عبدالله بن شوذب بلخی
عبدالله بن شوذب، کنیهاش ابوعبدالرحمن، از محدثان اهل سنت در نیمۀ دوم قرن دوم هجری است. اصالتاً اهل بلخ (خراسان) بود، سپس در بصره ساکن شد و پس از آن به شام (بیتالمقدس) مهاجرت کرد و تا پایان عمر در آنجا زیست. در نزد اکثر علمای جرح و تعدیل، به عنوان راوی «صدوق» (راستگو)، «ثقه» (مورد اعتماد) و «عابد» توصیف شده است.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عبدالله بن شوذب، ابوعبدالرحمن البلخی البصری |
| سرشناسی | محدث، عابد و راوی حدیث |
| تولد | ۸۶ هجری قمری |
| وفات | ۱۵۶ هجری قمری (به روایتی) |
| محل دفن | شام (بیتالمقدس) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | ثابت بن اسلم البنانی، أیوب السختیانی، أبو طیّاح |
| شاگردان | عبدالله بن مبارک، ضمرة بن ربیعه، سفیان بن عیینه |
| تحصیلات | تحصیل حدیث در بصره |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، فقه |
| علت شهرت | وثاقت در روایت و نقل حدیث |
زندگینامه
عبدالله بن شوذب. کنیه او ابوعبدالرحمن. نسب و خاستگاه عبدالله، خراسانی الأصل، بلخی، بصری سپس شامی. اصالتاً از مردم بلخ بود.[۱] متولد سال ۸۶ هجری قمری. در تاریخ وفات او گزارشهای مختلفی وجود دارد. قویترین قول سال ۱۵۶ هجری است و اقوال دیگر ۱۵۷ هـ و ۱۴۴ هـ نیز نقل شدهاست.[۲]
از بلخ به بصره کوچید و در آنجا حدیث آموخت و فقه فراگرفت، سپس به شام (بیتالمقدس) مهاجرت کرد و تا پایان عمر در آنجا ماند.[۳]
جایگاه رجالی
نظر غالب علمای حدیث اهل سنت درباره او مثبت و توثیقکننده است.
- یحیی بن معین، نسائی و ابن عمار: او را «ثقه» دانستهاند.[۴]
- احمد بن حنبل: درباره او گفته: «لا أعلم به بأسا» (هیچ عیبی در او نمیدانم) و در جای دیگر: «لا أعلم إلا خیرا» (جز خیر از او نمیدانم). همچنین وی را از ثقات شمرده است.[۵]
- أبوحاتم رازی: نظر او «لا بأس به» (بیاشکال است) بوده است.
- سفیان ثوری: گفته: «کان ابن شوذب من ثقات مشایخنا» (ابن شوذب از مشایخ مورد اعتماد ما بود).[۶]
- عجلی و ابن حبان: او را در شمار ثقات ذکر کردهاند.[۷]
- ابن حجر عسقلانی: در جمعبندی خود، وصف «صدوق عابد» را برای او به کار برده است.[۸]
- ذهبی: او را «ثقه صدوق» دانسته و اشاره کرده که جماعتی او را توثیق کردهاند.[۹]
- دیگران: علمای دیگری مانند ابن نمیر، احمد بن صالح مصری و محمد بن عبدالرحیم صاعقه نیز او را توثیق کردهاند.[۱۰]
تنها ابن حزم است که او را «مجهول» خوانده است. این نظر در برابر اجماع دیگر علما، شاذ و مردود محسوب میشود.[۱۱]
وی علاوه بر اعتبار حدیثی، به زهد و عبادت شهرت داشت. کثیر بن الولید گفته است: «کنت إذا نظرت إلى ابن شوذب ذکرت الملائکة».[۱۲]
حدیث او توسط محدثان معتبری مانند ابن خزیمه، ابن حبان، حاکم نیشابوری، دارمی، طحاوی و ضیاء مقدسی در کتابهای صحیح و معتبر خود آورده شدهاست.[۱۳]
روايت حديث غدير[۱۴]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حديث غدير را نقل كرده عبداللَّه بن شَوذَب بلخى (م ۱۵۶ يا ۱۵۷ ق) است.[۱۵] حافظ خطيب بغدادى در «تاريخ بغداد» حديث غدير را در بيان روزه روز غدير به سند صحيح - كه همه رجال آن ثقات اند - از عبداللَّه بن شوذب بلخى روايت كرده است.[۱۶] ابن حجر و ذهبى و خزرجى[۱۷]: او را توثيق كرده و ستوده اند. بخارى در «ادب المفرد» و نيز صحاح شش گانه از وى روايت كرده اند. احمد و ابن مَعين او را توثيق كرده اند.
پانویس
- ↑ ابن ابی حاتم، الجرح والتعدیل، ج۵، ص۸۲
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۱۵، ص۹۴
- ↑ احمد بن حنبل، به نقل از ابن ابی حاتم، الجرح والتعدیل، ج۵، ص۸۲
- ↑ عسقلانی، تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵۴
- ↑ عسقلانی، تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵۴
- ↑ عسقلانی، تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵۴
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۱۵، ص۹۴
- ↑ عسقلانی، تقریب التهذیب، ج۱، ص۵۱۵
- ↑ ذهبی، الکاشف، ج۳، ص۱۳۰؛ لسان المیزان، ج۹، ص۳۴۰
- ↑ ابن خلفون، الثقات، به نقل از إکمال تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۰۴
- ↑ ذهبی، لسان المیزان، ج۹، ص۳۴۰؛ عسقلانی، تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵۴
- ↑ عسقلانی، تهذیب التهذیب، ج۲، ص۳۵۴
- ↑ لمعی، إکمال تهذیب الکمال، ج۷، ص۴۰۴
- ↑ چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۲۰۸.
- ↑ دانشنامه غدير،ج ۱۴،ص ۵۳۳
- ↑ تاريخ بغداد: ج ۸ ص ۲۹۰.
- ↑ تقريب التهذيب: ج ۱ ص ۴۲۳. الكاشف: ج ۲ ص ۹۶. خلاصة التذهيب: ص ۱۷۰.