امت توضیح میدهد.
بخش پایانی به پیامدهای انکار نصّ بر امامت امیرالمؤمنین علیهالسلام از دیدگاه نویسنده میپردازد. در این بخش، رضوانی سخنان شماری از متفکران و مورخان اهلسنت را در چارچوب استدلال خود نقل و بررسی میکند.
فهرست مطالب
- مقدمهٔ ناشر
- پیشگفتار
قرآن و ضرورت وجود حجّت در هر زمان
- آیات «لیلة القدر»
- سورهٔ قدر
- سورهٔ دخان
- مستفاد از آیات و روایات
- آیات «شهادت و گواهی»
- صفات شاهد
- آیهٔ انذار
- «هادی» در اصطلاح قرآن
- مصداق هادی در آیه
- آیهٔ نذیر
- آیهٔ هدایت
- آیهٔ صادقین
- آیهٔ اولیالامر
- آیهٔ امام
- ضرورت وجود حجّت
- احتمال مخالف
- روایات عامه
- روایات اهلبیت علیهمالسلام
- اصطلاحات «امام» در قرآن
- امام بهحق
- امام کفر و ضلالت
- صحف موسی علیهالسلام
- لوح محفوظ
- صفات امام برحق
قرآن و نصّ بر امام
- حقّ طاعت الهی
- حقّ حاکمیت الهی
- قرآن و نصب امام
- آیهٔ اول
- مفهوم خلیفه
- مقصود از خلافت در آیه
- مقصود از خلافت الهی
- مقصود از «اسماء»
- مصداق «خلیفه» در آیه
- عدم اختصاص خلافت به آدم علیهالسلام
- آیهٔ دوم
- آیهٔ سوم
- آیهٔ چهارم
- آیهٔ پنجم
- آیهٔ اول
- روایات و مسئلهٔ نصّ بر امام
- کسانی که از جانب خداوند ولایت دارند
- ولایت خداوند متعال
- ولایت پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم
- ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام
- ولایت اهلبیت علیهمالسلام
- بررسی آیات معارض
- خطابهای عمومی قرآن
- آیات خلافت
- آیهٔ امانت
انتخاب اوصیا از دیدگاه قرآن
- مفهوم اصطفا «انتخاب»
- اوصیا از ذریّهٔ پیامبران
- عنایت خاص به ذریّهٔ انبیا
- انتخاب اوصیا از جانب خداوند
- تغییرناپذیری سنّت الهی
- نقد کلام ابوالحسن ندوی
- پاسخ
- گزارشی از اوصیای پیامبران
- شیث، وصیّ حضرت آدم علیهالسلام
- انوش، وصیّ شیث
- قینان، وصیّ انوش
- مهلائیل، وصیّ قینان
- یوارد، وصیّ مهلائیل
- ادریس نبیّ، وصیّ یوارد
- متوشلح، وصیّ ادریس
- لمک، وصیّ متوشلح
- نوح نبیّ، وصیّ لمک
- سام، وصیّ حضرت نوح
- ارفخشد، وصیّ سام
- شالح، وصیّ ارفخشد
- حضرت هود و صالح علیهماالسلام
- وصیّت ابراهیم به فرزندش اسماعیل علیهماالسلام
- وصیّت داوود به سلیمان علیهماالسلام
- وصیّت زکریّا به یحیی علیهماالسلام
- عصر فترت
- اوصیا از نسل حضرت اسماعیل علیهالسلام در عصر فترت
- الیاس بن مضر
- کنانة بن خزیمه
- کعب بن لؤی
- قصیّ بن کلاب
- عبدمناف بن قصی
- هاشم بن عبدمناف
- عبدالمطلب بن هاشم
- غدیر، محور انسجام حقیقی
عواقب انکار نصّ بر امیرالمؤمنین علیهالسلام
- اعتراف اهلسنت به عواقب انکار نصّ
- دکتر احمد محمود صبحی
- جاحظ
- ابنقتیبه
- مقریزی
- ابنحزم ظاهری
- ابوالثناء آلوسی
- دکتر طه حسین مصری
- سید امیرعلی هندی
- دکتر احمد امین مصری
- دکتر علی سامی نشار
- عباس محمود عقّاد
- دکتر محمود خالدی، استاد دانشگاه یرموک، اردن
- مصطفی رافعی، دکترای حقوق در دانشگاه پاریس
- محمد رشید رضا
- سید قطب
کتابهای مرتبط
منابع
- غدیر از آدم تا خاتم، علیاصغر رضوانی، قم، مسجد مقدس جمکران، ۱۳۸۷ ش. رکورد کتابشناختی کتابخانهٔ ملی ایران
