محمد بن عبدالله عدوی (مقری)
محمد بن عبدالله بن یزید قرشی عدوی، مکنی به ابویحیی و معروف به ابن ابیعبدالرحمن مقری مکی. وی از موالی آل عمر (خاندان عمر بن خطاب) و منسوب به قبیله قریش و بنیعدی است. نسب او گاهی با عنوان «القرشی العدوی» و «المکی» ذکر میشود که به محل سکونت و تبارش در مکه اشاره دارد.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمد بن عبدالله بن یزید القرشی العدوی، ابویحیی المکی |
| سرشناسی | محدث و مقری برجسته مکه در سده سوم هجری |
| تولد | نامشخص |
| وفات | سال ۲۵۶ هجری قمری |
| خویشان سرشناس | پدر: عبدالله بن یزید، نوه: عبدالرحمن بن عبدالله |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | پدرش عبدالله بن یزید، سفیان بن عیینه، مروان بن معاویه، ایوب بن نجار یمامی و دیگران |
| شاگردان | نسائی، ابن ماجه، عبدالرحمن بن عبدالله (نوه)، ابوحاتم رازی، ابراهیم بن ابی طالب و دیگران |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، قرائت |
| علت شهرت | وثاقت، کثرت حج (هفتاد بار) |
جایگاه رجالی
وی از محدثان و مقریان برجسته مکه در سده سوم هجری و از جمله راویان موثق (ثقه) نزد علمای رجال است. در طبقه راویان نسل یازدهم (پس از تابعین) قرار دارد و به عنوان شیخ الحرم و مقری شناخته میشود.
اساتید
محمد بن عبدالله از جمعی از بزرگان حدیث و فقه بهره برده و روایت کرده است:
- پدرش: عبدالله بن یزید
- سفیان بن عیینه (از اعلام حدیث در مکه)
- مروان بن معاویة الفزاری
- ایوب بن النجار الیمامی
- سعید بن سالم القداح
- عبدالله بن رجاء المکی
- عبدالله بن الولید العدنی
- عثمان بن عبدالرحمن الطرائفی
- و دیگران.
شاگردان
جمع کثیری از حفاظ و محدثان از جمله مشاهیر زیر از او حدیث شنیده و روایت کردهاند:
- نسائی (صاحب سنن)
- ابن ماجه (صاحب سنن)
- عبدالرحمن بن عبدالله بن محمد (نوه وی)
- ابوحاتم رازی
- ابراهیم بن ابی طالب
- حرمی بن ابی العلاء مکی
- اسحاق بن ابراهیم بستی
- ابو عروبة حرانی
- عبدالله بن زیدان بجلی
- محمد بن علی حکیم ترمذی
- مفضل بن محمد جندی
- یحیی بن محمد بن صاعد
- ابو قریش محمد بن جمعة حافظ
- محمد بن عبدالله بن عبدالسلام (مکحول بیروتی)
- عبدالرحمن بن ابی حاتم
- ابراهیم بن عبدالصمد هاشمی
- احمد بن عمیر بن جوصاء
- احمد بن سلیمان بن داود طوسی
- و دیگران.
تمامی علمای رجال و جرح و تعدیل بر وثاقت و صداقت وی اتفاق نظر دارند:
- ابن ابی حاتم رازی: در سال ۲۵۵ هجری به همراه پدرش (ابوحاتم) از او حدیث شنید و دربارهاش گوید: «صدوق و ثقه است». وی از پدرش نیز نقل کرده که او را «صدوق» خوانده است.
- نسائی: وی را «ثقه» دانسته است.
- خلیلی: درباره وی گفته: «ثقة متفق علیه» (مورد اتفاق علما بر وثاقت است).
- ابن حبان: نام وی را در کتاب «الثقات» (کتاب راویان موثق) ذکر کرده است.
- مسلمة بن قاسم اندلسی: نیز او را توثیق کرده و افزوده است: «هفتاد بار به حج مشرف شد».
وفات
به گفته ابوبشر الدولابی و دیگران، وفات وی در سال ۲۵۶ هجری قمری رخ داده است.
روايت حديث غدير[۱]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده محمد بن عبداللَّه عدوى مُقرى (م ۲۵۶ ق) است. عاصمى در «زين الفتى فى تفسير سورة هل اتى» حديث غدير را از محمد بن عبداللَّه بن يزيد مُقرى نقل كرده است.[۲]
ابن حبان و ذهبى و ابن حجر[۳]: او را توثيق كرده و ستوده اند. نسايى، ابن ماجه، ابن خُزَيمه و ابراهيم هاشمى از او روایت كرده اند. ابوحاتم وى را صدوق خوانده است. ابن حجر توثيق ها و ستايش هاى ديگران را درباره او نقل كرده است.