حضرت عیسی علیه السلام

حضرت عیسی علیه السلام، یکی از پیامبران بزرگ اولوالعزم و صاحب شریعت است که در قرآن کریم با القاب بلندی همچون «مسیح»، «کلمة الله» و «روح منه» یاد شده است. ایشان آخرین پیامبر از پیامبران بنی‌اسرائیل و بشارت‌دهنده به ظهور پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله و سلم بود. ولادت معجزه‌آسای ایشان از مادری باکره و مقدس به نام مریم، سخن گفتن در گهواره، و معجزات شگفت‌آور مانند زنده کردن مردگان و شفای کور مادرزاد، از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این پیامبر بزرگ است.

حضرت عیسی علیه السلام

نام	عیسی بن مریم
نسب	عیسی بن مریم بن عمران
لقب	مسیح، روح‌الله، کلمة الله، وجیه، ابن مریم
زادروز	۲۵ ذی‌القعده (به روایتی) - برابر با سال‌های ۴ تا ۶ پیش از هجرت (به اختلاف)
زادگاه	بیت لحم (فلسطین)
طول عمر	حدود ۳۳ سال (در زمین) و تاکنون زنده در آسمان
والدین	مادر: مریم بنت عمران (دوشیزه باکره)
پس از	(به عنوان پیامبر) حضرت یحیی علیه‌السلام (به ترتیب زمانی در رسالت)
پیش از	حضرت محمد صلی الله علیه وآله و سلم (آخرین پیامبر)
نقش	پیامبر اولوالعزم، صاحب شریعت و کتاب آسمانی (انجیل)
حوادث	معجزات (زنده کردن مردگان، شفای بیماران، سخن در گهواره)، دعوت بنی‌اسرائیل، بشارت به پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله
مخالفان	یهودیان بنی‌اسرائیل، رؤسای دینی آنان
یاران برجسته	حواریون (یازده تن برجسته)
حاکمان هم‌عصر	هیرودیس (دوره تولد)، امپراتوری روم (تیبریوس و دیگران)
آثار مرتبط	انجیل (کتاب آسمانی، اما تحریف‌شده در دیدگاه اسلام)

در قرآن کریم، حضرت عیسی علیه السلام ۲۵ بار به نام «عیسی» و ۱۳ بار به عنوان «مسیح» یاد شده است. ایشان به عنوان بنده خدا، رسول به سوی بنی‌اسرائیل، و یکی از پیامبران اولوالعزم معرفی شده است.

نام و القاب حضرت عیسی علیه السلام

درباره معنای نام «عیسی»، در اقرب الموارد آمده است که این لفظ عبرانی یا سریانی است و به قولی مقلوب «یسوع» است که آن نیز عبرانی می‌باشد. علامه طباطبایی در المیزان می‌نویسد که اصل عیسی «یشوع» است و آن را «نجات‌دهنده» تفسیر کرده‌اند.

لقب «مسیح» که در قرآن کریم برای حضرت عیسی علیه السلام به کار رفته است، از نظر ریشه‌شناسی، برگرفته از عبرانی «مشیحا» به معنای «مبارک» است. این لقب با آنچه خود حضرت عیسی علیه السلام در قرآن فرموده است، هماهنگی کامل دارد: وَجَعَلَنِی مُبَارَکًا أَیْنَ مَا کُنْتُ.

لقب حضرت عیسی علیه السلام چیست

لقب‌های مشهور حضرت عیسی علیه السلام عبارتند از: مسیح، کلمة الله (سوره آل عمران، آیه ۴۵)، روح‌الله (سوره نساء، آیه ۱۷۱)، ابن مریم، وجهیه فی الدنیا و الآخرة و من المقربین. (سوره آل عمران، آیه ۴۵) این القاب نشان‌دهنده جایگاه والای ایشان در نزد خداوند و در میان پیامبران است.

ولادت حضرت عیسی علیه السلام

حضرت عیسی در کدام کشور متولد شد

حضرت عیسی علیه السلام در شهر بیت لحم (در فلسطین امروزی) به دنیا آمد. ولادت ایشان، ولادتی معجزه‌آسا و منحصر به فرد است که در قرآن کریم با تفصیل تمام بیان شده است.

