عبدالحمید بن عبدالله آلوسی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عبدالحمید بن عبدالله صلاحالدین آلوسی بغدادی |
| سرشناسی | ادیب، متکلم، شاعر و عارف نقشبندی |
| تولد | ۱۲۳۲ هجری قمری، بغداد |
| وفات | ۱۳۲۴ هجری قمری، بغداد |
| نحوه درگذشت | پس از بیست روز بیماری |
| محل دفن | گورستان جنید، محله کرخ، بغداد |
| خویشان سرشناس | پدر: عبدالله صلاحالدین؛ برادر: شهابالدین محمود آلوسی (محدث و مفسر نامدار) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | پدرش عبدالله صلاحالدین، برادرش شهابالدین محمود آلوسی، سید عبدالغفور بغدادی (در تصوف) |
| شاگردان | از جمله شاگردانش علیرضا پاشا، والی بغداد، بوده است. |
| تحصیلات | تحصیلات دینی نزد پدر و برادر، حفظ قرآن در کودکی |
| مذهب | اهل سنت (شافعی) |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | ادبیات عربی، کلام اسلامی، شعر، تصوف (طریقت نقشبندیه) |
| علت شهرت | تألیف کتاب «نثر اللآلی»، دیوان شعر و عزلت چهل ساله |
عبدالحمید بن عبداللَّه بن محمود بن حسین آلوسی بغدادی شافعی (۱۲۳۲-۱۳۲۴ق)، ادیب، متکلم و شاعر عارف شافعی بغدادی بود که علیرغم نابینایی از کودکی، نزد پدر و برادرش شهابالدین محمود آلوسی تحصیل کرد. وی پس از چهل سال عزلت، با تألیف آثاری چون «نثر اللآلی» و دیوان شعر، از چهرههای برجسته علمی و ادبی عصر خود به شمار میرفت.
جایگاه راوی[۱]
عبدالحمید بن عبدالله، معروف به ابن آلوسی، ادیب، متکلم، شاعر و عارف شافعیمذهب در سده سیزدهم و چهاردهم هجری بود. وی در سال ۱۲۳۲ق در بغداد متولد شد. پیش از رسیدن به یکسالگی، در اثر ابتلا به بیماری آبله بینایی خود را از دست داد. تحصیلات ابتدایی را نزد پدرش آغاز کرد و نقل است که در ششسالگی حافظ کل قرآن کریم شد. پس از فوت پدر، تحت تربیت و آموزش برادر بزرگترش، شهابالدین محمود آلوسی، قرار گرفت.
وی دورۀ قابلتوجهی (به مدت چهل سال) از عمر خود را در خانۀ شخصیاش در محله رصافه بغداد در انزوا گذراند و تنها برای ادای نماز جمعه و نماز عیدین از خانه خارج میشد. با این حال، منابع ذکر کردهاند که در مدرسه نجیبیه بغداد به تدریس اشتغال داشته و حتی علیرضا پاشا، والی بغداد، از جمله حاضران در حلقه درس وی بوده است.
ابن آلوسی در سلوک عرفانی پیرو طریقت نقشبندیه بود. از جمله مشایخ و اساتید وی در این طریقت میتوان به سید عبدالغفور بغدادی و شیخ عبدالقادر کردی اشاره کرد.
عبدالحمید آلوسی پس از بیست روز بیماری، در سال ۱۳۲۴ق درگذشت و در گورستان جنید واقع در منطقه کرخ بغداد به خاک سپرده شد.
تألیفات
از جمله آثار او می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- «نثر اللآلی فی شرح نظم الامالی» مهمترین اثر کلامی وی که نگارش آن در سال ۱۲۷۲ق به پایان رسید. این کتاب در سال ۱۳۳۰ق در بغداد به چاپ رسید.
- «دیوان شعر» مجموعه اشعار او که حاوی جنبههای ادبی و عرفانی اندیشه وی است.
روایت حدیث غدیر
یکی از عالمان و بزرگان اهلسنت که حدیث غدیر را نقل کرده است.[۲] عبدالحمید آلوسی حدیث غدیر را در کتابش نثر اللآلی از فضائل امیرالمؤمنین علیه السلام شمرده است.[۳]
در برخی منابع، عبدالحمید بن عبدالله آلوسی متکلم، صوفی، ادیب و شاعر عراقی در دوره حکومت عثمانی معرفی شده است.[۴]
پانویس
منابع
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- دانشنامه غدیر؛ محمدرضا شریفی، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۸ش.
- معجم المؤلفین تراجم مصنفی الکتب العربیة؛ عمر رضا کحاله، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۳۷۶ق.
- نثر اللآلی فی شرح نظم الامالی؛ عبدالحمید بن عبدالله آلوسی، عمان (اردن): دار الفتح، ۱۴۴۳ق.