زکریا بن یحیی سِجزی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | زکریا بن یحیی بن ایاس بن سَلَمه بن حنظلة بن قُرّة السِّجْزی، ابوعبدالرحمن |
| سرشناسی | محدّث و حافظ حدیث، ملقّب به «خیاطُ السُّنّة» |
| تولد | ۱۹۵ هجری قمری، در ناحیه سجِستان |
| وفات | ۲۸۷ یا ۲۸۹ هجری قمری، در دمشق، در حدود ۹۴ سالگی |
| محل دفن | دمشق (به تصریح منابع رجالی شام) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | شَیبان، قُتیبة بن سعید و دیگر مشایخ شام و مصر |
| شاگردان | ابوالقاسم طبرانی و أبو أحمد بن عدی وأبو بکر الإسماعیلی و گروهی از محدثان شام |
| تحصیلات | سفر حدیثی به مصر و اقامت علمی در دمشق |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| علت شهرت | وثاقت رجالی، حافظه قوی |
زکریا بن یحیی بن ایاس بن سَلَمة بن حنظلة بن قُرّة، مشهور به زکریا بن یحیی السِّجْزی و ملقّب به «خیاطُ السُّنّة»، از محدثان اهل سنت در قرن سوم هجری و از حافظان حدیث بهشمار میآید. نسبت او در منابع به «السِّجْزی» و نیز «الحنظلی» آمده و کنیهاش «ابوعبدالرحمن» ذکر شده است. او در سال ۱۹۵ هجری قمری متولد شد و اقامتگاه اصلیاش شهر دمشق بود و بنا بر نقلی در سال ۲۸۷ و به قولی در ۲۸۹ هجری قمری در همان شهر درگذشت. در تقسیمبندی رجالی ابن حجر در «تقریب التهذیب»، او در طبقه دوازدهم راویان جای گرفته است.
جایگاه راوی
ارزیابی رجالی درباره زکریا بن یحیی، تصویر روشنی از وثاقت و جایگاه علمی او ارائه میدهد. ذهبی در کتاب «الکاشف فی معرفة من له روایة فی الکتب الستة» او را با تعبیر «الحافظ» و نیز «ثقة» توصیف کرده است.[۱] نسائی در دو موضع، یکبار او را «ثقة» و در موضعی دیگر «أحد الثقات» خوانده است.[۲] عبدالغنی بن سعید الأزدی نیز درباره او گفته است: «حافظ ثقة».[۳] مسلمة بن قاسم در کتاب «الصلة» او را «صدوق» معرفی کرده که این نقل در کتاب إکمال تهذیب الکمال آمده است.[۴] ابن حجر عسقلانی در تقریب التهذیب جمعبندی رجالی را چنین خلاصه میکند: «ثقة حافظ».[۵]
از جهت حرکت علمی و جغرافیای حدیثی، زکریا بن یحیی علاوه بر اقامت در دمشق، به مصر نیز سفر کرد. ابن یونس مصری گزارش میکند که وی وارد مصر شد و محدثان آن دیار از او حدیث نوشتند.[۶] ابو سعید بن یونس نیز میگوید: «گفته میشود او حنظلی است؛ به مصر آمد، از او نوشتند، سپس از آنجا خارج شد و پس از سالهای دویست و هشتاد در دمشق درگذشت».[۷] این توصیفات نشان میدهد که او در شبکه نقل حدیث شام و مصر نقش فعالی داشته و عنوان «خیاط السنة» که به او داده شده، نمادی از التزام شدیدش به سنت و حدیث نبوی بوده است.
با توجه به توثیق صریح علمایی همچون نسائی، ذهبی، ابن حجر، عبدالغنی بن سعید و دیگران، زکریا بن یحیی سجزی در میان رجال حدیث به عنوان محدثی «ثقه، حافظ» شناخته میشود و روایات او ـ بهویژه در حوزه شام و مصر ـ نزد اهل حدیث دارای اعتبار سندی بالایی است.[۸]
روایت حدیث غدیر[۹]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده زکریا بن یحیی سِجْزی، ابوعبدالرحمن (ت ۱۹۵ - م ۲۸۹ ق) است.[۱۰] نسایی حدیث غدیر را در «الخصائص» خود از زکریا بن یحیی نقل کرده است.[۱۱] شمس الدین ذهبی و ابن حجر:[۱۲] او را توثیق کردهاند. زکریا بن یحیی سجزی مشهور به خیّاط السنّه است. وی از شیبان و قُتَیبه روایت کرده است. طبرانی و دوستش نسایی از او روایت کردهاند. همچنین نسایی و عبدالغنی بن سعید او را توثیق کردهاند.
پانویس
- ↑ الکاشف، ج ۲، ص ۴۲۱
- ↑ تهذیب الکمال، ج ۹، ص ۳۷۴، تهذیب التهذیب، ج ۱، ص ۶۳۳
- ↑ تهذیب الکمال ج ۹، ص ۳۷۴
- ↑ إکمال تهذیب الکمال، ج ۵، ص ۶۹
- ↑ تقریب التهذیب، ج ۱، ص ۳۳۹
- ↑ تهذیب التهذیب ج ۱، ص ۶۳۳
- ↑ تهذیب الکمال، ج ۹، ص ۳۷۴
- ↑ تهذیب الکمال، ج ۹، ص ۳۷۴؛ تقریب التهذیب، ج ۱، ص ۳۳۹؛ الکاشف، ج ۲، ص ۴۲۱.
- ↑ چکیده عبقات الانوار (حدیث غدیر): ص ۲۲۷.
- ↑ دانشنامه غدیر، ج ۱۱، ص ۱۲۷.
- ↑ الخصائص: ص ۹۵.
- ↑ الکاشف: ج ۱ ص ۳۲۴. تهذیب التهذیب: ج ۳ ص ۳۳۴.