محمد بن عبدالباقی ازهری (ابوعبدالله، زُرقانی)
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمد عبدالباقی زرقانی |
| سرشناسی | محدث و فقیه مالکی |
| تولد | ۱۰۵۵ ق |
| وفات | ۱۱۲۲ ق |
| محل دفن | قاهره |
| خویشان سرشناس | عبدالباقی زرقانی (پدر) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | عبدالباقی زرقانی (پدر)، نورالدین علی شبَرَمَلَّسی، محمد بابلی |
| شاگردان | محمد عجلونی، عبدالله شبراوی، سیدمحمد اندلسی، سیدزینالدین بهنسی، عمر بن یحیی مالکی، بدر برهانی |
| مذهب | مالکی |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، فقه مالکی |
| علت شهرت | شرح بر الموطأ مالک بن انس |
محمد عبدالباقی زرقانی (۱۰۵۵–۱۱۲۲ق) از محدثان و فقیهان مالکیمذهب مصر در قرن یازدهم و دوازدهم هجری است. وی که به واسطه انتساب به روستای زرقان در منطقه منوفیه مصر به زرقانی شهرت یافت، نزد پدرش عبدالباقی زرقانی (از قراء مشهور الازهر) و نیز علمای نامداری چون نورالدین علی شبَرَمَلَّسی و محمد بابلی به تحصیل علوم دینی پرداخت. زرقانی در زمره محدثان بزرگ مصر درآمد و به «خاتمة المحدّثین» ملقب گشت. مهمترین و مشهورترین اثر وی شرحی بر الموطأ مالک بن انس است که به دلیل اختصار و اتقان، از شروح معتبر و رایج این کتاب بهشمار میرود.
جایگاه علمی
محمد عبدالباقی زرقانی، ملقب به ابوعبدالله، در سال ۱۰۵۵ق در منطقه زرقان از توابع منوفیه مصر زاده شد. پدرش عبدالباقی زرقانی از علمای سرشناس مصر و مدرس علم قرائات در جامع الازهر بود.[۱]
اساتید
زرقانی تحصیلات مقدماتی را نزد پدر آغاز کرد و سپس از محضر نورالدین علی شبَرَمَلَّسی و محمد بابلی، که از علمای برجسته آن عصر بهشمار میرفتند، بهره برد.[۲] این استادان که هر یک در علوم حدیث، فقه و تفسیر تبحر داشتند، زمینهساز رشد علمی وی شدند. زرقانی در پرتو این تعلیمات، به سرعت در علوم حدیث و فقه مالکی تبحر یافت و به عنوان یکی از محدثان بزرگ مصر شناخته شد؛ به گونهای که معاصرانش وی را «خاتمة المحدّثین» لقب دادند.
شاگردان
شهرت علمی زرقانی، شاگردان بسیاری را گرد او فراهم آورد. از جمله شاگردان برجسته وی میتوان به محمد عجلونی، عبدالله شبراوی، سیدمحمد اندلسی، سیدزینالدین بهنسی، عمر بن یحیی مالکی و بدر برهانی اشاره کرد.[۳] این شاگردان هر یک بعدها در عرصههای علمی و دینی مصر نقشآفرینی کردند و بخشی از میراث علمی استاد خود را گسترش دادند. زرقانی در سال ۱۱۲۲ق درگذشت و پیکر وی در قاهره به خاک سپرده شد.
تألیفات[۴]
- «شرح الموطأ مالک بن انس»
- «شرح المواهب اللدنیة»
- «تلخیص المقاصد الحسنة»
روایت حدیث غدیر[۵]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده محمد بن عبدالباقی بن یوسف ازهری زُرقانی مالکی، ابوعبدالله (م ۱۱۲۲ ق) است. زُرقانی در «شرح المواهب اللَدنیّة» حدیث غدیر را با توثیق ضیاء مَقدِسی و نیز از طریق طبرانی و دارقطنی روایت کرده است.[۶] مرادی و چَلَبی:[۷] وی را توثیق کرده و ستودهاند.
پانویس
- ↑ معجم المطبوعات العربیة و المعربة، قاهره، ج۱، ستون ۹۶۶
- ↑ مرادی، سِلک الدُرَر فی اعیان القرن الثانی عشر ج۴، ص۴۲
- ↑ جبرتی، تاریخ عجائب الآثار فی التراجم و الاخبار ج۱، ص۹۰
- ↑ جبرتی، تاریخ عجائب الآثار فی التراجم و الاخبار ج۱، ص۹۰
- ↑ چکیده عبقات الانوار (حدیث غدیر): ص ۲۹۳.
- ↑ شرح المواهب اللَدنیّة: ج ۷ ص ۱۳.
- ↑ سلک الدرر: ج ۴ ص ۳۲.