محاكمه ابوبكر و عمر در دوران رجعت

از جمله آیاتی که در سفر حجةالوداع و پیش از اتمام مراسم حج بر پیامبر صلی الله علیه و آله نازل شد، اِخبار خداوند از صحیفه ملعونه اول بود: وَ جَعَلُوا الْمَلائِکَةَ الَّذِینَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً أَ شَهِدُوا خَلْقَهُمْ سَتُکْتَبُ شَهادَتُهُمْ وَ یُسْئَلُونَ: «ملائکه ای را که بندگان خدایند مؤنث می‌پندارند. آیا در خلقت آنها حاضر بوده‌اند؟ به زودی شهادت آنان نوشته می‌شود و مورد سؤال قرار می‌گیرند». قبل از همپیمان شدن و نوشتن صحیفه ملعونه، خداوند خبر آن را به پیامبرش داد. هنوز مراسم حج پایان نیافته بود که پیامبر صلی الله علیه و آله این پیام را از جانب درگاه الهی دریافت کرد، و در حالی که آنان سرگرم توطئه‌ها و نقشه‌های خود بودند حضرت از جزئیات کارشان خبر داشت.

محاکمه ابوبکر و عمر در رجعت

امام باقر علیه السلام ماجرای پیمان نامه اصحاب صحیفه را بیان فرمود که آن را در بین خود نوشتند و در کعبه بر سر آن هم پیمان شدند و یکدیگر را شاهد گرفتند و مُهر خود را به عنوان امضا بر آن زدند.

سپس فرمود: خداوند عزوجل قبل از آنکه آنان پیمان نامه را بنویسند پیامبرش را از کار آنان باخبر کرد و درباره آن آیاتی از قرآن نازل کرد. راوی با تعجب از حضرت پرسید: واقعاً خداوند درباره اقدامات آنان آیه نازل کرد؟! حضرت فرمود: کلام خداوند تعالی را نمی‌شنوی که می‌فرماید: سَتُکْتَبُ شَهادَتُهُمْ وَ یُسْئَلُونَ: «به زودی شهادت و گواهی آنان نوشته می‌شود و آنان مورد سؤال قرار خواهند گرفت»، و کلام خداوند تعالی که می‌فرماید: وَ لَنْ یَنْفَعَکُمُ الْیَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّکُمْ فِی الْعَذابِ مُشْتَرِکُونَ: «بیزاری شما از یکدیگر امروز (قیامت) فایده ای به حالتان ندارد چرا که ظلم کرده‌اید، و در نتیجه در عذاب مشترک خواهید بود».

در روایت دیگری امام باقر علیه السلام به جای این آیه، آیه دیگری را فرمود: وَ جَعَلَها کَلِمَةً باقِیَةً فِی عَقِبِهِ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ: «و آن (امامت) را مسئله ای باقی در نسل او قرار داد که شاید بازگردند».

آنچه جالب توجه است محاکمه مخصوص اصحاب صحیفه است. شکی نیست که پرونده برای هدفی تشکیل می‌شود و آن هدف بازخواستِ صاحبان آن در روز محاکمه است. خداوند با عبارت «وَ یُسْئَلُونَ»: «مورد سؤال قرار می‌گیرند» به این مطلب تصریح فرموده است.

لذت بخش روزی است که مهدی زهرا علیه السلام این پرونده را باز کند و آن دو نفر را از دل خاک بیرون کشد و پیش چشم همه پرده از گذشته سیاه آنان بردارد. بار دیگر در دوران رجعت این پرونده بازمی‌گردد و آنان به عنوان مُسبِّب روزگار سیاه بشریت معرفی می‌شوند.

منابع

دانشنامه غدیر، جلد ۱۱، صفحه ۵۲.