خداوند به حضرت مریم سلام الله علیها بشارت داد که به زودی صاحب فرزندی خواهد شد که از مقربان درگاه الهی است. سپس روح (یکی از فرشتگان بزرگ خدا) به شکل بشری کامل در برابر مریم مجسم شد و به او گفت که فرستاده‌ای از سوی پروردگارش است تا به اذن او پسری بدون پدر به وی عطا کند.

علامه مجلسی در کتاب تاریخ پیامبران به تفصیل به چگونگی تولد حضرت عیسی علیه السلام پرداخته است.

وضع حمل مریم سلام الله علیها

پس از آنکه حضرت مریم حامله شد، به مکان دوری منتقل شد و در آنجا درد زائیدن گرفت. او را به طرف تنه نخل کشانید و با خود گفت: «ای کاش قبل از این مرده و از خاطره‌ها فراموش شده بودم». در این هنگام ندا شنید که: «غم مخور که پروردگارت زیر پایت نهر آبی قرار داده، تنه درخت را تکان بده تا خرماهای تازه بر تو فرو ریزد، از آن بخور و بنوش و از فرزندت خرسند باش».

مریم سپس به میان مردم آمد در حالی که فرزندش را در آغوش داشت. آنها با دیدن این صحنه، شروع به سرزنش او کردند و گفتند: «ای مریم چه عمل شگفت‌آوری کردی! ای خواهر هارون! نه پدرت بد مردی بود و نه مادرت بدکار». مریم اشاره به کودک کرد تا با او سخن گویند؛ مردم گفتند: «ما چگونه با کسی سخن گوییم که در گهواره کودک است؟»

سخن گفتن در گهواره

در این هنگام، عیسی علیه السلام در گهواره به سخن درآمد و فرمود: إِنِّی عَبْدُ اللَّهِ آتَانِیَ الْکِتَابَ وَجَعَلَنِی نَبِیًّا؛ «من بنده خدا هستم، خداوند به من کتاب داد و مرا پیامبر قرار داد و هر جا که باشم، با برکت قرارم داد و مرا به نماز و زکات سفارش کرد، مادام که زنده باشم، و مرا نسبت به مادرم نیکوکار قرار داد و مرا جبار و شقی قرار نداد، و سلام بر من روزی که متولد شدم و روزی که می‌میرم و روزی که زنده برانگیخته می‌شوم».

قرآن کریم ولادت آن حضرت را با ولادت حضرت آدم علیه السلام مشابه دانسته است: إِنَّ مَثَلَ عِیسَیٰ عِنْدَ اللَّهِ کَمَثَلِ آدَمَ ۖ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ. از این جهت که او نیز همچون حضرت آدم علیه السلام بدون پدر متولد شد.

دوران نبوت حضرت عیسی علیه السلام

حضرت عیسی علیه السلام به سوی بنی‌اسرائیل مبعوث شد و مأمور گردید تا آنان را به سوی دین توحید بخواند. ایشان فرمود: «من با معجزه‌ای از ناحیه پروردگارتان آمده‌ام و آن این است که برای شما از گل چیزی به شکل مرغ می‌سازم و در آن می‌دمم، به اذن خدا مرغ زنده‌ای می‌شود؛ و کور مادرزاد و برص را شفا می‌دهم و مردگان را به اذن خدا زنده می‌کنم».

عیسی علیه السلام مردم را به شریعت جدید خود دعوت می‌کرد که تصدیق‌کننده شریعت حضرت موسی علیه السلام بود. ایشان برخی از احکام تورات را که به منظور گوشمالی و سخت‌گیری بر یهود حرام شده بود، نسخ نمود. همچنین بارها می‌فرمود: «من با حکمت به سوی شما گسیل شده‌ام تا آنچه را که مورد اختلاف شماست برایتان بیان کنم».

