جانشین پیامبر کیست؟ (کتاب)
«جانشین پیامبر کیست؟» نوشتهٔ سید علی حسینی میلانی، اثری کلامی دربارهٔ امامت و خلافت پس از پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم است. نویسنده جایگاه امامت در اندیشهٔ شیعه، نقش بیعت در تعیین خلیفه و شرایط امام نزد شماری از متکلمان اهلسنت را بررسی میکند. او با سنجش گزارشهای تاریخی و روایی بر پایهٔ این معیارها، از دیدگاه شیعه دربارهٔ جانشینی بلافصل امیرالمؤمنین علیهالسلام دفاع میکند.
نویسنده
سید علی حسینی میلانی فقیه و متکلم شیعه است. بخشی از آثار او به مبانی امامت، بررسی احادیث مورد استناد در این موضوع و نقد دیدگاههای کلامی دربارهٔ جانشینی پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم اختصاص دارد. وی از بنیانگذاران بنیاد فرهنگی امامت است.
آثار نویسنده
| نفحات الأزهار فی خلاصة عبقات الأنوار | جواهر الکلام فی معرفة الإمامة والإمام |
| استخراج المرام من استقصاء الأفحام | تشدید المراجعات و تفنید المکابرات |
| امامت امیرالمؤمنین علیهالسلام در سنجش خرد | نگاهی به حدیث منزلت |
| نگاهی به حدیث ثقلین | نگاهی به حدیث ولایت |
| نگاهی به آیه تطهیر | جانشین پیامبر کیست؟ |
محتوای کتاب
بخش نخست، ضرورت جانشینی پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم و تعریف امامت را بررسی میکند. نویسنده امامت را در چارچوب اعتقادی شیعه توضیح میدهد، نسبت آن را با اصول دین بررسی میکند و به این پرسش میپردازد که بحث امامت چه جایگاهی در گفتوگو دربارهٔ وحدت مسلمانان دارد.
بخش دوم به تعیین مصداق جانشین پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم اختصاص دارد. نویسنده پس از توضیح مفهوم بیعت، اعتبار آن را در تحقق خلافت و چگونگی بیعت با ابوبکر بررسی میکند. سپس گزارشهایی را میسنجد که برای نشان دادن پذیرش خلافت از سوی امیرالمؤمنین علیهالسلام به آنها استناد شده است. حضور در نماز جماعت خلفا، گزارش ازدواج امکلثوم با عمر، نامگذاری با نام خلفا و روایت مدح شیخین از موضوعات این بخشاند. نویسنده در پایان این بخش میپرسد آیا این گزارشها بر چشمپوشی امیرالمؤمنین علیهالسلام از حق خلافت دلالت دارند.
بخش سوم، علم، شجاعت و عدالت را در بحث شرایط امام و خلیفه بررسی میکند. نویسنده این معیارها را بر گزارشهایی دربارهٔ ابوبکر تطبیق میدهد و در این مسیر به جنگ خندق، تفسیر ابنتیمیه از شجاعت شیخین و ماجرای قتل مالک بن نویره میپردازد. بحث دربارهٔ دانش امیرالمؤمنین علیهالسلام با استناد به حدیث مدینةالعلم، از مباحث پایانی کتاب است.
فهرست مطالب
- سرآغاز
بخش یکم: امامت و خلافت چیست؟
- اشاره
- پیشگفتار
- لزوم خلیفه و جانشین پیامبر خدا
- امامت چیست؟
- امامت و دیدگاه شیعه
- امامت و اصول دین
- پاسخ از یک شبهه
- وحدت در سایهٔ امامت
بخش دوم: جانشین پیامبر خدا کیست؟
- علی یا ابوبکر؟
- دیدگاه دیگر
- پاسخ از این دیدگاه
- بیعت چیست؟
- بیعت شرعی
- آیا امامت و خلافت با بیعت محقق میشود؟
- بیعت با ابوبکر چگونه محقق شد؟
- آیا حضرت علی با ابوبکر بیعت کرد؟
- حضرت علی و حضور در نماز جماعت خلفا
- آیا بین امیرمؤمنان علی و خلفا پیوند سببی بود؟
- چگونگی ازدواج امکلثوم با عمر
- بررسی دیدگاه اهلسنت
- حضرت امیر و نامگذاری با اسامی خلفا
- نگاهی به روایت مدح شیخین
- آیا حضرت علی از حق خود تنازل کردند؟
بخش سوم: ویژگیهای امام و خلیفه از دیدگاه اهلسنت
- ویژگیهای مهم
- آیا ابوبکر واجد این ویژگیها و صفات بوده؟
- شجاعت ابوبکر
- فرار ابوبکر و عمر در جنگها
- جنگ خندق و شجاعت حضرت علی
- شجاعت شیخین و توجیه ابنتیمیه
- عدالت ابوبکر
- دوران خلافت ابوبکر و واقعهٔ قتل مالک بن نویره
- علم و دانش ابوبکر
- نگاهی به علم و دانش دروازهٔ نبوی
- کتابنامه
کتابهای مرتبط
- امامت امیرالمؤمنین علیهالسلام در سنجش خرد
- خلافت ابوبکر در ترازوی نقد
- چگونگی نماز ابوبکر به جای رسول خدا
منابع
- جانشین پیامبر کیست؟، سید علی حسینی میلانی، قم، مرکز حقایق اسلامی، ۱۳۸۸ ش. رکورد کتابشناختی کتابخانهٔ ملی ایران
