محمد بن عبدالله مقدسی (ابوبکر، شمس الدین، ابن محبّ)
ابوبکر شمسالدین محمد بن عبدالله بن احمد بن عبدالله بن احمد بن محمد بن ابراهیم مقدسی حنبلی، معروف به الصامت (به دلیل سکوت طولانی و وقار بسیار). وی در سال ۷۱۲ هجری قمری متولد شد. نسب او به خاندانی علمی و حدیثی در بیتالمقدس و صالحیه (دمشق) میرسد.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمد بن عبدالله بن احمد بن عبدالله بن احمد بن محمد بن ابراهیم مقدسی حنبلی |
| سرشناسی | حافظ، فقیه حنبلی و محدث قرن هشتم |
| تولد | ۷۱۲ هجری قمری |
| وفات | ۷۸۹ هجری قمری |
| خویشان سرشناس | پدر: عبدالله بن احمد مقدسی، خاله: زینت بنت الکمال |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | تقیالدین سلیمان، قاسم بن عساکر، عیسی المطعم، ابن عبدالدایم، ذهبی و دیگران |
| شاگردان | محمد بن احمد فاسی، عمران بن ادریس جلجولی، احمد بن ابراهیم فوی و دیگران |
| تحصیلات | حدیث، فقه، قرائات |
| مذهب | حنبلی |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، فقه، تدریس، افتاء |
| علت شهرت | حافظه قوی، اتقان، سکوت طولانی (صامت) |
جایگاه رجالی[۱]
او از حافظان برجسته حدیث، فقیهی حنبلی مذهب و از آخرین بازماندگان این فن در قرن هشتم هجری بود. به دلیل کثرت سکوت و وقارش به «الصامت» شهرت یافت. علمای هم عصر و پس از او وی را ستوده و به اتقان، علم، فقاهت و همت عالی در تحصیل وصف کردهاند.ابن جزری[۲] و سیوطی: او را توثيق كرده و در علم رجال و حدیث بسيار ستوده اند.
اساتید[۳]
وی از جمع زیادی از محدثان نامدار بهره برد و در محضر آنان حدیث شنید و قرائت کرد. برخی از مهمترین اساتید وی عبارتند از:
- تقیالدین سلیمان
- قاسم بن عساکر
- عیسی المطعم
- ابن عبدالدایم
- خالهاش: زینت بنت الکمال (بر او بسیار قرائت کرد)
- پدرش: عبدالله بن احمد مقدسی
- مزی (یوسف بن زکی عبدالرحمن)
- برزالی (قاسم بن محمد)
- ذهبی (محمد بن احمد بن عثمان)
شاگردان
جمع بسیاری از محدثان و طلاب علم از محضرش بهره بردند و از او حدیث شنیدند. از جمله:
- محمد بن احمد بن علی فاسی
- عمران بن ادریس جلجولی مقدسی (ابوموسی زینالدین)
- احمد بن ابراهیم بن ابیبکر فوی مرشدی (ابوالعباس)
- عبدالرحمن بن یوسف بن احمد صالحی (زینالدین)
- عبدالرحمن بن عبدالله بن خلیل حرستانی (زینالدین)
- شمسالدین محمد بن عبدالهادی (در سال ۷۳۰ از او سماع داشت)
- جد نویسنده (برهانالدین ابن مفلح) و دیگران.
ویژگیها
- بسیار خاموش و باوقار بود.
- ذهنی نیکو و همتی عالی در تحصیل حدیث داشت.
- در فقه حنبلی متبحر بود و افتاء و تدریس میکرد.
- قرائت بسیار کرد و در تخریج و بهرهرسانی علمی توانا بود.
وفات
وی در ماه شوال یا ذیالقعده سال ۷۸۹ هجری قمری درگذشت. منابع تاریخی وفات او را در این سال ثبت کردهاند.
روايت حديث غدير[۴]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده محمد بن عبداللَّه بن محبّ مَقدِسى، ابوبكر، شمس الدين، ابن محبّ (ت ۷۱۲ - م ۷۸۹ ق) است. ابن جَزَرى در «اسنى المطالب فى مناقب على بن ابى طالب عليه السلام» و نيز ابوموسى مدينى در كتابش «المسلسل بالاسماء» گفته اند كه ابن محبّ حديث غدير را با سند فواطم روایت كرده است.[۵]