بشارت به ظهور پیامبر اسلام

از مهم‌ترین رسالت‌های حضرت عیسی علیه السلام، بشارت به آمدن پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم بود. قرآن کریم می‌فرماید: وَإِذْ قَالَ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ یَا بَنِی إِسْرَائِیلَ إِنِّی رَسُولُ اللَّهِ إِلَیْکُمْ مُصَدِّقًا لِمَا بَیْنَ یَدَیَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ یَأْتِی مِنْ بَعْدِی اسْمُهُ أَحْمَدُ.؛ یعنی و هنگامی را که عیسی بن مریم گفت: ای بنی‌اسرائیل! من فرستاده خدا به سوی شما هستم، در حالی که تورات را که پیش از من بوده، تصدیق می‌کنم و به رسولی که بعد از من می‌آید و نام او «احمد» است، بشارت می‌دهم.

حواریون

عیسی علیه السلام همچنان بنی‌اسرائیل را به توحید خدا و شریعت جدید دعوت کرد تا زمانی که از ایمان آوردنشان مأیوس شد. از میان عده کمی که به او ایمان آوردند، چند نفر حواری انتخاب کرد تا او را در راه خدا یاری کنند.

معجزات حضرت عیسی علیه السلام

معجزات حضرت عیسی علیه السلام از جمله نشانه‌های بارز نبوت ایشان است که در قرآن کریم به آنها اشاره شده است:

1. خلقت پرنده از گل: ساختن پرنده از گل و دمیدن در آن که به اذن خدا پرنده‌ای زنده می‌شد.
2. شفای کور مادرزاد و مبتلایان به پیسی: شفای کسانی که از بدو تولد نابینا بودند و مبتلایان به بیماری پیسی (برص).
3. زنده کردن مردگان: احیای مردگان به اذن خداوند.
4. خبر دادن از غیب: اطلاع از آنچه مردم می‌خوردند و در خانه‌ها ذخیره می‌کردند.
5. سخن گفتن در گهواره: که نشان‌دهنده مقام والای ایشان از همان ابتدای تولد بود.

عروج حضرت عیسی علیه السلام

گرایش روزافزون مردم به دین حضرت عیسی علیه السلام، وحشت و نگرانی رؤسای یهود را برانگیخت. آنان به قصد کشتن عیسی علیه السلام، امپراتور روم را با خود همراه کردند.

نظر قرآن درباره به صلیب کشیده شدن مسیح

مسیحیان بر این باورند که عیسی علیه السلام توسط یهود به صلیب کشیده شد، اما قرآن کریم به صراحت این ادعا را رد می‌کند و می‌فرماید:

وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِیحَ عِیسَی ابْنَ مَرْیَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلٰکِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ۚ وَإِنَّ الَّذِینَ اخْتَلَفُوا فِیهِ لَفِی شَکٍّ مِنْهُ ۚ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ ۚ وَمَا قَتَلُوهُ یَقِینًا بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَیْهِ ۚ وَکَانَ اللَّهُ عَزِیزًا حَکِیمًا.؛ یعنی و (نیز به کیفر) گفتارشان که: ما مسیح عیسی بن مریم پیامبر خدا را کشتیم، در حالی که نه او را کشتند و نه به دار آویختند؛ لکن امر بر آنها مشتبه شد. و کسانی که در مورد (قتل) او اختلاف کردند، از آن در شک هستند و علم به آن ندارند و تنها از گمان پیروی می‌کنند و قطعاً او را نکشتند بلکه خدا او را به سوی خود، بالا برد و خداوند توانا و حکیم است.

بنابر روایات، به جای حضرت عیسی علیه السلام شخصی به نام «یهودا اسخریوطی» به قتل رسید و بر دار آویخته شد.

در حدیث موثقی از حضرت رضا علیه السلام نقل شده است: «مشتبه نشد امر کشته شدن و مردن احدی از پیغمبران و حجت‌های خدا بر مردم، به غیر از عیسی بن مریم که او را زنده از زمین بالا بردند و روحش را در میان آسمان و زمین قبض کردند و چون به آسمان رسید حق تعالی روحش را به بدنش بازگردانید…».

نحوه وفات و بازگشت

نسبت به وفات حضرت عیسی علیه السلام اختلاف نظر وجود دارد. در آیه ۵۵ سوره آل عمران، خداوند می‌فرماید: إِذْ قَالَ اللَّهُ یَا عِیسَیٰ إِنِّی مُتَوَفِّیکَ وَرَافِعُکَ إِلَیَّ. درباره این آیه، بعضی مفسران گفته‌اند «توفی» به معنی مرگ است و خداوند اول او را می‌می‌راند و بعد از سه ساعت او را زنده کرده و به آسمان می‌برد. برخی دیگر گفته‌اند که مرگ آن حضرت بعد از آمدن به زمین در آخرالزمان خواهد بود.

