تورات

تورات کتاب مقدس یهودیان و مسیحیان است. قرآن در آیات متعددی درباره تورات سخن گفته، و این کتاب را نازل شده بر حضرت موسی علیه السلام و کتاب آسمانی بنی‌اسرائیل معرفی کرده است. قرآن همچنین حضرت عیسی علیه السلام و حضرت محمد صلی الله علیه وآله را تأیید‌کننده این کتاب معرفی نموده است. این کتاب شامل پنج سِفْر اول کتاب مقدس است. یهودیان معتقدند این کتاب‌ها متعلق به حضرت موسی علیه السلام است. آنان این کتاب را نازل شده بر حضرت موسی علیه السلام می‌دانند. نام‌های متعددی برای این کتاب استفاده شده است. با توجه به ارزش و جایگاه این کتاب‌ها به کل کتاب مقدس یهودی نیز تورات گفته می‌شود.

تورات از دیدگاه قرآن و روایات

🔹 تورات در نگاه قرآن

تورات (Tawrat) این واژه در لغت عبری به معنای «شریعت» و «تعلیم» است. قرآن کریم به صراحت از نزول تورات به عنوان منبع هدایت و نور یاد کرده است. خداوند می‌فرماید:

• إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِيهَا هُدًى وَنُورٌ ۚ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هَادُوا...: ما تورات را نازل کردیم که در آن هدایت و نوری بود. پیامبرانی که [در برابر فرمان خدا] تسلیم بودند، به وسیله آن برای یهود حکم می‌کردند...

نیز در جای دیگر می‌فرماید:

• وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ مِنْ بَعْدِ مَا أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ الْأُولَىٰ بَصَائِرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ: و به راستی پس از آنکه نسل‌های نخستین را هلاک کردیم، به موسی کتاب دادیم تا برای مردم بینش‌بخش و مایه هدایت و رحمتی باشد، باشد که آنان پند گیرند.

محتوای تورات از نگاه منابع شیعه

در منابع شیعی، تورات اصلی شامل پنج سفر (پیدایش، خروج، لاویان، اعداد و تثنیه) است. این کتاب افزون بر احکام شرعی، حاوی تاریخ انبیا و سرگذشت بنی‌اسرائیل و پندها و موعظه‌های الهی است.

از امام صادق علیه‌السلام نقل شده که در تورات آمده است:

• «یَا ابْنَ آدَمَ کُنْ کَمَا شِئْتَ کَمَا تَدِینُ تُدَانُ، مَنْ رَضِیَ مِنَ الدُّنْیَا بِالْیَسِیرِ اکْتَفَی اللَّهُ مِنْهُ بِالْیَسِیرِ»: ای فرزند آدم! هر گونه خواهی باش، همان گونه که دین داری، جزا می‌بینی. هر که به روزی اندک از دنیا خشنود باشد، خداوند نیز از او به اندک بسنده می‌کند.

جایگاه تورات در باور شیعه

از نگاه پیروان اهل بیت علیهم‌السلام، تورات اصلی از جانب خداوند نازل شده و تصدیق آن واجب است. چنان که قرآن می‌فرماید:

• «وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ...: و بدانچه نازل کرده‌ام ایمان آورید که تصدیق‌کننده همان چیزی است که با شماست.

در روایتی دربارهٔ منزلت تورات و انجیل و زبور نزد اهل بیت علیهم‌السلام نقل شده است:

• «إِنَّ عِنْدَنَا الْجَفْرَ وَ فِیهِ عِلْمُ التَّوْرَاةِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ الزَّبُورِ»: همانا جفر نزد ماست و در آن علم تورات و انجیل و زبور وجود دارد.

در تفسیر المیزان، علامه طباطبایی (ره) دربارهٔ اعتبار تورات می‌فرماید: قرآن کریم مفاد تورات نازل شده بر موسی را تصدیق کرده و آن را کتابی ذکر نموده که محتوایش روشنگر مردم بوده است، اما تورات موجود امروزی به دلیل دستبردها و تحریف‌های صورت گرفته از سوی علمای یهود، با تورات اصلی تفاوت یافته است.

تحریف تورات

بسیاری از مفسران شیعه بر این باورند که تورات کنونی دچار تحریف لفظی و معنوی شده است. علامه طباطبایی در تفسیر المیزان و دیگر مفسران شیعه بر اساس آیه شریفه: فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَٰذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ...: پس وای بر کسانی که کتاب را با دست خود می‌نویسند، سپس می‌گویند این از جانب خداست... به تحریف تورات اشاره کرده‌اند. البته این تحریف به معنای از میان رفتن تمام محتوای اصلی نیست، بلکه افزودن‌ها و کاستن‌هایی در آن رخ داده است.

نگاه ائمه علیهم‌السلام به تورات

با وجود تحریف، در منابع شیعه به نقل پاره‌ای از احکام و پندهای تورات توجه شده است. از امام باقر علیه‌السلام نقل شده:

• «إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى أَوْحَى إِلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَلَیْهِ السَّلَامُ فِی التَّوْرَاةِ أَنْ یَقُولَ...»: همانا خدای تبارک و تعالی در تورات به موسی بن عمران علیه‌السلام وحی فرمود که بگوید...

نشانه آن است که اهل بیت علیهم‌السلام تورات را کتابی الهی و محترم می‌شمارند و گاه به آن استناد می‌جستند.

از ودايع امامت

پس از اتمام اعمال حج و بازگشت به مكه از نظر ترتيب زمانى اگر چه اين آيات مربوط به وقايعى است كه در مكه قبل از حركت به سوى غدير رخ داده، اما از آنجا كه ادامه آن تا ورود به مدینه است، در اينجا قرار داده شد. خداوند رسماً دستور ابلاغ ولايت را بر پيامبرصلى الله عليه وآله نازل كرد. اولين مرحله جدّى از مسئله ولايت در همين روز آغاز مى ‏شود.

قبل از اعلام و ابلاغ ولايت على ‏عليه السلام به مردم، بايد ودايع نبوّت و امامت به على‏ عليه السلام سپرده شود. پيامبرصلى الله عليه وآله مجلسى خصوصى با على ‏عليه السلام تشكيل مى ‏دهد كه احدى در آن راه ندارد. اين ودايع دو قسم ‏اند: ودايع معنوى و ودايع مادى. از جمله اين ودايع ودايع مادى امامت كه خداوند متعال به پيامبرصلى الله عليه وآله در مکّه دستور داد آنها را پيش از غدير به اميرالمؤمنين‏ عليه السلام تحويل دهد تورات و عصای حضرت موسی‏ علیه السلام بود.

سپس در روز پر ماجراى چهاردهم ذى ‏الحجة، هنوز برنامه سلام به اميرالمؤمنين در مسير مكه تا غدير پايان نيافته بود كه بار ديگر دستور تحويل ميراث‏ هاى انبياءعليهم السلام به على‏ عليه السلام از طرف خداوند صادر شد، و پيامبر صلى الله عليه و آله هم همه را در يک جلسه خصوصى به اميرالمؤمنين‏ عليه السلام تحويل داد.

بیشتر بخوانید: "ودایع امامت"