نعیم بن حکیم مدائنی
نعیم بن حکیم مدائنی از محدثان قرن دوم هجری و برادر عبدالملک بن حکیم است. وی در منابع رجالی اهل سنت با اقوال متفاوتی مواجه شده است. گروهی از رجالشناسان همچون یحیی بن معین و عجلی او را توثیق کردهاند، در حالی که نسائی و ابن سعد او را تضعیف نمودهاند.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | نعیم بن حکیم مدائنی |
| سرشناسی | راوی حدیث از طبقه ششم، مختلففیه میان جرح و تعدیل |
| تولد | اوایل قرن دوم هجری |
| وفات | سال ۱۴۸ هجری قمری (بر اساس نقل ابوداوود) |
| خویشان سرشناس | عبدالملک بن حکیم (برادر) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | عبدالملک بن ابی بشیر، ابومریم ثقفی |
| شاگردان | اسباط بن محمد، شبابة بن سوار، عبدالله بن داود خریبی، عبیدالله بن موسی، علی بن محمد مدائنی و... |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، رجال |
| علت شهرت | اختلاف علمای رجال در توثیق و تضعیف او؛ روایت بخاری در «رفع الیدین» |
زندگی نامه
نعیم بن حکیم مدائنی، برادر عبدالملک بن حکیم، از اهالی شهر مدائن بود.[۱] یحیی بن معین در پاسخ به سؤالی درباره این دو برادر تأکید کرده که هر دو از ابومریم ثقفی روایت داشتهاند و شبابة بن سوار از هر دوی آنها حدیث نقل کرده است، اما نعیم را «اثبت» (استوارتر) و بزرگتر از برادرش میداند.[۲]
اساتید
نعیم بن حکیم از مشایخی چون عبدالملک بن ابی بشیر و ابومریم ثقفی روایت کرده است.[۳] ابو مریم ثقفی راوی خاص نعیم بن حکیم بوده و غیر از او کسی از وی روایت نکرده است.
شاگردان
راویانی که از نعیم بن حکیم حدیث نقل کردهاند،[۴] عبارتند از:
- اسباط بن محمد قرشی
- شبابة بن سوار مدائنی
- عبدالله بن داود خریبی
- عبیدالله بن موسی
- ابوالحسن علی بن محمد مدائنی
- محمد بن بشر عبدی
- وکیع بن جراح
- یحیی بن سعید قطّان
- ابوعوانة
- یحیی بن سعید قطّان
اقوال علمای رجال
الف. توثیق و مدح
- یحیی بن معین (به نقل عبدالخالق بن منصور) میگوید: «ثقة». همچنین در نقل دیگری از ابن معین آمده است که شبابة بن سوار و دیگران از او روایت کردهاند.[۵]
- عجلی نیز او را توثیق کرده است.[۶]
- ابن خراش میگوید: «صدوق، لا بأس به» (راستگو، اشکالی در او نیست).[۷]
- ابن حبان او را در کتاب «الثقات» خود ذکر کرده است.[۸]
ب. جرح و تضعیف
- نسائی میگوید: «لیس بالقوی» (قوی نیست).[۹]
- محمد بن سعد (نویسنده طبقات) میگوید: «لم یکن بذاک» (چندان خوب نبود).[۱۰]
- ساجی از ابن معین نقل کرده که او را تضعیف کرده است.[۱۱] این سخن با نقل قبلی از ابن معین مبنی بر توثیق، ظاهراً تعارض دارد که شاید ناظر به دورهای متفاوت از نظر ابن معین باشد.
- ازدی میگوید: «احادیثه مناکیر» (احادیث او ناشناخته و منکر است).[۱۲]
- ابن حجر عسقلانی در خاتمه بحث خود میگوید: «لا یقوم حدیثه» (حدیث او برپا نمیدارد و معتبر نیست).[۱۳]
وفات
ابوعبید آجری از ابوداوود نقل کرده که نعیم بن حکیم در سال ۱۴۸ هجری قمری درگذشت.[۱۴]
روايت حديث غدير[۱۵]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده نعيم بن حكيم مدائنى (م ۱۴۸ ق) است. احمد در «المسند» حديث غدير را از «نعيم بن حكيم» روایت كرده است.[۱۶] خطيب و ابن حجر عسقلانی[۱۷]: يحيى بن مَعين، عِجلى و ابن خِراش: او را توثيق كرده اند. بخارى در رفع اليدين و ابوداوود و نَسايى در الخصائص از او روايت كرده اند.
پانویس
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۲۹، ص۴۵۸
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۲۹، ص۴۵۸
- ↑ ابن حبان، الثقات، ج۷، ص۵۳۵
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۲۹، ص۴۵۸
- ↑ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۴۶۸
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۲۹ ص۴۵۸
- ↑ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۴۶۸
- ↑ ابن حبان، الثقات، ج۷، ص۵۳۵
- ↑ ابن حجر،تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۴۶۸
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۲۹ ص۴۵۸
- ↑ ابن حجر،تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۴۶۹
- ↑ ابن حجر،تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۴۶۹
- ↑ ابن حجر،تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۴۶۹
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۲۹، ص۴۵۸
- ↑ چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۲۰۶.
- ↑ مسند احمد بن حنبل: ج ۱ ص ۱۵۲.
- ↑ تاريخ بغداد: ج ۱۳ ص ۳۰۲. تقريب التهذيب: ج ۲ ص ۳۰۵.