حضرت عیسی در قرآن و روایات

جایگاه در قرآن

حضرت عیسی علیه السلام در قرآن کریم با ویژگی‌های زیر معرفی شده است:

• بنده خدا و رسول: إِنِّی عَبْدُ اللَّهِ آتَانِیَ الْکِتَابَ وَجَعَلَنِی نَبِیًّا
• اولوالعزم و صاحب شریعت: از پیامبران اولوالعزم و صاحب کتاب آسمانی انجیل.
• کلمة الله و روح منه: یَا أَهْلَ الْکِتَابِ لَا تَغْلُوا فِی دِینِکُمْ … إِنَّمَا الْمَسِیحُ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَکَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَیٰ مَرْیَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ.
• وجیه و از مقربان: وَجِیهًا فِی الدُّنْیَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِینَ.
• از صالحان و برگزیدگان: وَزَکَرِیَّا وَیَحْیَیٰ وَعِیسَیٰ وَإِلْیَاسَ ۖ کُلٌّ مِنَ الصَّالِحِینَ.

حضرت عیسی در روایات

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم درباره سیره حضرت عیسی علیه السلام فرمود: «ای ام ایمن! مگر نمی‌دانی که برادرم عیسی، شامی را برای صبحانه و صبحانه‌ای را برای شام نگه نمی‌داشت؟ از برگ درختان تغذیه می‌کرد و از آب باران می‌آشامید، پلاس می‌پوشید و هر جا شب می‌رسید همان‌جا بیتوته می‌کرد و می‌گفت: هر روزی، روزی خود را می‌آورد».

امام علی علیه السلام در وصف ایشان فرمود: «و اگر خواهی، از عیسی بن مریم علیه السلام برایت بگویم. او سنگ را بالش خود می‌کرد و جامه خشن می‌پوشید و نان خشک و گلوآزار می‌خورد. خورش او گرسنگی بود و چراغش در شب، ماه و سرپناهش در زمستان، آفتابگیرهای صبح و عصر و میوه و سبزیجاتش، علف و گیاهانی که زمین برای چهارپایان می‌رویاند. نه زنی داشت که مایه گرفتاری او باشد و نه فرزندی که اندوهگینش سازد و نه مال و ثروتی که دل او را به خود مشغول گرداند و نه طمعی که به خواری‌اش اندازد. مرکب او دو پایش بود و خدمتکارش دو دست او!»

امام صادق علیه السلام فرمود: «بدانید که اگر کسی عیسی بن مریم را انکار کند و به نبوت دیگر پیامبران اعتراف نماید، ایمان نیاورده است».

تحریف مسیحیت

وظیفه تبلیغ دین مسیحیت بعد از حضرت عیسی علیه السلام بر عهده شاگردان و رسولان بعد از ایشان از جمله پطرس بود. اما متأسفانه برخی از شاگردان مانند پولس، انحرافات بزرگی را در دین مسیح ایجاد کردند که مهم‌ترین آنها اعتقاد شرک‌آمیز به تثلیث و موجود الهی بودن حضرت عیسی علیه السلام بود.

قبر عیسی مسیح

درباره قبر عیسی مسیح، باید توجه داشت که بر اساس قرآن کریم، حضرت عیسی علیه السلام به صلیب کشیده نشد و نمرد، بلکه خداوند او را به سوی خود بالا برد. بنابراین، ایشان قبری در زمین ندارند. آنچه امروزه به عنوان «کلیسای قیامت» در اورشلیم یا «مقبره باغ» شناخته می‌شود، مکان‌هایی هستند که مسیحیان بر اساس باور خود به صلیب کشیده شدن و دفن عیسی، آنها را مقدس می‌شمارند، اما از منظر اسلامی، این مکان‌ها هیچ‌گونه ارتباطی با حضرت عیسی علیه السلام ندارند.

