عثمان بن محمد عبسی (ابوزید، ابوالحسن)
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عثمان بن محمد بن ابراهیم بن عثمان بن موهب العبسی الکوفی |
| سرشناسی | محدث، فقیه و مورخ برجستهٔ قرن سوم هجری |
| تولد | ۱۵۰ هجری قمری، کوفه |
| وفات | حدود ۲۳۹ هجری قمری، بغداد |
| محل دفن | بغداد |
| خویشان سرشناس | برادرش: ابوبکر بن ابی شیبه (محدث مشهور) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | شریک بن عبدالله، سفیان بن عیینه، وکیع بن جراح، جریر بن عبدالحمید، هشیم بن بشیر، یحیی بن آدم |
| شاگردان | بخاری، مسلم، ابوداود، ابن ماجه، ابوحاتم رازی، ابوبکر مروزی، بغوی |
| تحصیلات | سفرهای علمی به مکه، ری، بصره، شام و بغداد |
| مذهب | اهل سنت (حنبلی) |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، فقه، تفسیر، تاریخ |
| علت شهرت | تألیف «المصنف» (یکی از بزرگترین مجموعههای حدیثی پیش از صحاح سته) و کتاب «الفتن» |
ابوالحسن عثمان بن محمد بن ابراهیم عبسی کوفی (۱۵۰ - حدود ۲۳۹ هجری قمری)، مشهور به ابن ابی شیبه، از محدثان برجسته و پرکار قرن سوم هجری است. وی اصالتاً ایرانی و از موالی قبیله بنی عبس بود.[۱] در سال ۱۵۰ ه.ق در کوفه زاده شد و برای فراگیری علم به مراکز علمی مهمی چون مکه، ری، بصره، شام و بغداد سفر کرد.[۲]
جایگاه راوی
او در علوم حدیث، فقه، تفسیر و قرائات قرآن تبحر داشت و از سوی بسیاری از علمای اهل سنت توثیق شده است.[۳] ذهبى و يافعى[۴]: او را توثيق و تمجيد كرده و از مجلس درس و كوشش او در جمع احاديث گفته اند.
وی از مشایخ بزرگی همچون شریک بن عبدالله، ابوالاحوص، جریر بن عبدالحمید، هشیم بن بشیر، سفیان بن عیینه، علی بن مسهر، وکیع بن جراح و یحیی بن آدم روایت کرده است.[۵]
محدثان نامداری از او روایت نقل کردهاند، از جمله: بخاری، مسلم، ابوداود، ابن ماجه، ابوحاتم رازی، ابوبکر مروزی و بغوی.[۶]
ابن ابی شیبه گاه در معرض نقد برخی معاصرانش قرار میگرفت. احمد بن حنبل به دلیل نقل دو حدیث از جریر ضبی (که متهم به غلو بود) از او ناخشنود شد.[۷] همچنین نظرات خاصی در باب تصحیف قرآن به او نسبت داده شده است.
تألیفات[۸]
از او آثاری در علوم اسلامی بر جای مانده که مهمترین آنها عبارتند از:
- «السنن فی الفقه»
- «المسند فی الحدیث»
- «الفتن»
- «التفسیر»
وفات
وی در حدود سال ۲۳۹ هجری قمری در بغداد درگذشت.[۹]
روايت حديث غدير[۱۰]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده عثمان بن محمد بن ابى شَيبه عَبسى كوفى، ابوزيد، ابوالحسن (م ۲۳۹ ق) است.[۱۱] ابراهيم بن عبدالله وصابى يمنى حديث غدير را در كتابش «الاكتفاء فى فضل الاربعة الخلفاء» از عثمان بن ابى شيبه در سننش آورده است.[۱۲]
پانویس
- ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۱، ص۱۵۱-۱۵۲
- ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۷، ص۲۷۰-۲۷۱
- ↑ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۱۷، ص۲۷۰-۲۷۱
- ↑ الكاشف. العِبَر فى خبر من غَبَر: حوادث سال ۲۳۹. مرآة الجنان: حوادث سال ۲۳۹.
- ↑ مزی، یوسف بن عبدالرحمن، تهذیب الکمال، ج۱۹، ص۴۷۸
- ↑ بخاری، محمد بن اسماعیل، التاریخ الکبیر، ج۶، ص۲۵۰
- ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۱، ص۱۵۲
- ↑ ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۸۱
- ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۱، ص۳۳۸
- ↑ چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۲۲۲.
- ↑ دانشنامه غدیر،ج ۱۵،ص ۳۷
- ↑ الاكتفاء فى فضل الاربعة الخلفاء (مخطوط).