عبدالله بن عبدالرحمن حسینی (اصیل الدین واعظ)
امیر سید عبدالله حسینی شیرازی، ملقب به اصیلالدین واعظ، از عالمان برجسته و مفسران و محدثان سده نهم هجری بود. وی از سادات دشتکی شیراز برخاست و خاندانش در دوران شاهرخ یا سلطان ابوسعید گورکان، از شیراز به هرات مهاجرت کردند و در آن دیار ساکن شدند؛ از اینرو به «هروی» نیز شهرت یافتند. به فرمان پادشاه وقت، اصیلالدین موظف شد هر هفته در مدرسه عالیه گوهرشادآغا به وعظ و ارشاد بپردازد. سرانجام در هرات درگذشت و پیکرش در جوار همان مدرسه به خاک سپرده شد.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | امیر سید عبدالله بن عبدالرحمن حسینی شیرازی |
| سرشناسی | مفسر، محدث و واعظ در قرن نهم هجری |
| تولد | شیراز |
| وفات | هرات (سده نهم هجری) |
| محل دفن | نزدیک مدرسه گوهرشادآغا، هرات |
| خویشان سرشناس | از سادات دشتکی شیراز |
| اطلاعات علمی | |
| مذهب | اختلافی(بنابر بعضی از منابع شیعه) |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | تفسیر، حدیث، وعظ و تألیف |
| علت شهرت | تفسیر و وعظ در مدرسه گوهرشادآغا، تألیف کتب دینی |
جایگاه علمی[۱]
خواندمیر در کتاب «حبیبالسیر» در وصف وی چنین آورده است: او به اصالت، شجاعت، بلندمرتبگی و اصالت خانوادگی شناخته میشد و با تقوا، دینداری، پرهیزگاری و اخلاص، از بسیاری از دانشمندان و سادات روزگار خویش برتر و متمایز بود. سخنان شیوایش پرده از حقایق کتابهای آسمانی برمیداشت و بیان رسایش، ظرایف آیات الهی را روشن میساخت. باطن پرفیضش مظهر نشانههای ولایت و درستکاری، و اندیشه خجستهاش فرودگاه انوار هدایت بود. بیآنکه قصد ستایش بیجا داشته باشیم، باید گفت در دانشهای تفسیر، حدیث، نگارش و تألیف همانند نداشت. در روزگار سلطان ابوسعید، از شیراز (که موطن اصلیاش بود ) به هرات رفت و در آنجا اقامت گزید.
بنابر نقل بعضی از مورخین ایشان از علمای شیعه می باشد.[۲]
تألیفات
از جمله آثار او میتوان به این موارد اشاره کرد:
- «درج الدرر فی میلاد سید البشر»،
- رساله «مزارات هرات» با عنوان دیگر «مقصد الاقبال السلطانیه و مرصد الاعمال الخاقانیه»،
- رساله «مزارات شیراز»،
- «المجتبی فی سیره المصطفی»،
- «المجتنی من کتاب المجتبی فی سیره المصطفی» که خلاصهای از اثر پیشین است.
- «معراج الاعمال» در زمینه اوراد و دعاها،
- «غرفه الحصن» که ترجمهای است از «مختصر حصن الحصین» به زبان فارسی.
روايت حديث غدير[۳]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حديث غدير را نقل كرده عبداللَّه بن عبدالرحمن حسينى، اصيل الدين واعظ (م ۸۸۳ ق) است.[۴] اصيل الدين واعظ در «درج الدرر و درج الغرر فى ميلاد سيد البشر صلى الله عليه و آله» ضمن بيان رخدادهاى حجةالوداع، مضمون حديث غدير را به فارسى آورده است.[۵] چنانچه اصيل الدين در رساله خود در اصول الحديث گفته كه وى از مشايخ دهلوى است. غياث الدين خواندامير شرح حال اصيل الدين را نوشته و او را ستوده است.[۶]