سلیمان بن ابراهیم قُندوزی
سلیمان بن ابراهیم قندوزی (۱۲۲۰–۱۲۹۴ هـ)، عالم حنفیمذهب و صوفی برجسته نقشبندی از بلخ، با تحصیل در بلخ و بخارا، سفرهای گسترده به افغانستان، هند، ایران، بغداد و عثمانی، و تألیف آثاری چون «ینابیع المودّة لذو القربی» شناخته میشود. او با ۳۰۰ شاگرد از قندوز هجرت کرد، در قونیه آثار ابن عربی را استنساخ نمود و توسط سلطان عبدالعزیز به مشیخة تکّیة شیخ مراد بخاری در استانبول منصوب شد.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | سلیمان بن ابراهیم بن محمد بن شیخ سید ترسون البافی الحسینی القندوزی البلخی |
| سرشناسی | خواجه کلان، بابا خواجه |
| تولد | ۱۲۲۰ هجری قمری، بلخ |
| وفات | ۱۲۹۴ هجری قمری، قسطنطنیه |
| محل دفن | مقبره خاص در خانقاه مرادیّه، استانبول |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | علمای بلخ و بخارا، مشایخ نقشبندی |
| شاگردان | محمد صلاح، ملّا عوض، سید عبدالقادر افندی (خلیفه) |
| تحصیلات | بلخ، بخارا، افغانستان، هند |
| مذهب | حنفی |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | فقه، حدیث، تصوف نقشبندی |
| علت شهرت | هجرت با ۳۰۰ شاگرد، استنساخ آثار ابن عربی، تألیف ینابیع المودّة |
زندگینامه
شیخ سلیمان بن ابراهیم، معروف به خواجه کلان، از خاندان حسینی قندوزی بلخی، یکی از علما و مشایخ برجسته حنفیمذهب و نقشبندیمسلک و عثمانی است. نام کامل وی سلیمان بن ابراهیم بن محمد بن شیخ سید ترسون البافی الحسینی القندوزی البلخی است. تولد او در سال ۱۲۲۰ هـ در بلخ رخ داد و وفاتش در ۶ شعبان ۱۲۹۴ هـ در استانبول.
سلیمان بن ابراهیم تحصیلات مقدماتی خود را در بلخ و تکمیلی را در بخارا گذراند و از علمای آنجا اجازات حدیث و فقه دریافت کرد. سفرهایش به افغانستان و هند با همنشینی مشایخ صوفی همراه بود. پس از بازگشت به زادگاه قندوز، مدتی را به تدریس، نشر علوم و آداب اختصاص داد و بناهای چون مسجد، خانقاه و مدرسه برپا کرد.[۱]
در سال ۱۲۶۹ هـ، شیخ سلیمان با حدود ۳۰۰ شاگرد از قندوز هجرت کرد. مسیر از ایران گذشت و در ۱۲۷۰ هـ به بغداد رسید؛ جایی که والِی شهر و علما از او استقبال کردند. سپس از موصل، دیار بکر، اورفه و حلب عبور کرد و بیش از سه سال در این نواحی اقامت گزید. در قونیه (سه سال و شش ماه)، نسخههای خطی «فتوحات مکیّه»، «فصوص الحکم» و «النصوص» ابن عربی را استنساخ نمود که در دارالکتب مقبره صدرالدین قونوی نگهداری میشد. در ذیالحجّه ۱۲۷۷ هـ به استانبول رسید و از الطاف سلطان عبدالعزیز بهرهمند شد.
سلطان عبدالعزیز، شیخ را به مشیخة تکّیة شیخ مراد بخاری (خارج باب ادرنه) منصوب کرد. وی به ارشاد، تدریس حدیث و تفسیر پرداخت و آثاری چون «أجمع الفوائد»، «مشرق الأکوان» و «ینابیع المودّة لذو القربی» (تنها اثر باقیمانده) تألیف نمود. خلیفهاش، سید عبدالقادر افندی، مذهب حنفی و مسلک نقشبندی پدر را تأیید کرد.[۲]
سرانجام در ماه شعبان سال ۱۲۹۴ در قسطنطنیه از دنیا رفت و در خانقاهی در همانجا دفن گردید.
روایت حدیث غدیر[۳]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده سلیمان بن ابراهیم قُندوزی حنفی بلخی حسینی صوفی (م ۱۲۷۰ یا ۱۲۹۳ ق)[۴] است.[۵] قُندوزی حدیث غدیر را در چند مورد از کتاب «ینابیع المودّة» روایت کرده است. کحّاله:[۶] تألیفات او را شمرده است.