زید بن یثیع همدانی کوفی
زید بن یُثَیْع هَمْدانی کوفی یکی از تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه ضمن ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه نقل کرده است. متن روایت زید بن یثیع را احمد بن حنبل در مسند آورده است.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | زید بن یُثَیْع هَمْدانی کوفی |
| سرشناسی | از تابعین |
| اطلاعات علمی | |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
بهنقل از منابع، زید بن یثیع (یا اثیع و اثیل) همدانی و اهل کوفه است. او در طبقه دوم راویان قرار داده شده است. ابنحبان او را در کتاب الثقات آورده و ثقه دانسته است. شمسالدین ذهبی نیز او را مورد وثوق دانسته است. ابنحجر عسقلانی او را ثقه و مخضرم دانسته است. نقل شده که ابنخلفون و عجلی نیز او را ثقه دانستهاند.
جایگاه: روایت حدیث غدیر
زید بن یُثَیْع هَمْدانی کوفی یکی از تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه ضمن ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه نقل کرده است.[۱] متن روایت زید بن یثیع را احمد بن حنبل در مسند خود چنین نقل کرده است:
«حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَكِيمٍ الْأَوْدِيُّ، أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ وَهْبٍ، وَعَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ، قَالا: نَشَدَ عَلِيٌّ النَّاسَ فِي الرَّحَبَةِ: مَنْ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ إِلا قَامَ، قَالَ: فَقَامَ مِنْ قِبَلِ سَعِيدٍ سِتَّةٌ، وَمِنْ قِبَلِ زَيْدٍ سِتَّةٌ، فَشَهِدُوا أَنَّهُمْ سَمِعُوا رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِعَلِيٍّ يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ: أَلَيْسَ اللهُ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ؟ قَالُوا: بَلَى قَالَ: اللهُمَّ مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ، فَعَلِيٌّ مَوْلاهُ، اللهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ، وَعَادِ مَنْ عَادَاهُ؛ از ابواسحاق، از عمرو بن مره و سعید بن وهب و زید بن یثیع نقل شده است که گفتند: شنیدیم علی علیهالسلام میفرمود: شما را به خدا سوگند میدهم، هرکس از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیده که در روز غدیر خم چه فرمود هنگامی که برخاست، بهخاطر خدا شهادت دهد. پس سیزده نفر برخاستند و شهادت دادند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: آیا من نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر نیستم؟ گفتند: آری، ای رسول خدا. پس دست علی علیهالسلام را گرفت و فرمود: هرکس من مولای او هستم، علی مولای اوست. خدایا، دوست بدار هر که او را دوست دارد و دشمن بدار هر که با او دشمنی کند».[۲]
شخصیت و وثاقت
بهنقل از منابع، زید بن یثیع (یا اثیع و اثیل) همدانی و اهل کوفه است.[۳] او در طبقه دوم راویان قرار داده شده است.[۴] ابنحبان او را در کتاب الثقات آورده و ثقه دانسته است.[۵] شمسالدین ذهبی نیز او را مورد وثوق دانسته است.[۶] ابنحجر عسقلانی او را ثقه و مخضرم دانسته است.[۷] نقل شده که ابنخلفون و عجلی نیز او را ثقه دانستهاند.[۸]
گفته شده ابواسحاق سبیعی تنها کسی است که از زید بن یثیع روایت نقل کرده است.[۹] نقل شده که برخی علمای رجال، مانند برقی، او را مجهول دانستهاند، اما بهدلیل نقل ابواسحاق روایت او پذیرفته شده است.[۱۰] بهگفته ابنحجر، ترمذی در و نسائی از او روایت نقل کردهاند.[۱۱] از ابنسعد کاتب واقدی نقل شده که زید بن یثیع کمروایت بوده است.[۱۲] نقل شده که شعبه او را زید بن اثیل نامیده که این اشتباه بوده و صحیح همان یثیع است.[۱۳]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۳۴۷–۳۴۸؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۶۸؛ دانشنامه غدیر، ج۱۱، ص۲۵۳.
- ↑ مسند احمد، ج۲، ص۲۶۲.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۰، ص۱۱۶.
- ↑ تقریب التهذیب، ص۲۲۵.
- ↑ الثقات، ج۴، ص۲۵۱.
- ↑ الکاشف، ج۱، ص۴۱۹.
- ↑ تقریب التهذیب، ص۲۲۵.
- ↑ اکمال تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۷۴–۱۷۵؛ تهذیب التهذیب، ج۳، ص۴۲۸.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۰، ص۱۱۵.
- ↑ اکمال تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۷۴.
- ↑ تعجیل المنفعة، ج۱، ص۵۶۱.
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۳، ص۴۲۸.
- ↑ اکمال تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۷۴.
منابع
- إکمال تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ مغلطای بن قلیج بن عبدالله بکجری مصری حکری حنفی، تحقیق: ابو عبدالرحمن عادل بن محمد و ابومحمد اسامة بن ابراهیم، بیجا: الفاروق الحدیثة للطباعة والنشر، ۱۴۲۲ق.
- تعجیل المنفعة بزوائد رجال الأئمة الأربعة؛ احمد بن علی بن محمد (ابنحجر عسقلانی)، تحقیق: إکرام الله إمداد الحق، بیروت: دار البشائر، ۱۹۹۶م.
- تقریب التهذیب؛ احمد بن علی بن محمد (ابنحجر عسقلانی)، تحقیق: محمد عوامة، سوریه: دار الرشید، ۱۴۰۶ق.
- تهذیب التهذیب؛ ابنحجر احمد بن علی عسقلانی، بیروت: دار صادر، بیتا.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- الثقات؛ محمد بن حبان (ابنحبان بستی)، حیدرآباد دکن: دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۹۳ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- دانشنامه غدیر؛ محمدرضا شریفی، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۸ش.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- الکاشف فی معرفة من له روایة فی الکتب الستة؛ شمسالدین محمد بن احمد ذهبی، تحقیق: محمد عوامة و أحمد محمد نمر الخطیب، جده: دار القبلة للثقافة الإسلامیة، ۱۴۱۳ق.
- مسند أحمد؛ أحمد بن محمد بن حنبل شیبانی، تحقیق: شعیب الأرنؤوط و عادل مرشد، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۲۱ق.