محمد رضا مامقانی
 | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمدرضا بن محییالدین بن عبدالله مامقانی |
| سرشناسی | پژوهشگر، محقق و نویسنده |
| تولد | ۱۳۷۳ قمری (۱۳۳۲ شمسی)، نجف اشرف |
| وفات | دوشنبه ۴ اسفندماه (1404شمسی) |
| خویشان سرشناس | پدر: محییالدین مامقانی، جد: عبدالله مامقانی (صاحب تنقیح المقال) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | میرزا جواد تبریزی، میرزا کاظم تبریزی قاروبی، حسین وحید خراسانی، مرتضی مطهری |
| تالیفات | «مسرد تنقیح المقال فی علم الرجال» |
| تحصیلات | حوزوی (نجف و قم) |
| مذهب | شیعه اثنیعشری |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | تصحیح متون کهن، رجال، درایه، تاریخ اهلبیت علیهم السلام |
| علت شهرت | نواده علامه عبدالله مامقانی، تحقیقات در علم رجال و احیای آثار خاندان مامقانی |
محمدرضا مامقانی (متولد ۱۳۷۳ قمری در نجف)، پژوهشگر، محقق و نویسنده حوزوی ایرانی است. وی فرزند آیتالله شیخ محییالدین مامقانی و نوهٔ رجالی نامدار شیعه، آیتالله شیخ عبدالله مامقانی (صاحب تنقیح المقال) میباشد. فعالیتهای علمی و پژوهشی او بیشتر در زمینهٔ تصحیح متون کهن، دانش رجال، درایه و تاریخ اهلبیت متمرکز است.
ولادت و خاندان
محمدرضا مامقانی در سال ۱۳۷۳ قمری (مطابق با ۱۳۳۲ شمسی) در شهر نجف اشرف چشم به جهان گشود. پدرش شیخ محییالدین مامقانی از عالمان و فقیهان نجف بود و جدش شیخ عبدالله مامقانی از برجستهترین رجالیان شیعه در قرن چهاردهم هجری بهشمار میرود. خاندان مامقانی اصالتاً از مامقان (از توابع آذربایجان) هستند، اما چند نسل در نجف سکونت داشتند و به خدمات علمی و دینی مشغول بودند.
تحصیلات
وی دوران کودکی و نوجوانی را در نجف گذراند و تحصیلات مقدماتی حوزوی را در همان شهر آغاز کرد. در سال ۱۳۹۱ قمری (۱۳۵۰ شمسی) به همراه خانواده به ایران مهاجرت کرد و در قم ساکن شد.
در قم از محضر اساتید برجستهای بهره برد که از آن جمله میتوان به این افراد اشاره کرد:
- میرزا جواد تبریزی
- میرزا کاظم تبریزی قاروبی
- حسین وحید خراسانی
- مرتضی مطهری (در درسهای ایشان در تهران نیز شرکت میکرد)
وی در کنار تحصیل، به تدریس سطوح مختلف حوزوی و نیز علوم رجال و درایه روی آورد و شاگردانی را پرورش داد.
فعالیتهای پژوهشی و آثار
محمدرضا مامقانی از محققان پرکار معاصر است. آثار او بیشتر در دو حوزهٔ تألیف و تحقیق (تصحیح و احیای متون کهن) جای میگیرد. وی تاکنون نزدیک به هشتاد کتاب و رسالهٔ علمی منتشر کرده که برخی از آنها با نام مستعار به چاپ رسیده است. دلیل استفاده از نام مستعار را برخی فروتنی یا شرایط خاص زمانی ذکر کردهاند.
تألیفات
| ردیف | عنوان کتاب | موضوع | ناشر |
|---|---|---|---|
| ۱ | مَسرَد تنقیح المقال فی علم الرجال | شرح و تعلیقه بر تنقیح المقال | مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث |
| ۲ | علم النسب | نسبشناسی و اهمیت آن | مولود کعبه |
| ۳ | مقباس الهدایة فی علم الدرایة | درایه الحدیث | مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث |
| ۴ | الکنی و الألقاب التی یعبّر بها فی الأخبار عن الرسول و الأئمة الأطهار | کنیهها و القاب در روایات | مولود کعبه |
| ۵ | معجم الرموز و الإشارات | فرهنگ رموز و نشانههای کتب رجالی و حدیثی | مطبعه مهر |
| ۶ | المباهلة بروایة صاحب الإقبال (مقاله) | بررسی حدیث مباهله | مجله علوم الحدیث |
تحقیقات (تصحیح و احیاء)
| ردیف | عنوان کتاب | موضوع / نوع اثر | توضیحات |
|---|---|---|---|
| ۱ | تنقیح المقال فی علم الرجال | تصحیح و تحقیق | اثر علامه عبدالله مامقانی، با همکاری دیگران |
| ۲ | مخزن المعانی فی ترجمة المحقق المامقانی | شرح حال و زندگینامه | درباره شیخ عبدالله مامقانی |
| ۳ | عقیلة الوحی | شخصیتشناسی | درباره حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها |
| ۴ | الکلمة الغراء فی تفضیل الزهراء سلام الله علیها | رساله در فضیلت | درباره حضرت فاطمه سلام الله علیها |
| ۵ | مرآة الکمال لمن رام درک مصالح الأعمال | اخلاق و اعمال | به کوشش وی |
| ۶ | گذری بر مقاله «تنقیح المقال در قاموس الرجال» | نظارت و اشراف | — |
| ۷ | المباهلة بروایة صاحب الإقبال | تحقیق حدیثی | درباره حدیث مباهله بر اساس نقل سید بن طاووس |
ویژگیهای علمی
محمدرضا مامقانی در تحقیقات خود به دقت در نسخهشناسی و اعتبارسنجی منابع شهرت دارد. بسیاری از کارهای او به احیای آثار خاندان مامقانی اختصاص یافته که گامی مهم در حفظ میراث علمی این خاندان محسوب میشود. وی همچنین در گردهماییها و مجامع علمی مرتبط با حدیث و رجال مشارکت داشته است.