هلال بن بشر بصری (ابوالحسن)
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | هلال بن بشر بن محبوب بن هلال بن ذکوان مزنی، ابوالحسن بصری احدب |
| سرشناسی | محدث، متقن الحدیث، امام مسجد یونس بن عبید در بصره |
| وفات | سال ۲۴۶ هجری قمری |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | حماد بن زید، حماد بن مسعده، روح بن عباده، صفوان بن عیسی و دیگران |
| شاگردان | بخاری (در کتاب «القراءة خلف الإمام»)، ابوداوود، نسائی، ابن خزیم و دیگران |
| تحصیلات | فراگیری حدیث در بصره |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، روایت، امامت مسجد |
| علت شهرت | وثاقت و اتقان در حدیث؛ روایت بخاری، ابوداوود و نسائی از او |
هلال بن بشر بن محبوب مزنی بصری، معروف به ابوالحسن احدب، از محدثان طبقه دهم و امام مسجد یونس بن عبید در بصره بود. وی راویانی چون حماد بن زید، روح بن عباده و صفوان بن عیسی را ملاقات کرده و محدثانی همچون بخاری (در جزء القراءة)، ابوداوود، نسائی و ابن خزیمه از او روایت نمودهاند. علمای رجال او را ثقه و متقن الحدیث توصیف کردهاند.
زندگی نامه
هلال بن بشر بن محبوب بن هلال بن ذکوان مزنی، کنیه ابوالحسن، اهل بصره بود و به «احدب» (قوزدار) شهرت داشت. وی امام مسجد یونس بن عبید (از محدثان مشهور بصری) بود .[۱]بخاری در کتاب مستقل «القراءة خلف الإمام» از هلال بن بشر روایت کرده است. همچنین ابوداوود و نسائی در سنن خود از او نقل حدیث کردهاند. علامه مزی تصریح کرده: «روی له البخاري في جزء القراءة، و أبو داود، و النسائي».[۲] ابن حجر در تقریب رمزهای «د» (ابوداوود)، «س» (نسائی) را برای او ذکر کرده است.
۲. طبقه و اساتید
ابن حجر عسقلانی او را در طبقه دهم (از نظر تقسیمات خود) قرار داده است.[۳] وی از مشایخ زیر روایت کرده است[۴]:
- حماد بن زید (ابوداوود از او روایت کرده)
- حماد بن مسعدة (نسائی)
- روح بن عبادة
- صفوان بن عیسی (نسائی)
- ابوعاصم ضحاک بن مخلد
- مرحوم بن عبدالعزیز عطار (نسائی)
- محمد بن خالد بن عثمة (نسائی)
- محمد بن ابی عدی
- یوسف بن یعقوب سدوسی
- عبدالعزیز بن عبدالصمد عَمی (نسائی)
- عثمان بن عفان غطفانی (ابوداوود)
- عون بن عمارة عبدی
- سالم بن نوح
- سهل بن حماد ابوعتاب دلال
- بدل بن محبر
۳. شاگردان
راویانی که از هلال بن بشر حدیث نقل کردهاند[۵]:
- بخاری در کتاب «القراءة خلف الإمام» (جزء مستقل)
- ابوداوود سجستانی در سنن خود
- نسائی در سنن خود
- ابوبکر بن ابی عاصم
- ابوبکر بن صدقة بغدادی
- ابو عروبة حسین بن محمد حرانی
- عبدان بن احمد اهوازی
- محمد بن اسحاق بن خزیمه (ابن خزیمه)
- محمد بن مسیب ارغیانی
- یحيی بن محمد بن صاعد
- هشام بن علی سیرافی سدوسی
- حسین بن اسحاق تستری
اقوال علمای رجال
الف) توثیق و مدح
- نسائی گفت: «ثقة».[۶]
- ابن حبان او را در کتاب «الثقات» ذکر کرده و گفت: «متقن للحدیث» (استوار و محکم در حدیث).[۷]
- در جای دیگر، ابن حبان میگوید: «مستقیم الحدیث» (حدیث او درست و مستقیم است).[۸]
- ابن حجر عسقلانی در تقریب میگوید: «ثقة» و او را از طبقه دهم دانسته است.[۹]
ب) جرح و تضعیف
هیچ جرح و تضعیفی از سوی ائمه رجال درباره هلال بن بشر نقل نشده است و تمامی اقوال بر وثاقت و اتقان وی اتفاق دارند.
وفات
ابوبکر بن ابی عاصم (از شاگردان وی) نقل کرده که هلال بن بشر در سال ۲۴۶ هجری قمری درگذشت.[۱۰] ابن حجر نیز همین سال را تأیید کرده است.[۱۱]
روايت حديث غدير[۱۲]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده هلال بن بشر بصرى، ابوالحسن (م ۲۴۶ ق) است. نسایی در «الخصائص» حدیث غدیر را با اشاره به ماجراى غدير از هلال بن بشر بصرى روایت كرده است.[۱۳] ابن حبّان و ذهبی و ابن حجر[۱۴]: او را ثقه دانسته اند. ابوداوود، نسايى، ابن خُزَيمه و ابن صاعد از وى روایت كرده اند.
پانویس
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۳۰، ص۴۲۱؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۸۵
- ↑ مزی،تهذیب الکمال ج۳۰، ص۴۲۳
- ↑ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۳۶
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۳۰، ص۴۲۱-۴۲۲
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۳۰، ص۴۲۲-۴۲۳
- ↑ مزی، تهذیب الکمال،ج۳۰، ص۴۲۳؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۸۵
- ↑ ابن حبان، الثقات، ج۹، ص۲۴۸
- ↑ ابن حبان، الثقات، ج۹، ص۲۴۸
- ↑ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۳۶
- ↑ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۸۵
- ↑ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۳۶
- ↑ چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۲۳۷.
- ↑ الخصائص: ص ۴۷.
- ↑ الثقات: ج ۹ ص ۲۴۸. كاشف: ج ۳ ص ۲۲۶. تقريب التهذيب: ج ۲ ص ۳۲۲.