زکریا بن یحیی سِجزی
زکریا بن یحیی بن ایاس بن سَلَمة بن حنظلة بن قُرّة، مشهور به زکریا بن یحیی السِّجْزی و ملقّب به «خیاطُ السُّنّة»، از محدثان اهل سنت در قرن سوم هجری و از حافظان حدیث بهشمار میآید. نسبت او در منابع به «السِّجْزی» و نیز «الحنظلی» آمده و کنیهاش «ابوعبدالرحمن» ذکر شده است. او در سال ۱۹۵ هجری قمری متولد شد و اقامتگاه اصلیاش شهر دمشق بود و بنا بر نقلی در سال ۲۸۷ و به قولی در ۲۸۹ هجری قمری در همان شهر درگذشت. در تقسیمبندی رجالی ابن حجر در «تقریب التهذیب»، او در طبقه دوازدهم راویان جای گرفته است.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | زکریا بن یحیی بن ایاس بن سَلَمه بن حنظلة بن قُرّة السِّجْزی، ابوعبدالرحمن |
| سرشناسی | محدّث و حافظ حدیث، ملقّب به «خیاطُ السُّنّة» |
| تولد | ۱۹۵ هجری قمری، در ناحیه سجِستان |
| وفات | ۲۸۷ یا ۲۸۹ هجری قمری، در دمشق، در حدود ۹۴ سالگی |
| محل دفن | دمشق (به تصریح منابع رجالی شام) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | شَیبان، قُتیبة بن سعید و دیگر مشایخ شام و مصر |
| شاگردان | ابوالقاسم طبرانی و أبو أحمد بن عدی وأبو بکر الإسماعیلی و گروهی از محدثان شام |
| تحصیلات | سفر حدیثی به مصر و اقامت علمی در دمشق |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| علت شهرت | وثاقت رجالی، حافظه قوی |
جایگاه راوی
ارزیابی رجالی درباره زکریا بن یحیی، تصویر روشنی از وثاقت و جایگاه علمی او ارائه میدهد. ذهبی در کتاب «الکاشف فی معرفة من له روایة فی الکتب الستة» او را با تعبیر «الحافظ» و نیز «ثقة» توصیف کرده است.[۱] نسائی در دو موضع، یکبار او را «ثقة» و در موضعی دیگر «أحد الثقات» خوانده است.[۲] عبدالغنی بن سعید الأزدی نیز درباره او گفته است: «حافظ ثقة».[۳] مسلمة بن قاسم در کتاب «الصلة» او را «صدوق» معرفی کرده که این نقل در کتاب إکمال تهذیب الکمال آمده است.[۴] ابن حجر عسقلانی در تقریب التهذیب جمعبندی رجالی را چنین خلاصه میکند: «ثقة حافظ».[۵]
از جهت حرکت علمی و جغرافیای حدیثی، زکریا بن یحیی علاوه بر اقامت در دمشق، به مصر نیز سفر کرد. ابن یونس مصری گزارش میکند که وی وارد مصر شد و محدثان آن دیار از او حدیث نوشتند.[۶] ابو سعید بن یونس نیز میگوید: «گفته میشود او حنظلی است؛ به مصر آمد، از او نوشتند، سپس از آنجا خارج شد و پس از سالهای دویست و هشتاد در دمشق درگذشت».[۷] این توصیفات نشان میدهد که او در شبکه نقل حدیث شام و مصر نقش فعالی داشته و عنوان «خیاط السنة» که به او داده شده، نمادی از التزام شدیدش به سنت و حدیث نبوی بوده است.
با توجه به توثیق صریح علمایی همچون نسائی، ذهبی، ابن حجر، عبدالغنی بن سعید و دیگران، زکریا بن یحیی سجزی در میان رجال حدیث به عنوان محدثی «ثقه، حافظ» شناخته میشود و روایات او ـ بهویژه در حوزه شام و مصر ـ نزد اهل حدیث دارای اعتبار سندی بالایی است.[۸]
روایت حدیث غدیر[۹]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده زکریا بن یحیی سِجْزی، ابوعبدالرحمن (ت ۱۹۵ - م ۲۸۹ ق) است.[۱۰] نسایی حدیث غدیر را در «الخصائص» خود از زکریا بن یحیی نقل کرده است.[۱۱] شمس الدین ذهبی و ابن حجر:[۱۲] او را توثیق کردهاند. زکریا بن یحیی سجزی مشهور به خیّاط السنّه است. وی از شیبان و قُتَیبه روایت کرده است. طبرانی و دوستش نسایی از او روایت کردهاند. همچنین نسایی و عبدالغنی بن سعید او را توثیق کردهاند.
پانویس
- ↑ الکاشف، ج ۲، ص ۴۲۱
- ↑ تهذیب الکمال، ج ۹، ص ۳۷۴، تهذیب التهذیب، ج ۱، ص ۶۳۳
- ↑ تهذیب الکمال ج ۹، ص ۳۷۴
- ↑ إکمال تهذیب الکمال، ج ۵، ص ۶۹
- ↑ تقریب التهذیب، ج ۱، ص ۳۳۹
- ↑ تهذیب التهذیب ج ۱، ص ۶۳۳
- ↑ تهذیب الکمال، ج ۹، ص ۳۷۴
- ↑ تهذیب الکمال، ج ۹، ص ۳۷۴؛ تقریب التهذیب، ج ۱، ص ۳۳۹؛ الکاشف، ج ۲، ص ۴۲۱.
- ↑ چکیده عبقات الانوار (حدیث غدیر): ص ۲۲۷.
- ↑ دانشنامه غدیر، ج ۱۱، ص ۱۲۷.
- ↑ الخصائص: ص ۹۵.
- ↑ الکاشف: ج ۱ ص ۳۲۴. تهذیب التهذیب: ج ۳ ص ۳۳۴.