مطّلب بن زیاد کوفی «ابوطالب»
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | مطلب بن زیاد بن ابیزهیر ثقفی کوفی |
| سرشناسی | محدث، راوی ثقه |
| وفات | ۱۸۵ هجری قمری |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | اسماعیل بن عبدالرحمن سدی، زید بن علی بن حسین، عبدالملک بن عمیر و دیگران |
| شاگردان | احمد بن حنبل، یحیی بن معین، ابن ابیشیبه، عبدالله بن مبارک، اسحاق بن راهویه و دیگران |
| تحصیلات | حدیث، فقه |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث و رجال |
| علت شهرت | وثاقت نزد احمد بن حنبل و یحیی بن معین، روایت در الادب المفرد بخاری، خصائص نسائی و سنن ابن ماجه |
مطلب بن زیاد بن ابیزهیر ثقفی کوفی (متوفای ۱۸۵ هجری)، مکنی به ابوالحسن، از محدثان نامدار کوفه در اواخر سده دوم هجری است. احمد بن حنبل و یحیی بن معین او را ثقه دانستهاند، هرچند ابوحاتم رازی درباره او گفته «حدیثش نوشته میشود ولی برای احتجاج به کار نمیرود». از وی در «الادب المفرد» بخاری، «خصائص» نسائی و سنن ابن ماجه روایت نقل شده است.
جایگاه رجالی[۱]
ابوالحسن (یا ابویحیی) مطلب بن زیاد بن ابیزهیر ثقفی، معروف به مطلب بن زیاد. در نسبت وی اختلاف است: برخی او را قرشی خواندهاند، زیرا گفته شده که وی مولای جابر بن سمره سوائی بود و جابر خود حلیف (همپیمان) بنی زهره از قریش به شمار میرفت. از اینرو به «القرشی» نیز شهرت یافت. به روایت محمد بن عبدالله حضرمی، در سال ۱۸۵ هجری قمری درگذشت.
اساتید
مطلب بن زیاد از جمع کثیری از محدثان و تابعیان کوفه حدیث شنید که از آن جملهاند:
- اسحاق بن ابراهیم بن عمیر (مولی ابن مسعود) - برای ابن ماجه
- اسماعیل بن عبدالرحمن سُدّی - برای نسائی در خصائص علی و ابن ماجه در تفسیر
- زیاد بن علاقه
- زید بن علی بن حسین علیه السلام
- عبدالله بن عیسی بن عبدالرحمن بن ابی لیلی
- عبدالله بن محمد بن عقیل
- عبدالملک بن عمیر
- عمر بن سوید عجلی
- عمر بن عبدالله بن یعلی بن مره
- فضیل بن کثیر بن دینار
- لیث بن ابی سلیم - برای نسائی در سنن کبری
- محمد بن عبدالرحمن بن ابی لیلی (قاضی کوفه)
- محمد بن مهاجر کوفی
- نضر بن عربی
- یحیی بن عبدالرحمن ارحبی
- ابواسحاق سبیعی
- ابوبکر بن عبدالله ثقفی اصفهانی - برای بخاری در الادب المفرد
شاگردان
جمع بسیاری از محدثان نامدار از وی روایت کردهاند:
- ابراهیم بن موسی فراء رازی
- احمد بن حنبل
- اسحاق بن راهویه
- حسن بن اسماعیل مجالدی
- حسن بن حماد ضبی ورّاق
- سریج بن یونس
- سعید بن محمد جرمی
- سفیان بن وکیع بن جراح
- عبدالله بن عامر بن زراره
- عبدالله بن مبارک
- ابوبکر عبدالله بن محمد بن ابی شیبه
- عثمان بن محمد بن ابی شیبه
- ابوعسان مالک بن اسماعیل نهدی
- محمد بن ابراهیم اسباطی
- محمد بن عبدالله بن نمیر
- محمد بن مالک بن ابان بجلی
- ابو هشام محمد بن یزید رفاعی
- یحیی بن معین
- و دیگران
جایگاه رجالی
- احمد بن حنبل: پسرش عبدالله از پدر نقل کرده که مطلب بن زیاد را ثقه میدانست. فرزند دیگرش صالح از پدر نقل کرده: «در کوفه از مطلب بن زیاد و عمر بن عبید بزرگتر (در مرتبه علمی) ندیدیم.»
- یحیی بن معین: ابوبکر بن ابیخیثمه از وی نقل کرده که مطلب را ثقه دانسته است.
- ابوحاتم رازی: حدیثش نوشته میشود اما برای احتجاج مورد استفاده قرار نمیگیرد.
- ابوداود سجستانی: به نقل از ابوعبید آجری: دیدم عیسی بن شاذان وی را تضعیف میکند. در جای دیگر: از ابوداود درباره او پرسیدم، گفت: نزد من صالح است.
- عیسی بن شاذان: نزد وی احادیث منکر (غیرمعروف) وجود دارد.
- ابن حبان: وی را در کتاب «الثقات» (راویان موثق) ذکر کرده است.
- ذهبى و ابن حجر[۲]: احمد و ابن مَعين از او روايت كرده و او را توثيق كرده اند. بخارى و نَسايى (در الخصائص) و ابن ماجه از او روايت كرده اند.
روايت حديث غدير[۳]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده مطّلب بن زياد بن ابى زهير كوفى، ابوطالب (م ۱۸۵ ق) است. حافظ گنجى شافعى در «كفاية الطالب» حديث غدير را با نقل مختصر ماجراى غدير از مطّلب بن زياد نقل كرده است. حموينى و ابن کثیر دمشقی نيز اين حدیث را روایت كرده اند. ابن كثير مى نويسد: شيخ ما ذهبى گفته است: اين حديث حسن است. البته ابن كثير بخش هايى از متن حديث را انداخته است.[۴]