نهر شير در قصر غدير در آسمان‌ها

نهرهای بهشت، جویبارهای دائمی و پاکیزه‌ای از نعمت‌های گوناگون الهی هستند که در بهشت جریان دارند. این نهرها از زیر درختان و قصرهای بهشتی می‌گذرند و هر کدام طعم و خاصیتی متفاوت دارند به ویژه نهر شیر، جلوه‌ای از پاداش‌های بی‌نظیر الهی برای بندگان پرهیزگار است. این نهرها نه تنها کامل‌ترین لذتها را فراهم می‌کنند، بلکه در روایات اهل بیت علیهم اسلام دارای معانی باطنی والایی نیز هستند.

نهرهای بهشتی در آیات و روایات

خداوند در قرآن کریم به چهار نهر اصلی در بهشت اشاره می‌فرماید:

• مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ ۖ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى...: وصف بهشتی که به پرهیزگاران وعده داده شده [چنین است که] در آن نهرهایی است از آبی که [رنگ و بو و طعمش] برنگشته، و نهرهایی از شیری که مزه‌اش دگرگون نشود، و نهرهایی از شرابی که برای نوشندگان لذتی است، و نهرهایی از عسل ناب...

همچنین در روایتی از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله که شیخ صدوق نقل کرده، این چهار نهر به رودهای معروف دنیا تشبیه شده‌اند:

• «أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ مِنَ الْجَنَّةِ: الْفُرَاتُ، وَالنِّيلُ، وَسَيْحَانُ، وَجَيْحَانُ. فَالْفُرَاتُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ مَاءٌ، وَالنِّيلُ نَهْرُ الْعَسَلِ، وَسَيْحَانُ نَهْرُ الْخَمْرِ، وَجَيْحَانُ نَهْرُ اللَّبَنِ»: چهار نهر از بهشت است: فرات، نیل، سیحان و جیحان. فرات در دنیا و آخرت آب است، نیل نهر عسل است، سیحان نهر شراب بهشتی است و جیحان نهر شیر است.

این نهرها برای چه کسانی است؟

نهرهای بهشتی ویژه «متقین» (پرهیزگاران) است. قرآن در آیه فوق صراحتاً می‌فرماید: مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ. همچنین در روایات، مؤمنانی که از محرمات الهی دوری کرده و واجبات را انجام داده‌اند، اهل این نعمت‌ها شمرده شده‌اند.

نهر شیر

نهر شیر که در روایت فوق با نام «جیحان» از آن یاد شده، یکی از ویژه‌ترین نهرهای بهشت است. خداوند در توصیف آن می‌فرماید: لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ (طعمش دگرگون نشود). این ویژگی برخلاف شیر دنیوی است که به سرعت ترش یا بدطعم می‌شود؛ شیر بهشتی همواره تازه، گوارا و لذیذ است.

در حدیث دیگری از امام صادق علیه السلام آمده است:

• «إِنَّ فِي الْجَنَّةِ نَهْرًا مِنْ لَبَنٍ أَبْيَضَ مِنَ الثَّلْجِ، وَأَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ، وَأَطْيَبَ مِنَ الْمِسْكِ، يَشْرَبُ مِنْهُ الْأَبْرَارُ»: همانا در بهشت نهری است از شیری سفیدتر از برف، شیرین‌تر از عسل و خوشبوتر از مشک که نیکان از آن می‌نوشند.

علامه مجلسی در شرح این روایت می‌نویسد: نهر شیر بهشتی نه تنها خوردنی است، بلکه موجب لذت کامل و بی‌زوال می‌شود و نشانه محبت پروردگار به بندگان خاص خویش است.

همچنین در کتاب «عیون أخبار الرضا علیه السلام» از امام رضا علیه السلام نقل شده که فرمود: نهر شیر بهشتی از زیر عرش الهی جاری می‌شود و ساقی آن، جبرئیل امین است برای دوستان خدا.

نکته جالب دیگر اینکه در برخی روایات، نهر شیر نماد «علم نافع و حلال الهی» دانسته شده که از قلب اولیای خدا به مشتاقان می‌رسد، بدون آنکه دستخوش تحریف یا تغییر شود.

نهر شير در قصرِ غدير در آسمان‏ ها

در آسمان‏ ها روز غدير را مى ‏شناسند و اكنون آغاز پانزدهمين قرنى است كه حتى در يک سال آن جشن غدیر ترک نشده است. از جمله نثار حضرت زهرا عليها السلام در جشن غدير در آسمان‏ هاست:

امام رضا علیه السلام از پدرش امام موسی بن جعفر علیه السلام از جدش امام صادق‏ علیه السلام نقل مى ‏فرمايد كه فرمود:

روز غدیر نزد اهل آسمان مشهورتر از اهل زمین است. خداوند تعالى در بهشت قصرى خلق فرموده كه بناى آن خشتى از نقره و خشتى از طلا است. در آن قصر صد هزار اتاق سرخ رنگ و صد هزار خيمه سبز رنگ وجود دارد و خاک آن از مشک و عنبر است. در آن قصر چهار نهر جارى است: نهرى از شراب و نهرى از آب و نهرى از شير و نهرى از عسل. در كناره ‏هاى اين نهرها درختانى از انواع ميوه‏ ها قرار دارد، و بر آن درختان طيورى هستند كه بدن‏ هاى آنها از لؤلؤ و بال‏ هايشان از یاقوت است و به انواع صداها مى ‏خوانند.

روز غدیر كه فرا مى ‏رسد اهل آسمان‏ ها وارد اين قصر مى ‏شوند و تسبیح و تقديس و تهليل مى‏ گويند. آن پرندگان هم به پرواز در مى‏ آيند و خود را به آب مى‏ زنند، و سپس در آن مشک و عنبر مى ‏غلطند. آنگاه كه ملائکه جمع شدند بار ديگر به پرواز در مى ‏آيند و آن عطرها را بر آنان مى ‏پاشند.

ملائكه در روز غدير «نثار فاطمه ‏عليها السلام» را به يكديگر هدیه مى‏ دهند. وقتى آخرين ساعات روز غدير فرا مى ‏رسد ندا مى ‏آيد: «به مراتب و درجات خود برگرديد كه به احترام محمد صلی الله علیه و آله و علی‏ علیه السلام تا سال آينده در چنين روزى، از لغزش و خطر در امان خواهيد بود».