حضرت عیسی علیه السلام و غدیرخم

مقاله اصلی: "عیسی علیه السلام و غدیر"

در خطبه غدیر در ذیل آیه ۷۱ سوره صافات از گمراهی بیشتر پیروان عیسی علیه السلام یاد شده و اشاره شده که عیسی علیه السلام وقتی از اکثریت ناامید شد در پی گردآوری اقلیتی برآمد. درباره ارتباط حضرت عیسی علیه السلام و غدیر همچنین گفته شده که انجیل جزء ودایعی بوده که در جریان غدیر توسط پیامبر صلی الله علیه و آله به امیرالمؤمنین علیه السلام سپرده شده است.

درباره تشبیه امیرالمؤمنین علیه السلام به حضرت عیسی علیه السلام نیز چنین گفته شده است: در رخداد غدیر، پیامبر صلی الله علیه و آله خطاب به امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: در تو شباهتی به عیسی بن مریم وجود دارد. اگر نبود که گروه‌هایی از امتم درباره تو سخنی را بگویند که مسیحیان درباره عیسی گفتند، درباره تو سخنی می‌گفتم که از کنار هر دسته از مردم می‌گذشتی خاک پای تو را برمی‌داشتند و بدان تبرک می‌جستند.

اینکه امیرالمؤمنین واجد فضائلی عظیم است که در عظمت آن همین بس که اگر گفته می‌شد مردم خاک پای علی علیه السلام را برای تبرک برمی‌داشتند؛ اینکه شباهت امیرالمؤمنین علیه السلام به حضرت عیسی علیه السلام دربارهٔ خود این دو وجود مبارک نیست، بلکه از نظر مردمی است که دربارهٔ ایشان غلو می‌کنند؛ اینکه آنچه در این حدیث آمده در طول تاریخ دربارهٔ امیرالمؤمنین علیه السلام مطرح بوده است: اینکه عده‌ای دربارهٔ حضرت افراط و غلو می‌کردند و نسبت خدایی به آن حضرت می‌دادند و عده‌ای دیگر تفریط می‌کردند و به آن حضرت ناسزا می‌گفتند.

درباره ارتباط حضرت عیسی علیه السلام و غدیر همچنین گفته شده است: از جمله اتفاقات غدیر حضور ابلیس و دیگر شیاطین در غدیر و گفت‌وگوی آنان و تشبیه‌کردن روز غدیر توسط ابلیس به «روز آدم علیه السلام» و «روز عیسی علیه السلام» است.

منابع

• القرآن الکریم
• المیزان فی تفسیر القرآن، سید محمد حسین طباطبایی، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ۱۴۱۷ هجری قمری
• قاموس قرآن، سید علی اکبر قرشی، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ۱۴۱۲ هجری قمری
• تفسیر جوامع الجامع، فضل بن حسن طبرسی، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ هجری شمسی
• تاریخ پیامبران و بعضی از قصه‌های قرآن (حیوة القلوب ج۲)، محمد باقر مجلسی، تحقیق سید علی امامیان، انتشارات سرور، ۱۳۸۰ هجری شمسی
• داستان‌هائی از پیامبران (۶)، حضرت عیسی علیه السلام، میر جلال پورمیر، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۷۴ هجری شمسی
• عیسی علیه السلام پیام‌آور اسلام، احمد بهشتی، انتشارات اطلاعات، ۱۳۷۳ هجری شمسی
• آشنائی با ادیان بزرگ، حسین توفیقی، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ۱۳۷۹ هجری شمسی
• حکم النبی الأعظم صلی الله علیه و آله و سلم، محمدی ری شهری، دارالحدیث، قم، ۱۴۲۸ هجری قمری
• سیره نبوی «منطق عملی»، مصطفی دلشاد تهرانی، انتشارات دریا، تهران، ۱۳۷۸ هجری شمسی
• الأنوار الساطعة فی شرح الزیارة الجامعة، شیخ محمد تقی آملی، انتشارات مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، قم، ۱۴۲۰ هجری قمری
• ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، شیخ صدوق، انتشارات شریف رضی، قم، ۱۴۰۶ هجری قمری
• البرهان فی تفسیر القرآن، سید هاشم بحرانی، مؤسسة البعثة، قم، ۱۴۱۵ هجری قمری