عید غدیر در زمان امیر المومنین علیه السلام

  در دوران خلافت ظاهرى پنج ساله اميرالمؤمنين‏ عليه السلام، يک سال روز غدير مقارن روز جمعه شد. حضرت خطبه نماز جمعه را به مسئله غدير اختصاص دادند و پس از حدود ۲۵ سال براى اولين بار آن روز را عيد رسمى قرار دادند و درباره آن سخن گفتند. پس از نماز جمعه، حضرت به اتفاق اصحابشان به مجلس جشنى كه امام مجتبى‏ عليه السلام در منزلشان گرفته بودند رفتند و در آنجا اطعام و پذيرايى مفصلى از شركت كنندگان به عمل آمد.

موقعيت تاريخى

مقاله اصلی: "خطبه امیرالمومنین علیه السلام در غدیر"

حدود سى سال پس از واقعه غدير، در روز جمعه‏ اى كه عيد غدير بود، اميرالمؤمنين‏ عليه السلام در كوفه جشن غدير را بر پا كرد و به همين مناسبت شخصاً سخنرانى مفصلى ايراد نمود و در آن مطالب بسيار مهمى درباره غدير بيان فرمود.در قسمتى از اين خطابه، حضرت با اشاره ‏اى به گذشته خلافت مغصوب و سردمداران آن اجمالى از نزول آيه بَلِّغْ و آيه اكمال را ذكر فرمود و براى بيان چگونگى اتمام حجت الهى آيه ۱۳۷ سوره اعراف را به صورت اقتباس در كلام خويش آورد.در قرآن كَلِمَةُرَبِّكَ آمده كه حضرتكَلِمَةُاللَّه تعبير كرد، و نيز در قرآنبِما صَبَرُوا آمده كه حضرتعَلَى الصّابِرينَ فرمود و سپس بقيه آيه را كهدَمَّرْنا ما كانَ يَصْنَعُ... است از صيغه متكلم به صورت غايب آورد.

آنگاه به جاىفِرْعَوْنُ وَ قَوْمُهُ فرعون و هامان و قارون و لشكريان آنان را ذكر كرد و فرمود: وَ دَمَّرَ اللَّه ما صَنَعَ فِرْعَوْنُ وَ هامانُ وَ قارُونُ وَ جُنُودُهُ، و سپس آخر آيه را عيناً آورد كه وَ ما كانُوا يَعْرِشُونَ است.

امام صادق‏ عليه السلام عيد بودن اين روز را به نزول چنين آيه ‏اى نسبت مى ‏دهد و در پاسخ كسى كه از حضرت مى ‏پرسد:آيا مسلمانان عيدى با فضيلت‏تر از فطر و قربان و جمعه و روز عرفه دارند؟ مى‏ فرمايد:

نَعَمْ، افْضَلُها وَ اعْظَمُها وَ اشْرَفُها عِنْدَ اللَّه مَنْزِلَةً هُوَ الْيَوْمُ الَّذى اكْمَلَ اللَّه فيهِ الدّينَ وَ انْزَلَ عَلى نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله:الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِينا.... وَ انَّهُ الْيَوْمَ الَّذى نَصَبَ فيهِ رَسُولُ اللَّه‏ صلى الله عليه و آله عَلِيّاً لِلنّاسِ عَلَماً وَ انْزِلَ فيهِ ما انْزِلَ وَ كَمَلَ فيهِ الدّينُ وَ تَمَّتْ فيهِ النِّعْمَةُ عَلَى الْمُؤْمِنينَ:

آرى، با فضيلت ‏ترين و با عظمت‏ ترين و شريف‏ ترين آنها نزد خداوند روزى است كه خداوند در آن دين را كامل كرد و اين آيه را بر پيامبرش نازل فرمود: الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ.... و آن روزى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله على را به عنوان عَلَم و علامت براى مردم منصوب فرمود و درباره او مطالبى نازل شد و دين در آن روز كامل شد و نعمت بر مؤمنين به اعلاترين درجه رسيد.اين باور آنگاه عميق تر مى‏ شود كه بدانيم پيامبران هم پيشاپيش اين روز را جشن مى‏ گرفته ‏اند، چنانكه امام صادق‏ عليه السلام مى ‏فرمايد:

خداوند هيچ پيامبرى را نفرستاده مگر آنكه اين روز را عيد گرفته و حرمت آن را نگه داشته است.و اين اعتقاد در زمانى به اوج خود مى‏ رسد كه بدانيم اين روز را ملائكه و اهل آسمان‏ها جشن مى‏ گيرند چنانكه امام صادق‏ عليه السلام مى‏ فرمايد: روز غدير نزد اهل آسمان مشهورتر از اهل زمين است.و مى ‏فرمايد: و نام روز عيد غدير در آسمان ‏ها روز عهد معهود است.و مى ‏فرمايد: در روز غدير تختى از كرامت خداوند مقابل بيت المعمور قرار مى ‏دهند و همه ملائكه كنار آن جمع مى‏ شوند و جشن عظيم غدير را بر پا مى‏ كنند.و براى نشان دادن بالاترين درجه فضيلت مى‏ فرمايد:شايد گمان كنى كه خداوند روزى با حرمت ‏تر از روز غدير خلق كرده است! نه به خدا قسم! نه به خدا قسم! نه به خدا قسم!