مؤمن بن حسن مؤمن شبلنجی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | مؤمن بن حسن مؤمن شبلنجی |
| سرشناسی | عالم، مورخ، مفسر و فقیه مصری در قرن سیزدهم هجری |
| تولد | حدود ۱۲۵۰ قمری (۱۸۳۴ میلادی) |
| وفات | نامشخص (اواخر قرن سیزدهم یا اوایل قرن چهاردهم قمری) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | شیخ محمد خضرمی دمياطی، شیخ محمد اشمونی، شیخ محمد انبابی، سید عبدالهادی نجا ابیاری و... |
| تحصیلات | فقه، حدیث، تفسیر، نحو، منطق، تاریخ، ادبیات در دانشگاه الازهر قاهره |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | تفسیر قرآن، تاریخنگاری، فقه، تدریس |
| علت شهرت | تألیف «مختصر تاریخ الجبرتی» و «فتح المنان بتفسیر غریب القرآن» |
مؤمن بن حسن مؤمن شبلنجی، عالم و مورخ مصری قرن سیزدهم هجری (حدود ۱۲۵۰-۱۳۰۰ قمری) است که در روستای شبلنجا از توابع استان قلیوبیه مصر متولد شد و در دانشگاه الازهر قاهره به تحصیل علوم دینی پرداخت. وی از شاگردان برجستهای چون شیخ محمد خضرمی دمياطی و شیخ محمد انبابی بود و آثاری مانند نور الأبصار في مناقب آل بيت النبي المختار صلی الله علیه وآله و فتح المنان فی تفسیر غریب القرآن را تألیف کرد. شبلنجی به عزلت و تواضع شهرت داشت و مدتی در زاویه خاندان بکری در جوار الازهر به تدریس اشتغال ورزید.
زندگینامه[۱]
مؤمن بن حسن مؤمن شبلنجی، منسوب به روستای شبلنجا از توابع استان قلیوبیه مصر است. این روستا در منطقه شرقی نیل واقع شده و فاصله آن تا شهر بنهاالعسل حدود دو ساعت با بارهای سنگین (کاروانها) است. ابن اثیر درباره بنها میگوید: «بنها با کسر باء (و برخی عامه با فتح تلفظ میکنند) روستایی در مصر است که پیامبر صلی الله علیه وآله به آن و عسلش برکت داد».
وی حدود سال ۱۲۵۰ قمری در روستای شبلنجا دیده به جهان گشود. در دامان پدرش در همان روستا پرورش یافت و در ده سالگی موفق به حفظ قرآن کریم شد. پیش از رسیدن به سن بلوغ، در سال ۱۲۶۷ قمری برای تجوید قرآن عظیم وارد دانشگاه الازهر قاهره شد. وی مدتها در زاویه استاد سید محمد بکری بن ابیالحسن بکری، که در جوار دانشگاه الازهر و نزدیک درب معروف به «باب الشوربه» در سمت چپ راهی که به قرافه منتهی میشود قرار داشت، به تدریس و املای علوم اشتغال داشت
قامتی معتدل، بدنی لاغر، پوستی سفید متمایل به سرخی و محاسنی کمپشت داشت. به عزلت تمایل داشت و با خود انس میگرفت. زیارت قبور و مشاهد را دوست میداشت. ثروتمند را به خاطر ثروتش بزرگ نمیداشت و فقیر را به خاطر فقرش تحقیر نمیکرد، بلکه گاهی فقیر را به دلیل خصلت نیکویی مانند علم و عمل گرامی میداشت. متنبی در این معنا میگوید: «من به سوی ثروت نمینگرم، اگر بزرگی در جانب فقر باشد»
استادان
شبلنجی در الازهر به فراگیری علوم دینی و ادبی پرداخت و از محضر جمعی از علمای برجسته زمان بهره برد:
- شیخ محمد خضرمی دمياطی (متوفای ۱۲۹۸ ق): نزد وی فقه، المواهب اللدنیه، شرح جوهره توحید از عبدالسلام، مختصر بخاری زبیدی، بخشی از صحیح مسلم، شمائل (دو بار)، حکم ابن عطاءالله (دو بار)، فضائل رمضان، همزیه، برده، بانت سعاد و بخشی از جمع الجوامع را فراگرفت.
- شیخ محمد اشمونی: نزد وی فقه، شرح هدهدی، تفسیر جلالین، مغنی اللبیب، شرح سعد، جمع الجوامع، بخشی از مطول و برده را خواند.
- شیخ محمد انبابی: نزد وی فقه، شرح ملوی بر سمرقندیه، شرح ابن عقیل، شرح اشمونی در نحو، رساله فضالی در توحید و مولد نبوی ابن حجر را آموخت.
- سید عبدالهادی نجا ابیاری: مغنی اللبیب، متن کافی و بخشی از مطول را نزد وی خواند.
- و دیگر اساتید.
تألیفات
مهمترین تألیفات مؤمن شبلنجی عبارتند از:
- «تاریخ جبرتی (مختصر)».
- «فتح المنان بتفسیر غریب جمل القرآن».
- «نور الابصار في مناقب آل بيت النبي المختار صلی الله علیه وآله»
روايت حديث غدير[۲]
يكى از بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده مؤمن بن حسن مؤمن شِبلَنجى (زنده در سال ۱۳۲۲ ق) است. وى حديث نزول آيه «سَألَ سائِلٌ» در ماجراى غدير را روایت كرده است.[۳] كحّاله[۴]: وى و آثارش را معرفى كرده و ستوده است.