عبدالله بحرانی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عبدالله بن نورالدین (یا نورالله) بحرانی اصفهانی |
| سرشناسی | محدث، متکلم امامیه، از شاگردان برجسته علامه مجلسی، مؤلف کتاب عوالم العلوم |
| تولد | در بحرین |
| وفات | سال ۱۱۴۸ هجری قمری |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | علامه محمدباقر مجلسی |
| مذهب | شیعه اثنیعشری |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | تدریس، تألیف، تحقیق، همکاری در تدوین دایرةالمعارفهای حدیثی |
| علت شهرت | همکاری در تدوین بحارالانوار، تألیف دایرةالمعارف عوالم العلوم و المعارف |
عبدالله بن نورالله بحرانی (متوفی ۱۱۴۸ق)، از محدثان و متکلمان امامیه در عصر صفویه است که در سایه استاد خود، علامه محمدباقر مجلسی، به درجه والایی از علم و دانش دست یافت. وی که در بحرین زاده شد و در اصفهان پرورش یافت، علاوه بر همکاری در تدوین دایرةالمعارف عظیم بحارالانوار، خود نیز اثری گرانسنگ به نام عوالم العلوم و المعارف تألیف کرد.
زندگینامه
عبدالله بن نورالله بحرانی در بحرین، یکی از پایگاههای قدیمی تشیع، به دنیا آمد. او در دوران طلایی فرهنگ ایران در عصر صفویه، به همراه پدرش به دارالسلطنه اصفهان هجرت کرد. در این شهر، از محضر استادان برجسته حوزه بهره جست و بیشترین سود علمی را از محفل پربار دانش علامه محمدباقر مجلسی (متوفی ۱۱۱۰ق) کسب کرد و به عنوان یکی از شاگردان ممتاز او شناخته شد.
جایگاه رجالی
محدثان و رجالشناسان، بحرانی را از محدثان و متکلمان توانمند امامیه دانستهاند. سید محمدباقر خوانساری در روضات الجنات، او را با عباراتی چون «شیخ محدث ماهر، متتبع جلیل، متبحر نبیل» میستاید. این توصیفات، نشاندهنده جایگاه والای علمی و تبحّر او در علوم حدیثی و کلامی است. او در مقدمه جلد اول کتاب عوالم تصریح کرده که مدت بیست سال در محضر علامه مجلسی شاگردی کرده و از او اجازه روایت داشته است؛ بهگونهای که مجلسی او را «فرزند عزیز خود» خطاب میکرده است.
همکاری در تدوین بحارالانوار
بحرانی در تدوین کتاب عظیم بحارالانوار، یار و همکار نزدیک علامه مجلسی بود. این دایرةالمعارف بزرگ، که از آغاز تاریخ تشیع تا عصر مؤلف را در بر میگیرد، با همکاری گروهی از شاگردان برجسته مجلسی از جمله ملا عبدالله بحرانی، ملا عبدالله افندی، سید نعمتالله جزایری و آمنه خاتون (خواهر مجلسی) تدوین شد.
تألیف عوالم العلوم
پس از درگذشت علامه مجلسی، بحرانی به تألیف دایرةالمعارف عظیم دیگری به نام عوالم العلوم و المعارف یا جامع العلوم و المعارف و الاحوال من الایات و الاخبار و الاقوال پرداخت. این اثر که بهعنوان مستدرکی بر بحارالانوار نگاشته شده، از نظر حجم، از بحارالانوار نیز فراتر رفته و به گفته آقابزرگ تهرانی، شامل صد جلد است. موضوعات آن شامل توحید، نبوت، مرگ، برزخ، احوال عالم، خلقت، آسمانها و زمین، شرح حال پیامبران، پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله و ائمه اطهار علیهمالسلام با استدلالهای فراوان درباره صحت اعتقادات امامیه است. برخی منابع، تعداد مجلدات آن را بالغ بر یکصد جلد نوشتهاند.
وفات
این محدث و متکلم بزرگ، سرانجام در سال ۱۱۴۸ هجری قمری دار فانی را وداع گفت
تحقیق در مورد غدیر[۱]
علمای بزرگ شیعه کتب مفصلی در زمینه بحثهای رجالی و تاریخیِ مربوط به متن و سند حدیث غدیر تألیف نمودهاند. از اوائل قرن یازدهم هجری تا امروز با ایجاد میدان باز علمی، محققین و اندیشمندان اسلام تألیفات بسیار مهمی درباره غدیر تألیف کردهاند و به خوبی از زحمات هزار ساله نتیجهگیری نمودند.
در این دوران تمام جوانب غدیر مورد جمع و بررسی و تحقیق قرار گرفت و در هر جنبه ای بهطور جداگانه کتابی نوشته شد. از جمله ارتباط غدیر با قرآن، بحثهای مفصل در اسناد غدیر، بررسیهای عمیق در متن حدیث غدیر، جمعآوری و تدوین اشعار مربوط به غدیر و جوانب دیگر آن مورد توجه خاص واقع شد و در هر مورد کتبی تدوین گردید.
از جمله کسانی که اسناد غدیر را مورد بررسی قرار داده عالم جلیل القدر شیخ عبداللَّه بحرانی است که جلد ۳/۱۵ از کتاب عظیم او «عوالم العلوم» در موضوع غدیر است. علامه بحرانی در این مجلد ص ۳۰۷–۳۲۷ به این موضوع پرداخته است. وی در زمینه متن حدیث غدیر نیز بحثهای مفصلی دارد که در صفحه ۳۲۸–۳۷۹ از کتاب «عوالم العلوم، ج ۳/۱۵» است.
شیخ عبداللَّه بحرانی نیز در کتاب عظیم خود «عوالم العلوم، ج ۳/۱۵» مفصلاً غدیر را بیان داشته، که در چاپهای فعلی همراه با مستدرکات یک جلد جداگانه را در بر میگیرد. این کتاب از مجموعه بزرگ و مفصل کتاب «عوالم العلوم» است.[۲]